Sau nhiều tranh cãi, Luật giá đã được Quốc hội thông qua với một số
điều chỉnh về danh mục hàng hóa bình ổn giá và định giá. Tuy nhiên, vấn
đề quan trọng nhất là khi nào nhà nước có quyền can thiệp bình ổn giá
vẫn chưa được làm rõ. Cụ thể, Luật giá nói rằng căn cứ bình ổn giá là
danh mục các mặt hàng bình ổn có biến động bất thường, trong khi không
quy định “biến động bất thường” cụ thể thế nào. Thậm chí có đại biểu
Quốc hội đề nghị lượng hóa mức độ thế nào được xem là biến động bất
thường.
Về vấn đề này, Ủy ban thường vụ Quốc hội cho rằng việc quy định cụ thể
trong luật về mức độ biến động giá theo tỷ lệ phần trăm (%) để làm căn
cứ bình ổn giá là khó khả thi. Vì mỗi mặt hàng có mức độ biến động giá
khác nhau. Do đó, nếu quy định cứng một tỷ lệ biến động giá để áp dụng
chung cho mọi mặt hàng thì sẽ không hợp lý.
Còn nếu quy định cụ thể trong luật tỷ lệ biến động riêng đối với từng
mặt hàng có trên thị trường thì khó có thể bao quát hết và không cần
thiết; đồng thời dẫn đến phức tạp trong quản lý, điều hành. Tuy nhiên,
Ủy ban thường vụ Quốc hội cũng thừa nhận nếu không quy định cụ thể cũng
không có căn cứ để xác định biến động bất thường. Do vậy, Quốc hội yêu
cầu Chính phủ làm rõ căn cứ xác định mức độ “biến động bất thường” tại
văn bản quy định chi tiết.
Vẫn tại Luật giá được thông qua, Nhà nước khẳng định chỉ định khung giá
bán lẻ điện bình quân, không định giá bán lẻ điện cụ thể cho dù đây là
lĩnh vực hiện còn độc quyền nhà nước chi phối. Lý do được Quốc hội giải
thích: Việc định giá phải phù hợp với cơ chế thị trường; trong một số
khâu cần có sự điều tiết của Nhà nước và phù hợp với tình hình thực
tiễn. Đồng thời phải cân đối quyền lợi người tiêu dùng và ổn định sản
xuất, kinh doanh, nhất là trong điều kiện khuyến khích các nhà đầu tư tư
nhân tham gia phát triển thị trường điện lực.
Vì vậy, việc quy định khung giá đối với giá bán lẻ bình quân là bảo đảm
phù hợp với các nguyên tắc trên và thống nhất với quy định của Dự thảo
Luật điện lực (sửa đổi) mà Quốc hội đang xem xét. Nó cho phép Nhà nước
vẫn kiểm soát được giá bán lẻ điện thông qua quyết định khung giá bán lẻ
và quyết định mức giá cụ thể đối với truyền tải, phân phối mà không để
doanh nghiệp tự định giá hoàn toàn.
Luật giá sẽ được áp dụng từ ngày 1/1/2013.