CTCK: Miếng bánh bị chia nhỏ

Vừa qua, CTCP Chứng khoán Châu Á Thái Bình Dương (APEC) đã đưa ra báo cáo tổng quan về tình hình kinh doanh của các CTCK trong bối cảnh thị trường như hiện nay. Theo APEC, chỉ có các công ty chứng khoán nằm trong Top 20 mới có thể tồn tại. Tuy nhiên, APEC không đưa ra các công ty chứng khoán nào nằm trong Top 20.

Năm 2006 số lượng công ty chứng khoán tăng đột biến từ 14 công ty lên 55 công ty (tăng 393%). Trong đó 83% số công ty chứng khoán này được cấp phép thành lập vào tháng 12/2006.

Năm 2007, số lượng công ty chứng khoán tăng lên 78 công ty, năm 2008 tính đến thời điểm hiện nay là 99 công ty.

Tình hình chung

Năm 2007, VN-Index đã tăng 741,27 điểm lên 927,02 điểm vào cuối năm, tương đương mức tăng 25,06% là sự tăng trưởng đột biến kể cả về số lượng và lợi nhuận của các công ty chứng khoán.

Báo cáo của APEC đưa ra lợi nhuận của 4 công ty chứng khoán trong đó có 3 công ty hiện đang niêm yết trên sàn là SSI (CTCK Sài Gòn), BVS (CTCK Bảo Việt – BVSC), KLS (CTCK Kim Long) và công ty chứng khoán Ngân hàng Á Châu ACBS. Theo đó trong năm 2007, lợi nhuận sau thuế của SSI đạt 864 tỷ đồng, ACBS 332 tỷ, BVSC 214 tỷ, KLS 126 tỷ…

Tuy nhiên, tính đến ngày 30/09/2008, kết quả hoạt động sản xuất kinh doanh 9 tháng đầu năm 2008 của các công ty chứng khoán khác có mức lợi nhuận rất khiêm tốn. Ngoài SSI đã hoàn thành được gần 50% kế hoạch năm, các công ty còn lại như BVSC lỗ 300 tỷ đồng, HPC lỗ 85 tỷ đồng, KLS lãi hơn 3,66 tỷ đồng (quý III lãi 260 triệu)…

Doanh thu – Chi phí

Doanh thu của các CTCK bao gồm phí môi giới, hoạt động tự doanh, quản lý danh mục đầu tư (ủy thác), bảo lãnh phát hành, đại lý phát hành, tư vấn tài chính, tư vấn đầu tư, vốn kinh doanh, lưu ký chứng khoán và các doanh thu khác.

Chi phí bao gồm các chi phí trực tiếp, trả lương công nhân viên, khấu hao tài sản, thuê văn phòng, thuê đường truyền, công nghệ, văn phòng phẩm, điện nước, quảng cáo tiếp thị, mua sách báo tạp chí, đào tạo nội bộ, công tác phí…

Doanh thu môi giới

Tính đến thời điểm hiện tại, doanh thu môi giới của các CTCK khoảng trên dưới 500 triệu đồng/tháng.

Năm 2006, tổng giá trị giao dịch toàn thị trường 39.389,725 tỷ đồng. Do hầu hết các công ty chứng khoán được cấp phép vào tháng 12, do đó tính chung cả năm có khoảng 14 công ty thực sự hoạt động. Giá trị giao dịch 1 công ty trung bình khoảng 2.813,55 tỷ đồng.

Năm 2007, giá trị giao dịch toàn thị trường là 281.258 tỷ đồng. Số lượng công ty chứng khoán khoảng 78 công ty. Giá trị giao dịch trung bình 1 công ty khoảng 3.605 tỷ đồng.

Mức độ tăng trưởng các công ty chứng khoán và giá trị giao dịch toàn thị trường qua từng năm Màu hồng: tăng trường giá trị giao dịch Màu xanh: tăng trưởng CTCK Màu vàng: tăng trưởng GTGD/CTCK

Sang năm 2008, theo số liệu tổng hợp từ Hose và Hastc cho thấy giao dịch cổ phiếu toàn thị trường từ đầu năm 2008 đến hết tháng 10/2008 khoảng gần 157.000 tỷ đồng. Trung bình 1 tháng, giao dịch toàn thị trường khoảng 15.700 tỷ đồng.

CTCK thực hiện cả 2 nghiệp vụ mua và bán, do đó tổng giá trị giao dịch cổ phiếu của hệ thống các công ty chứng khoán là 15.700 tỷx 2 = 31.400 tỷ đồng.

Tính trung bình 99 công ty, 1 công ty chứng khoán có giao dịch bình quân 1 tháng khoảng 317 tỷ đồng.

Với giá thu phí môi giới từ 0,2% - 0,4%, trong đó phí phải trả là 0.03% (áp dụng từ13.06.2008 thay cho mức 0.05%).

Doanh thu từ môi giới trung bình của 1 CTCK khoảng 317 tỷx (0.2%-0.03%) = 539 triệu đồng.

Đây là số liệu trung bình, nếu xét trên yếu tố thị phần thì có thể thấy doanh thu môi giới của các công ty chứng khoán nhỏ có thể nhỏ hơn rất nhiều.

Doanh thu tự doanh

VN-Index tính đến thời điểm ngày 21/10/2008 đã xuống 318,96 điểm. Trong khi đỉnh Vn-Index thiết lập ngày 12/03/2007 đạt 1170,69 điểm, giảm 72,75%.

Xu thế thị trường dài hạn (Nguồn: APEC)

Các cổ phiếu blue-chips đều giảm mạnh. Có cổ phiếu giảm 80%.

Trong khoảng thời gian 1 tháng từ 01/10/2008 – 11/11/2008, khối lượng bán trung bình/lệnh tại các cổ phiếu blue-chips luôn lớn hơn khối lượng đặt mua trung bình/lệnh. Các nhà đầu tư tổ chức đang nhường chỗ lại cho các nhà đầu tư nhỏ lẻ.

Cụ thể tại các mã như DPM. Khối lượng đặt mua trung bình/lệnh là 2.199 cổ phiếu, bằng 74% so với khối lượng đặt bán trung bình/lệnh (2.972 CP). Các số này tại các mã khác là FPT (1438/1877), HPG (1553/2366), STB (2579/2876), SSI (1906/2753), VNM (2095/1743), VSH (2705/2496)…

Tài sản chủ yếu của các công ty chứng khoán là chứng khoán đầu tư (ngắn hạn và dài hạn). Giá trị danh mục đầu tư đi xuống cùng với thị trường là nguyên nhân chính dẫn đến việc thua lỗcủa các công ty chứng khoán trong năm 2008.

Tỷ lệ chứng khoán đầu tư/tổng vốn đầu tư tại các công ty chứng khoán lớn đều mức lớn. Tại SSI khoảng 80%, BVSC khoảng 40%, HPC (55%), KLS (53%), ACBS (76%), Thăng Long (26%), APEC (22%)…

Trong đó, báo cáo của APEC có trích đăng danh mục đầu tư năm 2007 của BVSC bao gồm các cổ phiếu như DPM (hơn 1 triệu CP), VF1 (4,8 triệu CP), MAFPF1 (500.000 CP)..Ngoài ra còn có các cổ phiếu khác như STB, SJS, SAM, VSH, HPG, HPC, GMD, DPR, BMC…và một số cổ phiếu chưa niêm yết khác.

Tính đến thời điểm quý III/2008, danh mục đầu tư của BVSC đã giảm khoảng 40%.

Doanh thu từ các hoạt động khác (tư vấn TCDN, tư vấn đầu tư…) là không đáng kể.

Trong khi đó, chi phí trung bình 1 tháng tại các công ty chứng khoán khoảng 1,5 - 2 tỷ đồng.

Kết luận

Thị trường tăng không kịp với số lượng các CTCK khiến “miếng bánh”ngày càng bị chia nhỏ.

Hoạt động tự doanh thua lỗ lớn do thị trường giảm sâu. Trong khi doanh thu môi giới không đủ chi trả so với chi phí chung. Theo APEC, với tình hình thị trường hiện nay, nếu không có sự cải thiện đáng kể từ thị trường tài chính toàn cầu cũng như nội tại thị trường tài chính Việt Nam, sẽ có rất nhiều công ty chứng khoán lâm vào cảnh khó khăn và có nguy cơ phá sản.

Phương Mai