Lao động Trung Quốc không còn “rẻ”

Ngày thứ Ba tuần vừa rồi, khi ông Tập Cận Bình, phó chủ tịch nhà nước Trung Quốc, đến thăm Nhà Trắng, Tổng thống Obama nhắc lại lời kêu gọi Trung Quốc hãy chơi bình đẳng hơn trong kinh tế toàn cầu. Phó Tổng thống Mỹ Joe Biden khẳng định với ông Tập Cận Bình rằng cả hai nước chỉ có thể hợp tác nếu sân chơi bình đẳng.

Thế nhưng trong khi chính sách trợ cấp công nghiệp, thương mại, tỷ giá và bản quyền sở hữu trí tuệ của Trung Quốc vẫn khiến giới chức Mỹ đau đầu, ít nhất có một lĩnh vực trong đó sân chơi dường như đang phẳng hơn: yếu tố nhân công giá rẻ đã giúp các nhà máy của Trung Quốc chiến thắng nay không còn nữa.

Trung Quốc đã đối đầu với tình trạng thiếu lao động, và vì vậy chi phí lao động đã tăng chóng mặt. Xu thế này đặc biệt trở nên rõ nét sau Tết Nguyên đán tại Trung Quốc, khi từ trước đó hơn 100 triệu người lao động nông thôn trở về quê để tham dự ngày lễ lớn nhất trong năm với gia đình. Việc lôi kéo những người nhập cư này trở lại làm việc cho đến nay dường như quá khó khăn.

Tình trạng này thực ra chẳng phải một ngoại lệ, dù hơn 2 tuần đã trôi qua từ thời điểm Tết Nguyên đán, nhiều thành phố trên khắp Trung Quốc vẫn đối đầu với tình trạng thiếu lao động. Để thu hút người lao động mới và giữ chân lao động cũ, một số công ty trích ra khoản thưởng khá hậu hĩnh cho công nhân trở lại làm việc cũng như thưởng thêm nếu công nhân rủ được thêm người đến làm. Tại nhiều khu vực, mức tăng lương từ 10 đến 30% đã trở thành điều bình thường.

Bất chấp tất cả các biện pháp trên, nhà máy tại nhiều thành phố của Trung Quốc, từ Bắc Kinh, Thâm Quyến cho đến Quảng Châu vẫn thiếu hàng trăm nghìn lao động nhập cư. Tỉnh Sơn Đông hiện vẫn hao hụt đến 30% lực lượng lao động. Mới đây, chính phủ Trung Quốc công bố báo cáo cho thấy tình trạng thiếu hụt lao động sau Tết Nguyên đán năm 2012 không chỉ căng thẳng hơn mà còn kéo dài và có quy mô rộng hơn.

Có rất nhiều yếu tố đằng sau tình trạng khó khăn của nguồn cung lao động tại Trung Quốc. Cho đến nay, kinh tế Trung Quốc tăng trưởng cao được nhờ chuyển lượng lớn lao động từ nông thôn sang các lĩnh vực phi nông nghiệp. Vài năm qua, nhiều chuyên gia kinh tế cảnh báo rằng Trung Quốc đã đến một điểm bước ngoặt, giai đoạn thặng dư lao động nông thôn cạn kiệt và lương bắt đầu tăng nhanh.

Cùng lúc đó, dân số Trung Quốc đang già đi nhanh chóng. Đến năm 2010, Trung Quốc nhiều khả năng sẽ có tới hơn 200 triệu người trên tuổi 60. Hơn thế nữa, tình trạng cuộc sống khó khăn hơn tại các đô thị và điều kiện cuộc sống nông thôn cải thiện khiến nhiều người tìm kiếm cơ hội làm việc gần quê nhà.

Đình Hảo