TIN MỚI!

Đọc nhanh >>

VN-Index:

GTGD: tỷ VNĐ

HNX-Index:

GTGD: tỷ VNĐ

Tập đoàn kinh tế sẽ “lột xác”

30-08-2008 - 14:31 PM | Doanh nghiệp

Tập đoàn kinh tế sẽ “lột xác”

Gần đây, hoạt động của các tập đoàn kinh tế nhà nước luôn là đề tài thời sự của công chúng đầu tư.

Sau 2 năm thí điểm với 8 tập đoàn kinh tế, nhiều yêu cầu bức thiết đang đặt ra đòi hỏi phải có một khung pháp lý rõ ràng quy định quyền lợi và trách nhiệm của công ty mẹ, công ty con và những người đại diện cho Nhà nước quản lý vốn. Ở quy mô nhỏ hơn, song một số công ty đại chúng đang mang dáng dấp của các tập đoàn kinh tế.

Cái hay ở chỗ, con đường hình thành và phát triển của họ lại diễn ra theo đúng xu hướng trên thế giới. Câu chuyện của FPT là một ví dụ, 7 năm phát triển của FPT kể từ sau cổ phần hóa đã thể hiện rõ sự thành công khi chọn con đường phát triển theo mô hình tập đoàn kinh tế của một công ty đại chúng.

Tại Việt Nam, Luật Doanh nghiệp chỉ quy định một cách khái quát rằng, tập đoàn kinh tế là nhóm công ty có quy mô lớn và trao quyền cho Chính phủ quy định tiêu chí, tổ chức quản lý và hoạt động. Năm 2006, 8 tập đoàn kinh tế nhà nước đã được thành lập, nắm những ngành hoạt động then chốt của đất nước. Sau 2 năm, mô hình tập đoàn bước đầu có những thành công nhất định, nhưng đang đặt ra không ít vấn đề cần giải quyết.

Gần đây, khi nguồn lực của nhiều tập đoàn bị phân tán sang các lĩnh vực ngoài ngành nghề chính, nhiều câu hỏi đã được đặt ra như: hàng trăm ngàn tỷ đồng tiền vốn thuộc sở hữu nhà nước được quản lý theo khung pháp lý nào, trách nhiệm cá nhân của thành viên HĐQT ở đâu, thương hiệu tập đoàn được sử dụng thế nào để tránh tình trạng lạm dụng...?

Theo Ban chỉ đạo Đổi mới Phát triển DN, hiện có tình trạng một số tập đoàn đầu tư góp vốn thành lập DN mới, tiếp nhận DN từ nơi khác về làm thành viên, nhưng chưa cân nhắc, tính toán kỹ nên không mang lại hiệu quả như mong muốn.
Không ít DN có ngành nghề trùng lắp nhau, dẫn đến xu hướng cạnh tranh ngay trong nội bộ tập đoàn, nhiều trường hợp DN mới thành lập chưa được một năm đã phải sáp nhập vì quy mô nhỏ, năng lực hoạt động yếu kém.
Trước tình hình này, các tập đoàn được yêu cầu xây dựng phương án sắp xếp lại đơn vị thành viên và cơ cấu lại các lĩnh vực hoạt động theo hướng tập trung vào ngành sản xuất - kinh doanh chính và phụ trợ, tránh trùng lắp về ngành nghề.
Bên cạnh đó, cơ quan chức năng sẽ sơ kết đánh giá về mô hình tập đoàn kinh tế và trình Thủ tướng dự thảo Nghị định về tổ chức, hoạt động của tập đoàn kinh tế trong quý IV/2008.
Đề cập tới mô hình tập đoàn, ông Mai Liêm Trực, nguyên Thứ trưởng Bộ Bưu chính Viễn thông cho biết, lịch sử phát triển của các tập đoàn trên thế giới được hình thành không phải ở các quyết định hành chính, mà bằng quá trình tích tụ, tập trung về vốn, nhân lực, sản phẩm, công nghệ do sự lớn lên của thị trường.
Phát triển đa ngành, đa nghề phải trả lời được câu hỏi: "Có cạnh tranh được không?", chứ không phải đi vào lĩnh vực đầy rủi ro. Một yếu tố quan trọng nữa là các tập đoàn tập trung nguồn lực của xã hội thông qua mô hình công ty đại chúng (đa sở hữu).
Đối với các tập đoàn, sự chia sẻ rủi ro đồng nghĩa với việc gia tăng giám sát của công chúng, cụ thể và trực tiếp là các nhà đầu tư, tránh quyết định chủ quan duy ý chí của các nhà lãnh đạo.
Trên thế giới, cách đây 30 năm, người ta đã giảm bớt quản lý của chính quyền với hoạt động của tập đoàn, thay vào đó huy động khả năng giám sát từ công chúng.
"Những tập đoàn thuộc quản lý nhà nước như France Telecom, Korean Telecom... ban đầu nhà nước sở hữu 100%, nhưng sau đó đã thực hiện bán dần cổ phần. Không kiểm soát xã hội nào tốt bằng gắn với lợi ích khi công chúng tham gia đầu tư", ông Trực nói.
Chưa phải là những "nắm đấm thép" của nền kinh tế, nhưng mô hình phát triển của một số tập đoàn kinh tế tư nhân đã được giới chuyên gia đánh giá khá cao. Một trong những DN phát triển theo mô hình tập đoàn hiện nay ở Việt Nam được ông Trực đánh giá tốt là trường hợp của FPT.
Theo ông Trực, FPT đang phát triển theo mô hình tập đoàn khá bài bản, theo đúng hình mẫu nói chung của các tập đoàn trên thế giới, đó là tích tụ tập trung và đa sở hữu.
Cụ thể, sau 20 năm hoạt động, từ quy mô ban đầu cực nhỏ (buôn bán máy tính), FPT đã phát triển sang nhiều ngành nghề có khả năng bổ trợ cho nhau như công nghệ thông tin, viễn thông, đào tạo, truyền thông, bất động sản, tài chính ngân hàng… với 14 công ty thành viên (trong đó có 16 công ty con) và 1 trường đại học, số lượng nhân viên hơn 9.000 người.
Từ một công ty nhà nước, FPT đã cổ phần hóa rất sớm, từ năm 2002, lúc đó vốn cổ phần của Công ty là 20 tỷ đồng, trong đó vốn nhà nước chiếm 51% và các cổ đông khác chiếm 49%.
Năm 2003, vốn của FPT tăng lên 150 tỷ đồng, trong đó vốn nhà nước chiếm 10% và các cổ đông khác chiếm 90%. Năm 2006, FPT niêm yết cổ phiếu trên TTCK, trở thành công ty đại chúng, đa sở hữu.
Theo kết quả kinh doanh 6 tháng đầu năm 2008 của FPT, tổng doanh thu của cả Tập đoàn đạt hơn 8.676 tỷ đồng, tăng 47,1% so với cùng kỳ năm 2007.
Trong 7 năm liên tục, FPT tăng trưởng trung bình 40%/năm, trở thành một tập đoàn kinh tế - công nghệ đa ngành nghề năng động. Hoạt động của Tập đoàn FPT giờ đây không chỉ chịu sự giám sát của ban lãnh đạo DN, mà còn chịu sự giám sát của hơn 20.000 cổ đông, trong đó có nhiều cổ đông bên ngoài am hiểu và có trình độ.

Theo Thủy Nguyễn
ĐTCK

thanhtu