Vướng khoản phải
thu
Trong số hàng trăm
DN đã hoàn thành BCTC kiểm toán năm 2011, những DN bị kiểm toán nghi ngờ khả
năng hoạt động không nhiều. Tính sơ bộ chỉ khoảng 5 - 6 DN thuộc “vùng đen”.
Tuy nhiên, vấn đề của các DN, đặc biệt liên quan đến khoản phải thu là rất
nghiêm trọng. Chính vì thế, từ nghi… đến trúng, tức ngừng hoạt động thực sự của
các DN này có nhiều khả năng xảy ra.
DN mới nhất bị kiểm
toán nghi ngờ khả năng hoạt động là CTCP Đầu tư tài chính Công đoàn Dầu khí
(PVFI). Theo Công ty kiểm toán Deloitte, Deloitte bị hạn chế về phạm vi kiểm
toán khi thực hiện BCTC kiểm toán năm 2011 ở PVFI. Đó là kiểm toán không thu thập
được các bằng chứng đáng tin cậy về khả năng PVFI thu hồi nợ và dự phòng cần
trích lập đối với khoản phải thu từ hợp tác đầu tư ở một CTCK, với tổng số dư
là 313,3 tỷ đồng. Khoản phải thu này quá hạn trong năm 2011, còn CTCK mà PVFI hợp
tác đã bị đình chỉ giao dịch, đình chỉ lưu ký chứng khoán và mất khả năng thanh
toán.
Vấn đề của PVFI
còn nằm ở khoản hợp tác đầu tư chứng khoán với CTCK Phố Wall, với số tiền là
72,8 tỷ đồng. Khoản hợp tác này quá hạn từ tháng 3/2010, PVFI đã phong tỏa, quản
lý, kinh doanh một phần số cổ phiếu là tài sản đảm bảo cho khoản hợp tác này và
nhận cổ tức từ lượng cổ phiếu nêu trên là 23,5 tỷ đồng. PVFI cũng đã trích dự
phòng giảm giá khoản đầu tư là 32,5 tỷ đồng. Tuy nhiên, kiểm toán đã không thu
thập được xác nhận số dư từ CTCK, không đánh giá được đầy đủ cơ sở pháp lý của
việc quản lý, kinh doanh số chứng khoán trên của PVFI và không thu thập được bằng
chứng về khả năng thu hồi giá trị còn lại chưa trích dự phòng.
Chưa kể, PVFI đang
có nợ ngắn hạn vượt tài sản ngắn hạn 87,3 tỷ đồng, lỗ lũy kế 197,5 tỷ đồng
(chưa tính những ảnh hưởng từ hạn chế nêu trên), nợ phải trả cho một cổ đông lớn
hơn 115 tỷ đồng. Nợ này đã quá hạn từ tháng 12/2011, nhưng chưa được PVFI thanh
toán và chưa được gia hạn. Vì thế, đơn vị kiểm toán nghi ngờ khả năng hoạt động
liên tục, dù theo BCTC năm 2011, dòng tiền của PVFI vẫn dương.
Khó xoay chuyển cục
diện
Theo Deloitte, khả
năng tiếp tục hoạt động của PVFI phụ thuộc vào tình hình kinh doanh và việc nhận
được hỗ trợ từ các cổ đông. Bởi lẽ, dù PVFI đã gửi đơn kiện CTCK ra tòa, cũng
như tiến hành trích dự phòng một phần các khoản phải thu khó đòi, nhưng cơ hội
để PVFI thu hồi số tiền đã bỏ ra gần như không có. Còn theo nghị quyết ĐHCĐ năm
2012, thì hoạt động kinh doanh của PVFI năm 2012 được dự báo khó khăn hơn, với
các chỉ tiêu kế hoạch đề ra sụt giảm so với năm 2011. Điều này đồng nghĩa, PVFI
khó có thể thoát vòng thua lỗ như đã xảy ra trong năm 2010 - 2011. PVFI chỉ có
thể hy vọng từ sự gia hạn nợ của cổ đông lớn và những nguồn hỗ trợ bên ngoài.
Tình cảnh nêu trên
xảy ra tương tự với Café An Giang (AGC), Tập đoàn Thái Hòa (THV), CTCP Tổng hợp
Hà Nội (SHN)… Những bế tắc ở SHN có liên quan đến 238 tỷ đồng mà SHN lỡ cho Beta
BQP vay. Dù nguyên Tổng giám đốc Beta BQP là ông Nguyễn Anh Quân đã bị bắt,
nhưng cơ hội cho SHN lấy lại tiền vẫn rất mong manh. SHN đã trích dự phòng 30%
cho khoản phải thu khó đòi này. Lãnh đạo SHN hy vọng, mảng xuất khẩu và thương
mại có thể giúp SHN duy trì hoạt động. Nhưng nếu không thu xếp được nợ (nợ ngắn
hạn đang cao hơn tài sản ngắn hạn), nguy cơ ngừng hoạt động cho SHN vẫn rất
cao.
Ở AGC, tình cảnh
cũng bi đát khi Công ty lỗ 144,7 tỷ đồng trong năm 2011, vốn chủ sở hữu bị âm,
dòng tiền kinh doanh liên tục âm, nợ ngắn hạn đang vượt tài sản ngắn hạn 104,1
tỷ đồng. Đó là chưa kể, kiểm toán không đảm bảo được tính hợp lý của các số liệu
năm 2010, chưa phân loại được tuổi nợ và trích dự phòng khoản phải thu khách
hàng có gốc VND, không thu thập được bằng chứng cũng như không thể thực hiện
các biện pháp kiểm toán thay thế đối với tính hiện hữu và đầy đủ của số dư “Dự
phòng phải thu ngắn hạn khó đòi” tại thời điểm 31/12/2011. Các khoản lãi vay
quá hạn, lãi phạt do vay ngân hàng cũng không được AGC ghi nhận.
Tuy nhiên, trong
những tình thế ngặt nghèo, nếu DN có tài sản để thanh lý như trường hợp Vitaly
(VTA) chuyển nhượng quyền sử dụng đất, trị giá 196,57 tỷ đồng hoặc có lợi thế
trong việc thu hút dòng vốn của cổ đông lớn như FBT (được HVG ra tay cứu), thì
bế tắc của DN ít nhiều có hướng ra. Bằng chứng là VTA, FBT đã lãi trở lại sau
nhiều năm thua lỗ. Nhưng cái giá đánh đổi cho việc được tiếp tục hoạt động là
không nhỏ.
Theo Ngọc Thủy
ĐTCK