TIN MỚI!

Đọc nhanh >>

VN-Index:

GTGD: tỷ VNĐ

HNX-Index:

GTGD: tỷ VNĐ

Cơ chế quản lý đang tiếp tay cho lạm quyền

11-05-2008 - 09:29 AM | Doanh nghiệp

Cơ chế quản lý đang tiếp tay cho lạm quyền
Quyền lợi cổ đông ở nhiều doanh nghiệp chưa thực sự được chú trọng

Vung tay quá trán tiền Nhà nước, tiền cổ đông vào những lĩnh vực không phải ngành nghề kinh doanh chính đang là căn bệnh trầm kha của nhiều doanh nghiệp.

Nguy hiểm ở chỗ, dù hoạt động đầu tư đã được chế tài bởi một Nghị định ban hành từ năm 2004, nhưng dường như hiệu lực của nó đang bị phớt lờ trên thực tế.
 
Bộ Tài chính, cơ quan chịu trách nhiệm trả lời về hiệu quả của đồng vốn Nhà nước đã nhận ra những bất cập cần nhanh chóng sửa đổi và đang dự thảo những quy định chặt chẽ hơn.
 
Báo chí đã đưa tin trường hợp Chủ tịch HĐQT kiêm Tổng giám đốc CTCP Mía đường La Ngà ôm hơn 17 tỷ đồng của doanh nghiệp đi đầu tư chứng khoán. Tuy nhiên, chưa có một bài báo nào phân tích mổ xẻ xem điều lệ, quy chế hoạt động của Công ty trao quyền cho vị Chủ tịch HĐQT này đến đâu, quyết định đầu tư mạo hiểm của vị này rút cuộc có sai luật?
 
Lật lại Nghị định 199/2004/NĐ-CP về quản lý tài chính đối với công ty nhà nước và quản lý phần vốn nhà nước tại doanh nghiệp khác, thấy quy định: HĐQT được quyết định đầu tư tối đa cho một dự án tới 50% tổng tài sản.
 
Tổng giám đốc là đại diện pháp nhân của công ty, có quyền điều hành cao nhất trong việc thực hiện các dự án đầu tư, hoạt động kinh doanh để thực hiện các chỉ tiêu kế hoạch kinh doanh do HĐQT quy định.
 
Quyết định các dự án đầu tư, dự án đầu tư ra ngoài công ty, phương án vay vốn, phương án thanh lý, nhượng bán tài sản theo phân cấp của HĐQT hoặc của đại diện chủ sở hữu. Trình HĐQT hoặc đại diện chủ sở hữu phê duyệt các dự án, phương án vượt thẩm quyền.
 
Trên thực tế, rất nhiều trường hợp, điều lệ hoạt động của công ty trao quyền tối thượng cho Chủ tịch HĐQT quyết định và trường hợp của Mía đường La Ngà, Chủ tịch HĐQT càng có nhiều quyền hành hơn khi đảm nhận nhiều vị trí quan trọng cùng lúc.
 
Hơn nữa, đối với doanh nghiệp có tổng tài sản thấp thì mức đầu tư 50% là nhỏ, nhưng đối với những tập đoàn có tổng tài sản lớn (đơn cử như Tập đoàn Điện lực, tổng tài sản lên tới 166.000 tỷ đồng), thì mức đầu tư này là quá cao.
 
Vì vậy, nếu không có cơ chế giám sát hợp lý, chế độ trách nhiệm rõ ràng, thì dễ dẫn tới tình trạng huy động vốn và đầu tư vốn tràn lan, hiệu quả thấp.
 
Cũng theo cơ chế trên, đại diện chủ sở hữu vốn nhà nước bao gồm Chính phủ, các bộ, UBND các tỉnh, thành phố và các tập đoàn, tổng công ty; nhiều nhiệm vụ và quyền hạn đã được giao cho HĐQT.
 
Tuy nhiên, sự phân định chức năng đại diện chủ sở hữu cũng chưa thực sự rõ ràng, một số tập đoàn do Chính phủ làm đại diện chủ sở hữu vốn, nhưng có tập đoàn, doanh nghiệp do bộ chuyên ngành làm đại diện sở hữu vốn; Tổng công ty Đầu tư và kinh doanh vốn nhà nước (SCIC) cũng đã tiếp nhận vai trò chủ sở hữu phần vốn nhà nước tại doanh nghiệp cổ phần hóa, nhưng nhiều công ty nhà nước sau khi thực hiện chuyển đổi, quyền đại diện chủ sở hữu phần vốn nhà nước vẫn chưa chuyển giao cho SCIC.
 
Cơ chế này đã dẫn tới những bất cập trong công tác quản lý vốn nhà nước đầu tư tại doanh nghiệp, quyền lợi Nhà nước, quyền lợi cổ đông chưa thực sự được chú trọng; quyền lợi và trách nhiệm của người đại diện phần vốn nhà nước chưa rõ ràng, nên một số trường hợp trở thành đặc quyền, đặc lợi.
 
Theo quy định, các công ty nhà nước, công ty cổ phần có vốn nhà nước phải thực hiện cơ chế giám sát doanh nghiệp, công khai hóa tài chính và tình hình quản trị điều hành.
 
Tuy nhiên, theo đánh giá của ông Trần Xuân Hà, Thứ trưởng Bộ Tài chính, công tác này có không ít hạn chế do nhiều công ty chưa chấp hành nghiêm túc chế độ báo cáo, cơ quan quản lý không nhận được đầy đủ, kịp thời các báo cáo tài chính doanh nghiệp, nhiều nội dung liên quan đến vay nợ nước ngoài, đầu tư ra ngoài doanh nghiệp chưa được giám sát một cách chặt chẽ.
 
Để giám sát việc sử dụng vốn có hiệu quả, Bộ Tài chính đang chủ trương sửa đổi Nghị định 199/2004/NĐ-CP. Theo đó, nội dung sửa đổi sẽ tập trung vào hai điểm.
 
Thứ nhất, về vay nợ, doanh nghiệp được chủ động huy động vốn để đầu tư phát triển, nhưng phải sử dụng có hiệu quả. HĐQT công ty nhà nước được phép quyết định vay vốn bằng 3 lần vốn điều lệ, phần vốn vay vượt trên mức đó doanh nghiệp sẽ báo cáo lên cơ quan chủ sở hữu quyết định. Về đầu tư vốn, công ty nhà nước phải dành phần lớn nguồn lực tài chính cho hoạt động kinh doanh chính, doanh nghiệp được phép đầu tư vốn ra ngoài tối đa bằng vốn điều lệ.
 
Thứ hai, Nghị định sửa đổi sẽ hoàn thiện cơ chế phân phối lợi nhuận của công ty nhà nước theo hướng gắn với hiệu quả kinh doanh và kết quả xếp loại doanh nghiệp. Các doanh nghiệp không thực hiện xếp loại thì không được trích quỹ thưởng ban quản lý điều hành; bổ sung các chính sách tăng cường sự kiểm tra, giám sát tài chính doanh nghiệp, cùng việc nâng cao trách nhiệm của đại diện chủ sở hữu và cơ quan quản lý tài chính nhà nước.
 
Theo Thủy Nguyễn
ĐTCK

thanhtu

CÙNG CHUYÊN MỤC

XEM
Trở lên trên