TIN MỚI!

Đọc nhanh >>

VN-Index:

GTGD: tỷ VNĐ

HNX-Index:

GTGD: tỷ VNĐ

Giá cả tăng nhìn từ góc độ cạnh tranh

15-11-2007 - 14:28 PM | Tài chính - ngân hàng

Giá cả tăng nhìn từ góc độ cạnh tranh
Giá sắt thép tăng cao trong thời gian gần đây một phần là do hậu quả của chính sách bảo hộ sản xuất trong nước.

Những tác động chủ quan lên thị trường khiến cho cạnh tranh tự do và lành mạnh bị kìm hãm, đó cũng là nguyên nhân góp phần làm cho giá cả hàng hóa tăng lên.

Lâu nay, khi phân tích về tình hình giá cả thị trường trong nước, các cơ quan thống kê thường tập trung vào những yếu tố tác động mang tính khách quan. Ví dụ như ảnh hưởng của thị trường thế giới; bão lụt; dịch bệnh; nhu cầu tiêu thụ, sử dụng... Tuy nhiên, còn một yếu tố khác không kém phần quan trọng - những tác động chủ quan của con người dưới nhiều hình thức lên thị trường, cũng có khả năng dẫn đến giá cả bị móp méo. Trong đó, đáng lưu ý có những tác động mà hậu quả của chúng là tạo nên một môi trường cạnh tranh thiếu tích cực, từ đó đẩy giá cả hàng hóa leo thang. Xin đề cập đến một số yếu tố tác động sau đây.

Can thiệp của nhà nước

Trong nền kinh tế thị trường, nhiệm vụ của Nhà nước là đảm bảo một môi trường cạnh tranh tự do lành mạnh, sao cho hoạt động của thị trường được điều chỉnh bởi quy luật cung - cầu.
 
Nhà nước chỉ ra tay can thiệp vào thị trường ở những nơi mà thị trường “bất lực”. Đó là những lĩnh vực đòi hỏi đầu tư tốn kém, kinh doanh khó khăn, khả năng thu hồi vốn lâu, như bảo hiểm y tế, điện, nước, vận tải công cộng, cơ sở hạ tầng... Ngay cả việc can thiệp ở đây cũng phải theo hướng tích cực, tôn trọng quy luật cung - cầu nhằm mục đích “kích hoạt” cho thị trường không “bất lực” nữa (chẳng hạn, tạo điều kiện cho tự do cạnh tranh mạnh mẽ hơn, điều kiện kinh doanh dễ hơn...).
 
Trong khi đó, hiện nay Nhà nước lại can thiệp vào thị trường một cách quá dàn trải, rộng khắp, đặc biệt rõ nét ở chính sách bảo hộ đối với sản xuất, thương mại nội địa (can thiệp không theo hướng tích cực). Có cảm giác, chính sách bảo hộ vẫn ôm đồm, đại ý “cái gì bảo hộ được thì ta cứ bảo hộ”. Mà càng bảo hộ thì mặt trái của nó, sự thiệt hại của người tiêu dùng do cạnh tranh bị hạn chế, giá cả hàng hóa bị lũng đoạn, càng lớn.

Giá sắt thép tăng cao trong thời gian gần đây một phần là do hậu quả của chính sách bảo hộ sản xuất trong nước. Giá xe ô tô liên doanh luôn cao ngất ngưởng cũng xuất phát từ tình trạng tương tự. Một bên - sản xuất ô tô trong nước thì được chiều chuộng, ưu đãi một cách khác thường, còn một bên khác - ô tô nhập khẩu thì bị đánh thuế với mức thuế suất cao vời vợi. Chiều chuộng đến mức có công ty lắp ráp ô tô trong nước đã từng gửi thư cho cơ quan chức năng để cảm ơn vì cơ quan này đã có “công” hạn chế xe nhập khẩu. Chiều chuộng đến mức Bộ Tài chính phải xuống nước “năn nỉ” các liên doanh sản xuất ô tô trong nước xin giảm giá cho nhưng họ... chẳng thèm nghe! Một số lĩnh vực khác có vai trò rất lớn trong việc hình thành giá cả trên thị trường như xăng dầu, xi măng, điện... vẫn còn được “o bế” ở mức độ cao.

Theo Tiến sĩ Nguyễn Vân Nam, Giám đốc Công ty Luật Nam Hùng, trong nền kinh tế thị trường xã hội ở các nưóc châu Âu, ngoài việc can thiệp vào nơi thị trường bất lực, nhà nước còn có nhiệm vụ ngăn ngừa những tác động tiêu cực của thị trường đối với xã hội. Ví dụ, ở Đức, để ngăn ngừa hiện tượng bệnh nhân bị nhà thuốc kêu giá trên trời, chính phủ kiểm soát chặt giá thuốc bằng cách buộc phải thanh toán tiền mua thuốc thông qua cơ quan bảo hiểm y tế.
 
Ở ta, khá nhiều mặt hàng có khả năng “khuấy đảo” giá cả thị trường, lẽ ra phải được kiểm soát chặt chẽ thì lại được thả nổi một cách vô tư. Chẳng hạn, mặc dù Nhà nước đang kiểm soát kinh doanh xăng dầu nhưng việc tăng giá mặt hàng này, đặc biệt tăng giá liên tục đối với xăng dầu trong một thời gian ngắn cũng đã tác động không nhỏ đến giá những mặt hàng khác. Điều đáng nói là kinh doanh xăng dầu một mặt được bảo hộ độc quyền (chỉ cho phép một số doanh nghiệp nhà nước nhập khẩu) nhưng mặt khác Nhà nước lại thả nổi cho các đơn vị này tự quyết định về giá. Như vậy, có khác nào tạo điều kiện cho việc lũng đoạn giá?

Luật Cạnh tranh ngủ quên?

Sau Nhà nước, sự can thiệp của chính bản thân các doanh nghiệp cũng có thể làm méo mó quan hệ cung - cầu. Có ý kiến cho rằng đang có dấu hiệu cho thấy một số hiệp hội doanh nghiệp biến thành những “cartel”, trong đó các thành viên thỏa thuận hạn chế cạnh tranh theo hướng có lợi cho mình.
 
Còn nhớ, vào giữa năm nay khi triển khai Nghị định 55 về kinh doanh xăng dầu, nguyên Bộ trưởng Bộ Thương mại Trương Đình Tuyển cho biết đã chỉ đạo cho các doanh nghiệp ngồi lại với nhau để hiệp thương về giá xăng dầu. Việc gợi ý nói trên có thể phù hợp với Pháp lệnh Giá nhưng theo Luật Cạnh tranh thì đây là hành vi thỏa thuận hạn chế cạnh tranh bị nghiêm cấm (thỏa thuận ấn định giá hàng hóa).

Nhiều ý kiến cũng lo ngại về hiện tượng các tập đoàn kinh tế đang được thành lập một cách ồ ạt gần đây. Thực chất, đây là một hình thức tập trung kinh tế và nếu không được kiểm soát một cách chặt chẽ thì nó sẽ tạo nên những thế lực có thể làm lũng đoạn thị trường. Điển hình như vụ vào đầu năm nay tập đoàn Công nghiệp than - khoáng sản Việt Nam ra lệnh ngưng bán than cho các doanh nghiệp nằm ngoài hệ thống của mình (TBKTSG đã phản ánh), khiến cho giới kinh doanh than một phen chới với. Rõ ràng, nếu không được độc quyền, doanh nghiệp này đã không thể áp đặt một cách vô lý như vậy.

Một trong những công cụ đảm bảo cho môi trường cạnh tranh tự do và lành mạnh là hệ thống pháp luật, trong đó có pháp luật về cạnh tranh. Thế nhưng, đáng tiếc là đã qua hai năm thực thi Luật Cạnh tranh vẫn chưa trở thành “sách gối đầu giường” của các doanh nghiệp.
 
Vẫn chưa có vụ việc vi phạm nào được xử lý theo văn bản luật này. Tiến sĩ Nguyễn Vân Nam cho rằng ngay cả khi có vụ việc vi phạm cũng rất khó xử lý. “Hai cơ quan thụ lý việc khiếu nại về cạnh tranh là Cục Quản lý cạnh tranh và Hội đồng Cạnh tranh đều nằm ở tuốt Hà Nội. Như vậy, muốn khiếu nại thì doanh nghiệp phải khăn gói ra đấy. Chưa nói đến hàng loạt khó khăn, vướng mắc khác như trình độ của người thụ lý; thủ tục kháng cáo...” - ông Nam nhận định.
 
Theo Nguyên Tấn
TBKTSG

thanhtu

CÙNG CHUYÊN MỤC

XEM
Trở lên trên