Giải pháp thuế nào tháo gỡ khó khăn sẽ được áp dụng?

Sáng nay, Bộ trưởng Bộ tài chính Vương Đình Huệ, thừa ủy quyền của Thủ tướng Chính phủ trình bày Tờ trình về dự thảo Nghị quyết về các giải pháp thuế nhằm tháo gỡ khó khăn cho doanh nghiệp và cá nhân năm 2012; sau đó các Đại biểu Quốc hội sẽ thảo luận về nội dung này.

Đến chiều 21/06/2012, Quốc hội sẽ thông qua Nghị quyết về các giải pháp thuế nhằm tháo gỡ khó khăn cho doanh nghiệp và cá nhân năm 2012.

Vậy giải pháp thuế nào nhằm tháo gỡ khó khăn cho doanh nghiệp và cá nhân là khả thi trong giai đoạn hiện nay của Việt Nam?

Trong bài viết này chúng tôi chỉ đề cập đến 2 loại thuế có khả năng ảnh hưởng lớn đến NSNN và có tính tác động mạnh đến thị trường là thuế Giá trị gia tăng – VAT và thuế Thu nhập doanh nghiệp – TNDN.  Bởi đây là 2 khoản thuế chiếm tỷ trọng khoảng 60% tổng số thu thuế trong ngân sách nhà nước. Có thể xem là nguồn thu có tác động mạnh đến tài khóa Việt Nam.

Giảm Thuế VAT?

Việc giảm thuế VAT về mặt lý thuyết sẽ mang lại lợi ích cho cả người tiêu dùng và nhà cung cấp, qua đó kích thích tiêu dùng, bởi giá hàng bán sẽ giảm. Tuy nhiên, Bộ Tài chính sẽ giảm thuế VAT hay không?

Trong 111 quốc gia có áp dụng thuế VAT, có 15/111 nước là thuế suất VAT bằng 10% như Việt Nam, chỉ có 8 nước thuế suất từ 5-7%.


Trong khi đó, nếu giảm 50% thuế suất VAT áp dụng cả năm 2012, thu ngân sách của năm 2012 sẽ giảm ngay 115.180 tỷ đồng, bằng tổng 15.6% tổng thu ngân sách theo dự toán Quốc hội đã quyết định; nếu Việt Nam giảm 50% thuế suất VAT thì ngân sách năm 2012 sẽ giảm khoảng hơn 70.000 tỷ đồng.

Như Bộ trưởng - Vương Đình Huệ đã trình bày trước Quốc hội “Tôi nghĩ không có khoản nào bù đắp các khoản này, trong khi bội chi ngân sách Quốc hội không cho tăng thêm, các khoản chi đặc biệt là khoản chi an sinh xã hội không những không giảm mà khả năng còn có thể phát sinh từ nay cho đến cuối năm.”

Đó là chưa kể đến, nếu chỉ giảm thuế VAT trong nước, không giảm thuế VAT hàng nhập khẩu, Việt Nam sẽ vi phạm những cam kết của WTO - phân biệt đối xử với hàng hóa.

Cuối cùng, việc giảm thuế VAT như đã trình bày ở trên, về mặt lý thuyết sẽ mang lại lợi ích cho người tiêu dùng, nhưng trên thực tế doanh nghiệp, bên cung cấp hàng hóa cho người tiêu dùng có giảm giá hàng bán hay không là không kiểm soát và có chế tài để kiểm soát.

Vì vậy, khả năng giảm thuế VAT sẽ còn nhiều tranh cãi. Trong phiên trả lời chất vấn của Đại biểu Quốc hội tại nghị trường, Bộ trưởng Huệ dường như đã hé lộ thông điệp về khả năng nếu giảm thuế VAT,  Bộ Tài chính “sẽ thực hiện theo hướng giảm một số phân khúc nào đó giống như đã làm năm 2009 giảm 19 nhóm mặt hàng”, và “sẽ trình Chính phủ trong kỳ họp tháng 6”.

Giảm thuế thu nhập doanh nghiệp?

Như bài viết trước chúng tôi đã trình bày, nếu chống thất thu thuế hiệu quả, Việt Nam có thể giảm thuế suất thuế TNDN ngay trong năm 2012. Tuy nhiên, mức giảm thuế suất sẽ không đáng kể.

Trong quý I/2012, Bộ Tài chính đã trình Thủ tướng Chính phủ ban hành Quyết định số 04/2012/QĐ-TTg ngày 19/01/2012 về việc gia hạn nộp thuế thêm 03 tháng với số thuế thu nhập doanh nghiệp phải nộp quý I, quý II năm 2011 của doanh nghiệp nhỏ và vừa, doanh nghiệp sử dụng nhiều lao động.

Bộ Tài chính cho biết, số thuế được tiếp tục gia hạn thêm theo quy định nêu trên ước tính là khoảng 7.843 tỷ đồng. Việc gia hạn nộp thuế này sẽ tạo điều kiện cho các doanh nghiệp đã được gia hạn nộp thuế TNDN năm 2011 nay được tăng thêm thời gian gia hạn có thêm vốn để ổn định, phát triển sản xuất kinh doanh.

Trong trường hợp giảm thuế suất thuế TNDN cho các doanh nghiệp vừa và nhỏ. Với mức giảm là 30%, tương đương thuế suất thuế TNDN là 17,5%, áp dụng cho các doanh nghiệp SMEs cả năm 2012,  ngân sách năm 2012 sẽ giảm 20.442 tỷ đồng; nếu áp dụng trong 6 tháng ngân sách sẽ giảm 10.221 tỷ đồng.

Như vậy, giảm thuế VAT hay thuế suất thuế TNDN? Xét về mức ảnh hưởng đến ngân sách thì giảm thuế TNDN sẽ ảnh hưởng ít hơn nhiều so với giảm thuế VAT. Tuy nhiên, xét về mặt công bằng, việc giảm thuế TNDN nếu có thực hiện, chỉ có những doanh nghiệp kinh doanh có lãi mới được hưởng lợi.