tin mới
X
+
-

Chọn cơ chế tỷ giá linh hoạt để ổn định kinh tế vĩ mô

Theo các chuyên gia, NHNN cần nới rộng biên độ tỷ giá cho các ngân hàng thương mại trở lại mức 5% và trong trung hạn có thể điều chỉnh lên 7%-10%.

Bài phát biểu của TS Hoàng Công Gia Khánh về các giải phápđiều hành tỷ giá một cách căn cơ, lâu dài – khi mà hiện nay hai tỷ giá (tỷ giángân hàng và thị trường tự do) đã nhập thành một tại Hội thảo khoa học “Chính sách tài khóa-tiền tệ và pháttriển thị trường tài chính VN” do Trường Đại học Kinh tế - Luật (Đại học Quốcgia TPHCM.

Sau gần 2 tháng kể từ lần Ngân hàng Nhà nước (NHNN) mạnh tayđiều chỉnh tỷ giá VND/USD (11-2) và quyết liệt triển khai các biện pháp kinh tếlẫn hành chính, thị trường ngoại tệ VN đã phần nào lắng dịu, ít căng thẳng hơnso với trước. Thế nhưng, có thể dễ dàng thấy rằng sự “yên ắng” chỉ là tạm thờinếu như không giải quyết tận gốc rễ những vấn đề còn bất cập trong cơ chế tỷgiá.

Bởi việc xác lập tỷ giá VND/USD theo thiên hướng của cơ chế tỷ giá cố địnhdù xuất hiện dày đặc các chỉ báo bất ổn trong kinh tế vĩ mô - đặc biệt là lạmphát và thâm hụt cán cân thanh toán, phản ứng khá chậm trễ của chính sách tiềntệ trong bối cảnh vấn nạn đô la hóa trầm trọng đã đặt NHNN vào tình huống phảidựa khá nhiều vào các can thiệp hành chính trực tiếp, hậu quả là thị trườngcàng trở nên kém minh bạch, méo mó.

Do vậy, VN cần sớm có kế hoạch tổng thể dài hạn mang tính hệthống với những kịch bản chi tiết, phối hợp hiệu quả chính sách tài khóa vớichính sách tiền tệ mới có thể ngăn chặn những bất ổn đã và đang hiện hữu. Mộttrong những vấn đề then chốt là phải lựa chọn và xác lập được cơ chế tỷ giáthích hợp thay vì chỉ điều hành mang tính chất giải quyết tình thế.

Đa dạng hóa thươngmại: Cần tỷ giá linh hoạt

VN với độ mở thương mại (được đo bằng tỷ lệ giữa xuất khẩuvà nhập khẩu so với GDP) khá cao, sự thiếu ổn định của tỷ giá sẽ gây nên vấn đềnghiêm trọng cho toàn bộ nền kinh tế. Trong ngắn hạn và kể cả trung hạn, VN khócó thể chuyển sang trạng thái có độ mở thương mại thấp nên nếu dựa trên yếu tốnày, đương nhiên VN sẽ chưa thể lựa chọn cơ chế thả nổi.

Tuy nhiên, nếu đeo đuổi cơ chế tỷ giá theo hướng cứng, kémlinh hoạt, VN sẽ đối mặt với áp lực điều chỉnh lớn bất thường khi nền kinh tế đốimặt với bất ổn trong cán cân thanh toán vì duy trì tỷ giá cứng khá lâu. Kết quảlà chính những lần điều chỉnh lớn “bất thường” như vậy đã làm gia tăng rủi rotỷ giá, tăng chi phí giao dịch, tác động tiêu cực đến việc khuyến khích hoạtđộng thương mại và đầu tư. Vì vậy, thay vì cố định cứng rất kém linh hoạt nhưthời gian qua, VN nên sớm thay đổi cơ chế theo hướng gia tăng khả năng linhhoạt.

Hơn nữa, theo thời gian, cơ chế tỷ giá cũng phải cải thiệndần về hướng linh hoạt nếu VN ngày càng đa dạng hóa hoạt động thương mại, khôngtập trung quá lớn tỷ trọng thương mại vào một số nước mà ngày càng sử dụngnhiều đồng tiền mạnh khác USD để thanh toán, giao dịch. Đây cũng là diễn biếnchung của tình hình trên thế giới khi mà các nước đều ngày càng đa dạng hơn trongcơ cấu dự trữ quốc gia, sử dụng đa dạng các đồng tiền trong định giá và thanhtoán.

Cần “hy sinh” để kiềmchế lạm phát

Vì quá ưu tiên cho mục tiêu tăng trưởng nên VN đã tìm cáchthu hút mạnh mẽ vốn đầu tư nước ngoài trong lúc lại vẫn muốn duy trì chính sáchtiền tệ độc lập cùng với cơ chế tỷ giá cứng có vẻ như là tham vọng cùng một lúcđạt được cả 3 mục tiêu vốn được xem là “bất khả thi”. Hậu quả của chính sáchnày đã khiến VN đối mặt với nhiều bất ổn vĩ mô như đã thấy trong năm 2010 vàđầu năm 2011 trong lúc chính sách tiền tệ trở nên càng kém độc lập hơn vì phầnlớn phải rơi vào trạng thái bị động, đồng thời buộc phải điều chỉnh mạnh tỷ giácàng khiến cho bất ổn vĩ mô gia tăng.

Vấn đề này sẽ trở nên đơn giản hơn nếu VN chấp nhận hy sinhsự vẹn toàn của các mục tiêu: tỷ giá cố định, tự do hóa tài khoản vốn và chínhsách tiền tệ độc lập.

Theo chúng tôi, để đảm bảo thu hút vốn đầu tư phục vụ chotăng trưởng kinh tế và trong bối cảnh lạm phát vẫn còn khá cao, VN cần chấpnhận “đi hàng ba” theo hướng gia tăng mức linh hoạt của cơ chế tỷ giá, vẫn tiếptục duy trì độ mở tài khoản vốn như hiện hữu nhưng có thể chấp nhận chính sách tiềntệ độc lập ở mức độ thấp để trung hòa với sự chu chuyển dòng vốn ngoại nhằmkiểm soát tốt lạm phát. Đồng thời, cần kiên định với cơ chế tỷ giá lựa chọn vàcương quyết không sử dụng tỷ giá như là công cụ mang tính giải pháp tình thếphục vụ cho chính sách tiền tệ.

Đừng quá lệ thuộc vàođồng USD

Hiện nay cơ chế tỷ giá của VN dù đã được cải thiện theohướng rổ tiền tệ nhưng vẫn còn neo khá chặt với USD. Trong khi đó, quan hệthương mại của VN và Hoa Kỳ dù chiếm tỷ lệ cao, dao động ở mức 10%-11% tổng kimngạch xuất khẩu của VN nhưng vẫn xếp sau Trung Quốc và hơn Nhật Bản. Hơn nữa,cơ cấu nợ nước ngoài nói chung và nợ nước ngoài của Chính phủ, được Chính phủbảo lãnh đã không còn quá lệ thuộc vào USD.

Bên cạnh đó, vị thế của USD trên thị trường quốc tế cũng đãcó những thay đổi lớn. Sự biến động thất thường của USD với các đồng tiền chủchốt khác đã kéo theo sự biến động lớn của tỷ giá giữa VND với các đồng tiềnmạnh khác vì VND được neo chặt vào USD. Kết quả là các hoạt động thương mại,đầu tư của VN với các đối tác lớn khác bị ảnh hưởng nghiêm trọng do tỷ giá VNDvới các đồng tiền của các đối tác đó không phản ánh đúng mối tương quan kinh tếgiữa VN và nước đối tác.

Vì vậy, NHNN cần phải xác lập một cách rõ ràng (được tínhtoán trên cơ sở tham khảo tỷ trọng thương mại và tỷ trọng của các đồng tiềntrong thanh toán, dự trữ...) và công bố công khai, cụ thể kỹ thuật xác định tỷgiá của VND dựa trên rổ tiền tệ để tính tỷ giá thực hiệu dụng nhằm một mặt tạođược niềm tin và giúp giới kinh doanh và nhà đầu tư định được chiến lược kinhdoanh và có những kỹ thuật đúng đắn để phòng ngừa rủi ro trong kinh doanh.

Mặt khác, việc công bố cụ thể, rõ ràng rổ tiền tệ sử dụngtrong xác định tỷ giá cũng sẽ giúp các doanh nghiệp VN thay đổi hành vi sử dụngtiền tệ của mình, không quá bị lệ thuộc vào việc sử dụng USD trong định giá,thanh toán và cất trữ. Nhờ vậy, các doanh nghiệp có thể giảm thiểu ảnh hưởngnặng nề bởi chính sách tiền tệ của Hoa Kỳ và sự biến động giá trị USD, đồngthời thị trường ngoại tệ sẽ không còn cảnh quan tâm quá mức, chỉ tập trung duynhất vào USD. Điều này sẽ góp phần đáng kể giảm đi tình trạng khan hiếm, gomvét, găm giữ USD trên thị trường.

Dần nới rộng biên độtỷ giá trở lại

NHNN cần nới rộng biên độ tỷ giá cho các ngân hàng thươngmại trở lại mức 5% và trong trung hạn có thể điều chỉnh lên 7%-10% để tạo điềukiện cho các ngân hàng thương mại chủ động hoạt động của mình.

Khi các ngânhàng thương mại có sự chủ động cao hơn, họ sẽ linh hoạt và mạnh dạn hơn trongcác quyết định kinh doanh để đương đầu tốt hơn với sự biến động tỷ giá, từ đóthị trường sẽ không còn các trạng thái quá (cực nóng hoặc cực lạnh) vì các ngânhàng không còn thụ động chờ đợi, thăm dò phản ứng của NHNN và của thị trườngtrước các biến động tức thời mang tính thời cuộc.

Khi các ngân hàng đáp ứng được phần lớn nguồn ngoại tệ chonhà nhập khẩu, dung nạp hết nguồn cung USD từ xuất khẩu và đầu tư nước ngoàivới tỷ giá cân bằng ngay cả trong trường hợp thị trường có sự biến động bấtthường trái chiều thì thị trường tự do sẽ bị thu hẹp dần nếu có sự phối hợpđồng bộ từ những chính sách khác để uy tín của VND được cải thiện, ổn định vànâng cao.

Bên cạnh đó, NHNN cần bãi bỏ ngay các quy định mang tính xin- cho trong hoạt động kinh doanh ngoại tệ, thay vào đó chuyển sang cơ chế kinhdoanh có điều kiện bằng các chuẩn mực cụ thể, rõ ràng và phải công bố côngkhai.

Các tổ chức tín dụng đủ điều kiện sẽ mặc nhiên được phép hoạt động kinhdoanh ngoại hối và triển khai các sản phẩm, kỹ thuật kinh doanh. NHNN chỉ thựchiện hậu kiểm và có biện pháp chế tài đủ mạnh đối với các tổ chức vi phạm.Ngoài ra, nghiên cứu lộ trình để cho phép triển khai nghiệp vụ hợp đồng tươnglai đối với ngoại tệ nhằm giúp doanh nghiệp và ngân hàng có thêm công cụ phòngngừa rủi ro, góp phần lành mạnh hóa giao dịch trên thị trường ngoại tệ.

Theo TS Hoàng Công Gia Khánh
Trưởng khoa Tài chính Ngân hàng, Trường Đại học Kinh tế-Luật (ĐHQGTPHCM)
Sài Gòn giải phóng

  Xem theo ngày : 
Copyright 2007 - Công ty cổ phần truyền thông Việt Nam (VCCorp).
Tầng 16,17,18 - Toà nhà VTC online
Số 18 Tam Trinh, HBT, Hà Nội
Giấy phép thiết lập trang thông tin điện tử tổng hợp trên internet số 1084/GP-STTTT do Sở Thông tin và Truyền thông Hà Nội cấp ngày 16 tháng 4 năm 2014.
Ban biên tập CafeF, Tầng 18, tòa nhà VTC Online.
Số 18 Tam Trinh, Quận Hai Bà Trưng, Hà Nội.
Điện thoại: 04-39743410 Máy lẻ 295. Fax: 04-39744082
Email: info@cafef.vn - Đường dây nóng: 0922 096 886
Ghi rõ nguồn "CafeF" khi phát hành lại thông tin từ kênh thông tin này.
 
Liên hệ quảng cáo: Ms. Hương
Mobile: 0934 252 233
Email: doanhnghiep@admicro.vn
Hỗ trợ & CSKH : Ms. Thơm
Mobile: 01268 269 779
 
Thỏa thuận chia sẻ nội dung