Tuy nhiên, trong tình thế hiện nay, tái cơ cấu là không thể trì hoàn, đó là cách duy nhất để tồn tại và phát triển. Vì thế, các DN không thể chờ đợi nếu không muốn "tự vẫn".
Làm càng sớm càng tốt
Cuối năm ngoái, Trung ương Đảng đã thống nhất chỉ đạo, tái cơ cấu nền
kinh tế gắn với đổi mới mô hình tăng trưởng. Thực chất, tái cơ cấu không
phải là một khái niệm xa lạ. Nó đã được nhắc đến rất nhiều từ hồi khủng
hoảng tài chính toàn cầu 2008 tác động mạnh mẽ đến Việt Nam. Đáng tiếc,
thời điểm đó, những đề xuất và thậm chí cả một bản sơ khởi về tái cơ
cấu đã được soạn thảo nhưng rồi lại lại bị quên lãng.
Vì thế, nhiều người cho rằng, lần này việc tái cơ cấu dù đòi hỏi gắt gao
hơn cũng không dễ đẩy nhanh được. Nhất là khi người ta chưa nhìn thấy
những đề án và kế hoạch để biết bắt đầu tư đâu và làm gì.
Tuy nhiên, chỉ chưa đầy 2 tháng sau chỉ đạo trên, cả nước đã nóng với vụ
hợp nhất 3 ngân hàng Ficombank SCB và Việt Nam Tín Nghĩa. Ngân hàng Nhà
nước đã không ngần ngại tuyên bố đây là những ngân hàng nhỏ, có nhiều
khó khăn do thiếu hụt thanh khoản tạm thời, mất an toàn và có nguy cơ đổ
vỡ. Cơ quan nhà nước đã hỗ trợ và hợp nhất là bước đi cần thiết tiếp
theo. Ngân hàng Nhà nước cũng khẳng định đây là bước đi tiên phong trong
quá trình tái cấu trúc NH.
Sau đó, một Đề án về tái cấu trúc ngân hàng đã được xây dựng và trình
lên Thủ tướng phế duyệt. Tuy nhiên, không trông chờ vào một đề án cụ thể
nào thì việc tái cơ cấu ngân hàng vẫn được đẩy mạnh từ hai phía: cơ
quan quản lý và các tổ chức tín dụng.
Dễ thấy nhất là những thương vụ gây chú ý cho toàn thị trường như: HBB
sáp nhập vào SHB hay như Tienphongbank thu hút được những nhà đầu tư lớn
để khắc phục khó khăn và chuẩn bị cho một lộ trình mới. Đại hội cổ đông
gần đây OceanBank cũng có một kế hoạch phát triển với những nhân tố mới
bao gồm một đối tác ngoại đến từ anh quốc. Trong khi đó, việc cổ phần
hóa BIDV cũng góp thêm sự khẳng định đẩy nhanh tái cơ cấu các ngân hàng
quốc doanh lớn
Ngân hàng Nhà nước đã nhiều lần tuyên bố, có khoảng 9 - 10 ngân hàng
trong diện yếu kém sẽ tiếp tục được cơ cấu. Các ngân hàng này đã được
khu biệt để hỗ trợ, tạo điều kiện để có các giải pháp và đối tác tham
gia tái cơ cấu, lộ trình này sẽ còn tiếp tục thực hiện trong thời gian
tới.
Cũng như thế, dù cho đến cuối tháng này, bàn Đề án tái cấu trúc DN nhà
nước mới chính thức được trình Thủ tướng xem xét nhưng những động thái
tái cấu trúc khu vực này đã được chính những DN thực hiện. Cuối năm
ngoài, Tập đoàn Sông Đà đã chính thức công bố quá trình tái cơ cấu như
một báo hiệu đầu tiên cho một giai đoạn quyết liệt của tái cơ cấu DNNN.
Trong khi đó, từ đầu năm nay, Bộ Tài chính cũng đã cùng các tập đoàn nhà
nước lớn ký kết thực hiện một chương trình tiết kiệm chi phí 10% trong
sản xuất kinh doanh. Không giống như những lời kêu gọi tiết kiệm những
lần trước. Con số tiết kiệm hàng ngàn tỷ đồng đã được tính toán và công
khai tiết kiệm ở đâu và làm như thế nào. Tiết kiệm nhưng đòi hỏi vẫn đảm
bảo hiệu quả và lợi nhuận tăng, phúc lợi lớn hơn... Chính vì thế, người
đứng đầu ngành tài chính đã hy vọng rằng đây là cách cụ thể để khởi đầu
cho quá trình tái cơ cấu DNNN.
Mới đây nhất, Tập đoàn Dầu khí Quốc gia Việt Nam đã tuyên bố tiếp tục
rút vốn ra khỏi lĩnh vực đầu tư ngoài ngành nhất là đầu tư vào tài
chính, ngân hàng. Trước đó, cuối năm ngoài, tập đoàn này cũng đã 'don
dẹp" cơ bản việc đầu tư tràn lan vào BĐS. Trong khi đó, tập đoàn Than -
Khoáng sản cũng đã có một kế hoạch rút vốn ra khỏi những DN đầu tư không
ưu tiên để tập trung cho lĩnh vực cốt lõi... Những chuyển động này
trước đây từng bị chậm trễ nhưng trong tình huống hiện nay, chính các
DNNN cũng muốn làm nhanh để thoát khỏi những khu vực nhạy cảm này.
Trên xuống hay dưới lên?
Nói về thực tế này, một chuyên gia kinh tế từ Bộ Kế hoạch - Đầu tư cho
rằng, tái cơ cấu trong hoàn cảnh hiện nay được nhìn nhận như sức ép và
giải pháp để vượt khó và chủ trương đó thật dễ hiểu là là làm sao và làm
mọi cách để mỗi DN và toàn hệ thống không bị phá sản, hướng tới sự phát
triển bền vững và hiệu qua. Vì thế, những DN nào, ngành nào càng khó
khăn thì tất nhiên, việc tái cơ cấu sẽ càng riết róng hơn. Và muốn tồn
tại, phát triển thì làm càng sớm càng tốt.
Trong kỳ họp Quốc hội lần này, Chính phủ đã trình Đề án Tái cơ cấu nền
kinh tế. Tuy nhiên, ngay từ đầu, bản đề án ngày đã gây ra nhiều tranh
cãi dưới nhiều khía cạnh. Tuy nhiên, điều quan trọng đã được thống nhất
là chủ trương tái cơ cấu luôn được khẳng định và mọi tranh cãi nhằm tìm
kiếm những giải pháp tối ưu nhất.
Tuy nhiên, trong khi bản đề án "mẹ" cho công cuộc tái cơ cấu mới bắt đầu
bàn cãi thì các DN, vì sự sống còn của mình thì không thể chờ đợi. Sự
chủ động của các DN, lĩnh vực như là nhân tố tích cực và thực chất nhất
để làm nên sự thay đổi cho toàn bộ nền kinh tế. Chính vì thế, trong tái
cơ cấu cần nhất sự chủ động và cả những mô hình sáng tạo, thậm chí có
thể khác với suy nghĩ thông thường.
Trao đổi về vấn đề này, giám đốc một DN trên lĩnh vực tài chính nói
thẳng, trong giai đoạn khó khăn hiện nay, các DN không có nhiều lựa
chọn. Những DN nhỏ yếu nếu có phương án tái cơ cấu thì không phá sản
cũng trở thành miếng mồi cho những DN lớn. Ngay cả những DN lớn, việc
tái cơ cấu cũng phải được đặt ra để đảm bảo củng cố được vị thế, khắc
phục những rủi ro của một quá trình phát triển nóng vừa qua.
Với góc nhìn đó, vị doanh nhân này cho rằng, những đề án tái cấu trúc là
một định hướng tổng thể quan trọng nhưng định hướng đó sẽ khó thành
công nếu chính mỗi DN, mỗi lĩnh vực không thành công trong việc tái cơ
cấu chính mình. Mỗi người phải làm tốt phần việc của mình vì sự sống còn
của mình là điều quan trọng nhất.
Với cách nhìn đó, nhiều chuyên gia cũng cho rằng, tái cơ cấu quan trọng
nhất là làm gì và làm như thế nào để phục vụ một mục tiêu cao nhất là
hiệu quả và phát triển bền vững. Thậm chí, trong quá trình tái cơ cấu,
phải cần sự linh hoạt và sáng tạo ngay từ chính mỗi DN mà hoàn toàn
không câu nệ theo một quy trình trên xuống hay dưới lên, hay ép mình
theo một mô hình nào
Một ví dụ được các chuyên gia nhắc đến là trong tình vẫn còn nhiều tổ
chức tín dụng cần phải tái cơ cấu, nếu chỉ có những mô hình mua bán, hợp
nhất, sáp nhập giữa các ngân hàng thì sẽ có thể giải quyết hết. Chưa
kể, sau các ngân hàng thì còn khối các công ty tài chính của các tập
đoàn... Như vậy, những phương án mới, sáng tạo để huy động được những
nguồn lực tốt nhất cho tái cơ cấu.
Đối với các Tập đoàn hay DNNN với tình hình khó khăn và thua lỗ nhiều
như hiện nay, liệu một mình nhà nước có thể đứng ra cáng đáng hết. Mà
thay vào đó phải có những giải pháp để huy động những nguồn lực khác. Có
thể, việc cổ phần hóa vẫn là một hướng đi chủ đạo nhưng cần những giải
pháp để đẩy nhanh tốc độ, hấp dẫn các nguồn lực tham gia tái cơ cấu
DNNN.
Với thực tế đó, rõ ràng trong khi chờ đợi những kế hoạch chung thì mỗi
DN và lĩnh vực đã phải thủ sẵn cho mình những kế hoạch riêng mà không
hẳn phải chờ. Bởi vì chờ chẳng khác nào tự vẫn. Mà trong đó sự thành
công của những mô hình ngân hàng tái cơ cấu, chuyển động các các DNNN mà
nhất là sự linh hoạt chuyển đổi của khối tư nhân đã chứng minh sử chủ
động từ dưới lên mới là nhân tố quan trọng không thể thiếu. Tất nhiên, ở
chiều ngược lại, từ trên xuống cũng cần có những kế hoạch khả thi với
những quan điểm cởi mở trước những sự linh hoạt và sáng tạo của thực tế.
Theo Lê Khắc
Vietnamnet