TIN MỚI!

Đọc nhanh >>

VN-Index:

GTGD: tỷ VNĐ

HNX-Index:

GTGD: tỷ VNĐ

Không thể điều hành lãi suất bằng thỏa thuận

15-12-2010 - 16:22 PM | Tài chính - ngân hàng

Không thể điều hành lãi suất bằng thỏa thuận

Khi các Ngân hàng nhỏ đi vay trên thị trường liên ngân hàng nhưng không được vay quá 20% vốn huy động, các NHTM này buộc phải tăng lãi suất.

Có ý kiến cho rằng, cam kết đồng thuận về lãi suất huy động không có tính pháp lý, nên không thể buộc các ngân hàng phải tuân theo.

Ngày 8/12 vừa qua, Techcombank đã công bố mức lãi suất tiết kiệm cao nhất là 17%/năm áp dụng cho kỳ hạn tiền gửi 1 tháng. Đây là hiện tượng “vượt rào”, gây cơn sốt lãi suất huy động. Ngay lập tức, Ngân hàng Nhà nước (NHNN) đã “thổi còi” ngăn chặn và mặt bằng lãi suất đã hạ nhiệt.

Các ngân hàng thương mại (NHTM) phải ngồi lại với nhau để cam kết đồng thuận về lãi suất huy động, lần này mức đồng thuận đã tăng lên 15%/năm.

Thế nhưng, theo ông Lê Xuân Nghĩa, Phó chủ tịch Ủy ban Giám sát tài chính quốc gia, NHNN đã chưa chọn đúng công cụ điều hành chính sách tiền tệ, vì lãi suất huy động không thể được bình ổn bằng sự thỏa thuận và biện pháp hành chính.

Bằng chứng là, sau thỏa thuận trên, nhiều NHTM vẫn âm thầm áp dụng lãi suất huy động ở mức 16 - 16,5%/năm.

Bà Dương Thu Hương, Tổng thư ký Hiệp hội Ngân hàng Việt Nam thừa nhận, cam kết đồng thuận về lãi suất huy động không mang tính pháp lý, nên không thể bắt buộc tất cả ngân hàng phải tuân theo và cũng không thể xử phạt.

Ông Võ Trí Thành, Phó viện trưởng Viện Nghiên cứu quản lý kinh tế Trung ương phân tích, mỗi khi thắt chặt tiền tệ thì các ngân hàng nhỏ thường rơi vào cảnh thiếu thanh khoản.

Họ buộc phải đi vay ở thị trường liên ngân hàng với lãi suất cao, nhưng cũng không được vay quá 20% tổng vốn huy động. Do đó, các NHTM này buộc phải tăng lãi suất, gây ra cuộc đua lãi suất huy động mà các ngân hàng lớn nhỏ đều phải lao vào.

Khẳng định thực tế này, ông Nghĩa nêu một ví dụ cụ thể: “Vừa rồi, tôi có đến một NHTM lớn và chứng kiến chuyện chỉ vì khoản tiền gửi 900 triệu đồng, mà chi nhánh của ngân hàng này náo loạn cả lên để tranh giành với chi nhánh khác. Điều này cho thấy, áp lực huy động vốn là rất lớn”.

Theo ông Nghĩa, nguyên nhân quan trọng nhất khiến không thể bình ổn được lãi suất huy động trong thời gian qua lại xuất phát từ cách điều hành chính sách tiền tệ của NHNN.

Đáng lẽ ra, để hạn chế tín dụng, NHNN phải tăng tỷ lệ dự trữ bắt buộc, khiến các NHTM phải tăng gửi tiền vào NHNN.

Làm như vậy, tiền sẽ được “nhốt” ở NHNN và NHNN có đủ nguồn để hỗ trợ thanh khoản cho các NHTM nhỏ, khiến các ngân hàng này không phải chạy đua lãi suất. Tuy nhiên, NHNN lại sử dụng công cụ hành chính, thay vì công cụ dự trữ bắt buộc, nên hiệu lực của chính sách tiền tệ đạt thấp.

Nhiều chuyên gia cho rằng, thay vì sử dụng công cụ dự trữ bắt buộc, NHNN lại thực hiện giải pháp hạn chế cấp tín dụng, chỉ cho phép các NHTM cho vay tối đa 80% vốn huy động (Thông tư 13, 19).

Có nghĩa là, tiền không được “nhốt” ở NHNN, mà được nằm lại ở các NHTM. Do đó, một số NHTM lớn có một lượng tiền khá lớn, nhưng không cho vay được, nên đã chuyển sang kinh doanh ngoại tệ, kinh doanh vàng. Điều này làm các ngân hàng nhỏ, nguồn tiền gửi ít càng khó khăn hơn. Vì vậy, họ buộc phải tăng lãi suất huy động một cách bất hợp lý.

Cam kết đồng thuận về lãi suất mới đây của các NHTM cũng bị giới chuyên môn đánh giá là không hiệu quả. Lãi suất cần được điều chỉnh bởi các công cụ tiền tệ, chứ không phải bằng sự đồng thuận theo kiểu hành chính.

Điều quan trọng nhất là, NHNN phải có đủ lực để cung ứng kịp thời nhu cầu thanh khoản của các NHTM nhỏ.

Thực tế lặp đi, lặp lại nhiều năm nay là, các NHTM nhỏ luôn tìm cách giấu giếm tình trạng thiếu thanh khoản của mình, vì sợ bị NHNN áp dụng biện pháp kiểm soát đặc biệt. Vì vậy, họ luôn tìm cách tăng lãi suất huy động cao để bù đắp thanh khoản, tạo sự lộn xộn trên thị trường.

Thông thường, trong trường hợp này, NHNN phải tạo điều kiện cho các NHTM nhỏ đảm bảo đủ thanh khoản thông qua cho vay ở thị trường mở, cho vay tái cấp vốn, chiết khấu các giấy tờ có giá... Tuy nhiên, ở nước ta, thường chỉ các NHTM lớn mới được tiếp cận vốn giá rẻ của NHNN.

Ông Nghĩa cho rằng, giải pháp cấp bách hiện nay là NHNN cần làm việc trực tiếp với các NHTM gặp khó khăn về thanh khoản để tìm cách giải quyết. Muốn có nguồn để giải quyết, cần tăng tỷ lệ dự trữ bắt buộc (ở Mỹ, tỷ lệ dự trữ bắt buộc là 10%, trong khi ở Việt Nam chỉ là 3%).

Trường hợp NHNN chưa tăng được nguồn tiền dự trữ bắt buộc thì phải sử dụng công cụ tiền cơ bản (chỉ tiêu cung tiền của Chính phủ dành cho NHNN) cho mục đích trên. Một khi được đảm bảo về thanh khoản, “cuộc đua” lãi suất chắc chắn sẽ chấm dứt.

Theo Thùy Liên
Đầu Tư

phuongmai

CÙNG CHUYÊN MỤC
XEM