CafeF

Chuyên gia kinh tế Bùi Kiến Thành

- Những bất ổn vĩ mô trở thành vấn đề nghiêm trọng do các cú sốc từ bên ngoài, cùng những sai lầm chính sách - quá thiên vào mức độ tăng trưởng, khiến chúng ta đã có những ứng xử chính sách vĩ mô thiếu kiên định, kịp thời và hiệu lực.

Trong khi đó, Nhà nước chưa thật sự có chính sách nâng đỡ DN phát triển, thậm chí còn phạm nhiều lỗi về chính sách tài chính. Thời kỳ bao cấp 4% lãi suất, từ 20.000 tỷ đồng quỹ hỗ trợ lãi suất tính thì thành ra 500 nghìn tỷ đồng tín dụng.

Thêm vào đó là 18.000 tỷ đồng bao cấp lãi suất, 4% cho tín dụng đầu tư kỳ hạn 2 năm, tính ra là thêm 450 nghìn tỷ đồng nữa. Cái đó là tự mình "giết" mình mà vẫn cứ tưởng là giúp nền kinh tế. Hồi năm 2009, chúng ta cho vay vốn lưu động mà không có định hướng, giám sát.

Những anh được vay lãi suất 6-7% mang cho vay lại với lãi suất mười mấy %, thậm chí, một lượng không nhỏ vốn vay ưu đãi 6-7% đó bây giờ vẫn "nằm chết" ở bất động sản. Đặc biệt hơn 1 năm nay, với lãi suất 20-30%, nhiều DN rơi vào thời kỳ “ngủ đông”, DN nào buộc phải theo vay với lãi suất 30-40%/tháng thì tự đi đến chỗ phá sản.

Giải pháp tài chính cho DN hiện nay, theo ông nên là gì?

- Chúng ta đang áp dụng những biện pháp không phù hợp đối với cơ cấu tổ chức nền kinh tế của VN. Trên thực tế, 90% là tín dụng cho DN. Nếu đẩy lãi suất lên, DN "chết", bởi người tiêu dùng VN không vay tín dụng để mua áo sơ mi, nồi cơm điện… Lãi suất 20-30% như hiện nay đang là “vũ khí hủy diệt” hàng loạt DN. Tại sao ruộng khô lúa cháy như thế, không bơm nước vào mà cứ nói là phải kiềm chế lạm phát?

Chúng ta đã học theo châu Âu, theo Mỹ khi tăng lãi suất để kiềm chế lạm phát. Sở dĩ nước Mỹ tăng lãi suất để kiềm chế lạm phát là do 80% tổng số tín dụng là tín dụng tiêu dùng. Khi nền kinh tế hoạt động quá nóng, mức tiêu dùng quá cao, hàng hóa sản xuất không đáp ứng được nhu cầu, giá cả tăng cao.

Khi các nhà sản xuất phải cạnh tranh với nhau về nguyên liệu, lao động cũng đẩy giá lên. Lúc đó, Mỹ bắt đầu giảm cầu, tăng lãi suất lên để người dân cắt giảm tiêu dùng. Khi lãi suất lên cao, động ngay tới tín dụng tiêu dùng, lập tức cầu bị kéo xuống và giá cả cũng xuống theo.

Sinh lực của nền kinh tế là DN nhưng DN đang bị "bó tay" bởi lãi suất cao. Thời gian tới, nếu sản xuất, kinh doanh của DN tiếp tục đình trệ, chỉ số giá tiêu dùng sẽ tiếp tục tăng lên.

Nhà nước cần xem lại tất cả các chính sách, đặc biệt là chính sách tài chính chưa phù hợp, tạo điều kiện cho DN vay với lãi suất dưới 10%. Điều này không lo tạo ra lạm phát, bởi Nhà nước vẫn khống chế tăng trưởng tín dụng 20%.

Nền kinh tế tới đây được cơ cấu lại, ông nhận định thế nào về những bước đi đầu tiên?

- Tái cơ cấu không chỉ là sáp nhập mà còn là cơ hội phanh phui “bệnh” của các tập đoàn, doanh nghiệp nhà nước (DNNN) do đó, cần làm càng sớm, càng tốt. Tuy nhiên, chủ trương cổ phần hóa các DNNN của Chính phủ là chưa phù hợp với bối cảnh nền kinh tế hiện nay. Nhà nước bán cổ phần nhưng vẫn giữ lại tỷ lệ chi phối.

Tạo sao, chúng ta không cho tư nhân hóa để phát triển kinh tế tốt hơn. Trên thực tế, không ai dại gì bỏ ra mấy nghìn tỷ đồng để mua 20-30% cổ phần của Ngân hàng Vietcombank, rồi để cho người khác quản lý mà không sửa chữa được vấn đề nội tại của Vietcombank.

Khi lên nắm quyền Thủ tướng Anh - Margaret Hilda Thatcher đã quyết định, Nhà nước không tham gia vào kinh doanh và cho tư nhân hóa toàn bộ các DNNN. Chủ trương cổ phần hóa DN của Anh đã rất thành công. Việc giữ lại tỷ lệ chi phối của ta trước đây là do tư duy bao cấp, bởi những nhóm lợi ích.

Bây giờ, lãnh đạo Đảng, Chính phủ đã thấy rõ những tập đoàn hoạt động không hiệu quả. Tất nhiên, chúng ta có thể thông cảm, bởi đó là do lịch sử để lại nhưng bây giờ phải dứt điểm. Tất cả những gì không thuộc lĩnh vực chính của DN phải cắt bỏ hết. Như vậy, vấn đề thoái vốn của các DNNN cũng rõ ràng hơn.

Khoảng cách bất bình đẳng giữa các thành phần kinh tế sẽ được rút ngắn khi kinh tế được cơ cấu lại. Ngoài việc chuẩn bị, sẵn sàng chớp thời cơ làm tới khi chính sách tiền tệ mở ra, DN phải chủ động tìm kiếm cơ hội phát triển thay vì ngồi chờ Nhà nước tạo điều kiện. Khi nền kinh tế được cơ cấu lại, Chính phủ không nên tham gia kinh doanh mà chỉ làm những lĩnh vực tư nhân làm được, còn những lĩnh vực nhân dân có thể làm tốt, phải để nhân dân làm.

Xin cảm ơn ông!

Theo Hải Vân

Báo Công Thương