General Motors phá sản - thảm họa đối với kinh tế Mỹ

Tổng thống Obama đang đưa ra những quyết định không chỉ ảnh hưởng đến một công ty. Việc General Motors phá sản (nếu có) sẽ hủy hoại kinh tế Mỹ.

Trong các đời Tổng thống Mỹ hiện đại, Tổng thống Obama đang chuẩn bị đưa ra quyết định hệ trọng chưa từng có liên quan đến kinh tế Mỹ.

Vào ngày 06/01, ông có thể sẽ đẩy General Motors đến việc tuyên bố phá sản. Yếu tố quyết định dẫn đến kết thúc bi thảm trên sẽ diễn ra vào ngày 26/05 nếu GM không đạt được thỏa thuận với cổ đông về việc 90% cổ đông sẽ chuyển số trái phiếu đang nắm giữ sang cổ phiếu.

Quyết định đẩy GM đến khả năng phá sản sẽ gây ra nhiều hậu quả nghiêm trọng. Chỉ riêng nguy cơ phải phá sản đã đẩy doanh số của GM tại thị trường Mỹ giảm 50% trong quý 1/2009 từ mức của quý 4/2008 vốn đã hết sức tệ hại.

Nếu GM phải xin bảo hộ phá sản theo chương 11 Luật Phá Sản của Mỹ, doanh số sẽ còn giảm mạnh hơn nữa.

Có một sự thật mà các chuyên gia trong lĩnh vực đầu tư ngân hàng và luật sư tư vấn về vấn đề phá sản cho Tổng thống Obama dường như không hiểu là ngành ô tô có sự yếu tố khác biệt mà ngành khác không có: cách xây dựng lòng tin trong dài hạn.

Việc mua một chiếc xe ô tô chỉ quan trọng thứ hai sau mua nhà, người Mỹ muốn chắc chắn rằng công ty bán ô tô cho họ sẽ tồn tại thêm ít nhất 5 năm, đại lý phân phối xe vẫn hoạt động bình thường, dịch vụ chăm sóc xe, cung cấp phụ tùng vẫn không thay đổi.

Tâm lý này khác hoàn toàn với việc họ mua vé máy bay từ một hãng hàng không phá sản hay mua hàng điện tử, quần áo từ một công ty đã phải xin bảo hộ phá sản.

Ảnh hưởng dây chuyền

Có hàng ngàn công ty cung cấp phụ tùng xe cho GM. Hệ thống này hoạt động phụ thuộc vào nhiều hợp đồng dài hạn. Chưa nói đến việc GM phải xin phá sản, các bên cung cấp phụ tùng xe này đã quá khó khăn.

Khả năng chưa chắc chắn về việc xin bảo hộ phá sản càng kéo dài, việc các công ty phải ngừng sản xuất và đóng cửa sẽ đến gần hơn. Trong trường hợp không tìm được công ty cung cấp phụ tùng khác, GM sẽ gặp rất nhiều khó khăn và cuối cùng sẽ đóng cửa hoàn toàn.

Thua lỗ tài chính sẽ tăng chóng mặt. GM và hệ thống các công ty cung cấp phụ tùng chiếm tới 1% kinh tế Mỹ. Nhóm các công ty này là bên mua lớn nhất các sản phẩm và dịch vụ công nghệ thông tin, Silicon Valley vì thế hẳn không mấy vui vẻ với hậu phá sản của GM. Ngành quảng cáo cũng không mấy khá hơn, bởi doanh thu sụt giảm mạnh là điều khó tránh khỏi.

Tất cả niềm hy vọng về sự phục hồi của kinh tế Mỹ sẽ đón một cú sốc. Tổng thống Obama nếu để cho GM phá sản, ông đã gây chấn động lớn lên chính nền kinh tế mà ông đang đưa ra mọi biện pháp để ổn định.

Thật sai lầm khi Chính quyền Tổng thống Obama dường như cho rằng việc Chrysler phá sản đã trở thành mô hình cho GM. Chrysler chỉ là một phần của công ty mà hoạt động kỹ thuật và thiết kế đã thuộc về Daimler, Chrysler được quản lý một cách tệ hại bởi Cerberus Capital Management.

Chrysler xin bảo hộ phá sản, nghiệp đoàn ô tô Mỹ nắm 55% cổ phiếu, quyền kiểm soát thuộc về hãng Fiat của Ý. Thỏa thuận trên có ý nghĩa về chính trị, tuy nhiên lại là một thỏa thuận kinh doanh thiếu thực tế.

GM, tương phản hoàn toàn với Chrysler, đã đầu tư nhiều vào phát triển sản phẩm và công nghệ mới, ví như công nghệ sản xuất pin lithium cho Chevrolet Volt. Những công nghệ này đang trong giai đoạn biến chuyển cuối cùng khi kinh tế Mỹ sụp đổ vào mua thu năm ngoái. Tổng thống Obama không nên đẩy một công ty như vậy vào khả năng phá sản bởi ảnh hưởng của việc đó sẽ không thể kiểm soát được.

Những luật sư về lĩnh vực phá sản cho rằng GM có thể hoàn thành việc tái cơ cấu trong 60 ngày, điều đó khó xảy ra. Ngay cả nếu theo điều 363 Luật Phá sản, GM sẽ có thể loại bỏ toàn bộ tài sản xấu, sau đó hoạt động trở lại như một GM mới, điều này cũng sẽ hết sức phức tạp.

Nguyên nhân chính nằm ở quy mô của công ty, mạng lưới hoạt động rộng khắp toàn thế giới, ảnh hưởng đối với những nhóm lợi ích khác.

Tiền lệ xấu

Tiền lệ duy nhất là Delphi, công ty cung cấp phụ tùng lớn nhất của GM, công ty đã xin bảo hộ phá sản năm 2005 và nay vẫn gặp vấn đề lớn với các khoản nợ. Ban vận động phá sản không muốn thừa nhận sai lầm này, họ quá bận rộn với việc tính toán các chi phí phá sản cho General Motors.

Chính quyền của Tổng thống Obama đã làm được điều mà bất kỳ chính phủ nào mong muốn trong tình huống này: phế truất giám đốc điều hành của GM và buộc người kế nhiệm Fritz Henderson thực hiện kế hoạch tái cơ cấu. Nghiệp đoàn ô tô Mỹ đã chấp thuận kế hoạch tái cơ cấu đầy khó khăn. Tổng thống Obama hiện nay nên gây áp lực yêu cầu các cổ đông còn lại cùng phối hợp đưa ra giải pháp tốt nhất bên ngoài tòa án phá sản Mỹ.

Chính phủ nên để cho ban điều hành quyết định lấy kế hoạch của riêng họ, hỗ trợ cho GM bằng các khoản vay thêm một thời hạn nhất định khoảng vài tháng. Tổng thống Obama cần tuyên bố, xét đến những tiến bộ đã đạt được với các bên liên quan, khả năng phá sản của GM đã chấm dứt, đã đến lúc người Mỹ mua xe của GM bởi chất lượng, giá cả và thiết kế đầy cạnh tranh.

Tổng thống Obama nên vực dậy niềm tin của thị trường đối với tương lai của GM chứ không phải hủy hoại tên tuổi của hãng. Nếu ông muốn GM có thể giúp ông một cách đắc lực trong việc đạt được mục tiêu tiết kiệm nhiên liệu ông đã đưa ra, ông không nên đẩy GM phá sản.

Nếu cuối cùng, Tổng thống Obama vẫn để cho GM phá sản, điều này hoàn toàn có thể. Ông nên hít thật sâu và nhận ra khi quyết định đã được đưa ra, ông không thể cứu vãn được điều gì nữa. Lịch sử sẽ ghi nhận quyết định của ông như một chỉ báo rõ ràng cho việc liệu ông biết mình đang làm gì hay thực tế khiến cuộc khủng hoảng kinh tế ông thừa kế từ người tiền nhiệm trở nên trầm trọng hơn.

Chương 11 Luật Phá sản của Mỹ

Thông thường, khi một công ty hoàn toàn chấm dứt hoạt động vì phá sản, hội đồng thanh lý sẽ được lập ra để bán tài sản, trả nợ cho các chủ nợ và vốn cho nhà đầu tư. Nhưng theo chương 11 của Luật Phá sản Mỹ thì khác, mặc dù tuyên bố phá sản nhưng công ty vẫn tiếp tục được hoạt động.

Công ty có thời gian để tái cấu trúc hoạt động mà không phải lo lắng đến việc trả nợ. Vì thế, khi một công ty nộp đơn xin phá sản theo chương 11, người ta còn gọi là xin bảo hộ phá sản, tức công ty được bảo hộ khỏi sức ép trả nợ.

Có những trường hợp công ty đã thành công khi tái cấu trúc hoạt động, làm ăn sinh lời trở lại, nhưng cũng có trường hợp "vô phương cứu chữa" đành phải chịu kết liễu. Chương 11 của Luật Phá sản Mỹ được thông qua vào năm 1978 và có hiệu lực vào tháng 10/1979, khuyến khích các nhà đầu tư chấp nhận rủi ro cao, giúp nền kinh tế thích ứng với sự thay đổi theo thời đại và cho các nhà quản trị cơ hội để khắc phục những sai lầm trong quá khứ.

Thậm chí có người còn cho rằng nền kinh tế Mỹ sẽ không hùng mạnh như ngày hôm nay nếu không có điều luật này.

Tuy nhiên, không phải doanh nghiệp nào cũng có thể phá sản theo chương 11. Chỉ có những doanh nghiệp lâm vào tình cảnh khó khăn về tài chính nhưng được đánh giá là có khả năng phục hồi nếu các khoản nợ giảm xuống hoặc được hoãn trả mới được xem xét.

Ngọc Diệp

Theo Businessweek