Kiểm tra xăng bằng nước
Theo ông Bùi Bá Vỹ, hiện nay tiêu chuẩn Việt Nam TCVN 7332:2006 (phương
pháp sắc ký khí) được sử dụng để kiểm tra các loại cồn trong xăng. Đây
là phương pháp có độ chính xác cao (0,01%), xác định được hàm lượng từng
loại cồn nhưng thời gian thử nghiệm lâu, đòi hỏi phải được thực hiện
trong phòng thử nghiệm. Hơn nữa, máy sắc ký khí là thiết bị rất đắt
tiền, phải là người có trình độ và qua đào tạo mới sử dụng được và chi
phí thử nghiệm cao. Trong yêu cầu thử nghiệm tại hiện trường, thời gian
thử cho kết quả nhanh chóng thì hiện nay chưa có phương pháp nào, nhất
là phương pháp để người tiêu dùng có thể tự kiểm tra xăng có chứa
methanol, ethanol, aceton....
Về phương pháp kiểm tra xăng bằng nước của mình, ông Vỹ giải thích, sáng
chế này dùng để kiểm tra chất lượng xăng các loại nhằm xác định tổng
hàm lượng methanol, ethanol, propanol, butanol, aceton có trong xăng.
Các loại ancol có mạch cacbon dài (nhiều hơn 5), từ cồn pentanol trở lên
thì không tan trong nước nên không áp dụng được phương pháp này.
Tác giả giải thích nguyên lý là do nước không tan trong xăng dầu mà
methanol, ethanol, propanol, butanol (các loại này thuộc nhóm chất
ancol: cồn) và aceton lại dễ tan trong nước. Các chất trên với độ tinh
khiết cao (tức là hàm lượng nước ít), chúng có thể hòa tan trong xăng
tạo hỗn hợp xăng - ancol/ aceton không bị phân lớp. Khi cho thêm nước
vào, hỗn hợp xăng - ancol/aceton sẽ bị tách thành hai lớp rất rõ ràng.
Xăng ở lớp trên, lớp dưới là ancol/aceton và nước.
Để chứng minh, ông Vỹ đã thực hiện việc kiểm tra chất lượng xăng bằng
phương pháp này. Theo đó, việc thử nghiệm khá đơn giản với nước sinh
hoạt thông thường hoặc nước cất và dụng cụ thử là một ống nghiệm 30ml có
khắc vạch chỉ thể tích.
 |
| Ông Vỹ đang chỉ ra sự tách lớp và sự vẩn đục của xăng. |
Dễ làm
Việc tiến hành được thực hiện theo 3 bước. Bước 1: Cho nước vào ống
nghiệm đến vạch 5ml. Bước 2: Tiếp tục cho vào 20ml xăng cần kiểm tra.
Bước 3: Bịt đầu ống nghiệm chặt lại rồi lắc mạnh đến khi nước và xăng
trộn đều với nhau (lật ngược ống nghiệm lắc mạnh khoảng 5 lần trở lên).
Sau khi lắc đều, dựng đứng ống nghiệm trở lại, dung dịch trong ống
nghiệm sẽ phân thành hai lớp rõ ràng. Xăng nổi phần trên (có màu đặc
trưng của từng loại xăng), Hỗn hợp nước và ancol/aceton nằm phía dưới.
Nếu xăng không chứa ancol/axeton: Phần xăng nổi phía trên ống nghiệm sẽ
trong, không bị vẩn đục và mức nước trong ống nghiệm không quá 5ml (mức
nước ban đầu).
Trong trường hợp mẫu xăng có pha lẫn tạp chất, phần xăng nổi phía trên
ống nghiệm sẽ bị vẩn đục (đục "lờ lờ nước luộc hến" theo cách gọi dân
gian) và mức nước trong ống nghiệm cao quá mức 5ml ban đầu. Phần chênh
lệch thể tích này chính là lượng ancol/aceton có trong 20ml xăng.
Ông Bùi Bá Vỹ cho biết, ưu điểm của phương pháp này là chỉ sau khoảng 3
phút có kết quả với độ chính xác tương đối cao (khả năng phát hiện của
phép thử thấp nhất là 0,5% hàm lượng ancol/aceton trong xăng). Phương
pháp này đơn giản, chi phí kiểm tra thấp, không đòi hỏi máy móc phức tạp
nên người tiêu dùng có thể tự làm.
"Sáng
kiến thử xăng lẫn ancol bậc thấp và aceton tại nơi mua xăng là một
điều đáng khích lệ, khen ngợi, người tiêu dùng có thể thực hiện. Tuy
nhiên, không ai đi mua xăng lại cứ phải mang 1 ống nghiệm và ống đong có
khắc vạch đến 0,1ml. Ngoài ra, nếu tác giả dùng 20ml xăng để thử, giả
sử hàm lượng về thể tích của ancol/aceton là 0,5% thì trong 20ml xăng
này sẽ chỉ chứa khoảng 0,12ml cồn/aceton (khoảng 2 - 3 giọt). Với lượng
nhỏ này e rằng người tiêu dùng không nhận biết được sự thay đổi về thể
tích. Cách thử này có lẽ chỉ áp dụng thuận lợi cho xăng bị pha tạp hàm
lượng cồn/aceton bị pha từ vài phần trăm trở lên.
PGS.TS Hoàng Mạnh Hùng (Giám đốc Trung tâm Tư vấn, Giám định dân sự - VUSTA) |