TIN MỚI!

Đọc nhanh >>

VN-Index:

GTGD: tỷ VNĐ

HNX-Index:

GTGD: tỷ VNĐ

Lãi suất cơ bản: Bỏ thì... “thương”!

02-05-2010 - 15:13 PM | Tài chính - ngân hàng

Lãi suất cơ bản: Bỏ thì... “thương”!

Lãi suất cơ bản do NHNN công bố và có sự phân biệt cho hai mục đích: để thực hiện chính sách tiền tệ và để áp dụng cho các giao dịch dân sự.

Ngân hàng Nhà nước (NHNN) đã chính thức cho phép các ngân hàng áp dụng cơ chế cho vay với lãi suất thỏa thuận, xem như gián tiếp chấm dứt vai trò điều hành thị trường của lãi suất cơ bản từ nhiều năm nay.

Tuy nhiên, tại Dự thảo Luật NHNN, sẽ trình Quốc hội trong kỳ họp thứ 7 sắp tới, lãi suất cơ bản vẫn... chưa bị xóa bỏ.

Khoản 5 điều 7 dự thảo luật quy định: “Lãi suất cơ bản là lãi suất do NHNN công bố bao gồm lãi suất để thực hiện chính sách tiền tệ và lãi suất để áp dụng cho các giao dịch dân sự”. Như vậy, lãi suất cơ bản do NHNN công bố và có sự phân biệt cho hai mục đích: để thực hiện chính sách tiền tệ và để áp dụng cho các giao dịch dân sự.

Đây là cách các nhà soạn luật giải quyết vướng mắc hiện nay.

Điều 476 Bộ luật Dân sự 2005 quy định về lãi suất cho vay trong quan hệ dân sự: “Lãi suất vay do các bên thỏa thuận nhưng không được vượt quá 150% của lãi suất cơ bản do NHNN công bố đối với loại cho vay tương ứng”.

Vì vậy, nếu xóa bỏ ngay khái niệm “lãi suất cơ bản” thì Luật NHNN lại mâu thuẫn với Bộ luật Dân sự. Tuy nhiên, nếu giữ nguyên vị trí của lãi suất cơ bản như trước đây, tức là có giá trị pháp lý trong điều hành lãi suất cho vay của các tổ chức tín dụng thì NHNN đã can thiệp quá sâu vào hoạt động kinh doanh của các ngân hàng thương mại và đã “hành chính hóa” việc xác định lãi suất cho vay, đi ngược lại với quy luật khách quan của kinh tế thị trường.

Vì vậy, khoản 3 điều 13 dự thảo luật quy định: “NHNN công bố lãi suất làm cơ sở áp dụng cho các giao dịch theo Bộ luật Dân sự, trừ hoạt động ngân hàng của các tổ chức tín dụng”.

Khái niệm lãi suất cơ bản của Việt Nam từ chỗ “do nhnn công bố làm cơ sở cho các tổ chức tín dụng ấn định lãi suất kinh doanh” đã được sửa lại và “bao gồm lãi suất để thực hiện chính sách tiền tệ và lãi suất để áp dụng cho các giao dịch dân sự”. Theo khái niệm đó, trong cùng một thời điểm, trên thị trường có thể song song tồn tại hai “lãi suất cơ bản”.

Tuy nhiên, với những quy định nêu trên, câu hỏi được đặt ra là: Thế nào là cho vay nặng lãi? Nếu theo quy định của Bộ luật Dân sự, khi việc cho vay trong quan hệ dân sự với lãi suất cao hơn 150% so với lãi suất cơ bản do NHNN Việt Nam công bố tại thời điểm cho vay thì được coi là “cho vay nặng lãi” và bị xử phạt theo quy định của pháp luật. Song với quy định đã nêu của dự thảo luật, rất có thể xảy ra trường hợp, người cho vay với lãi suất thấp hơn thì bị coi là “cho vay nặng lãi”, còn ngân hàng cho vay với lãi suất cao hơn thì lại được coi là bình thường.

Chẳng hạn, vào một thời điểm x, ông A cho ông B vay một số tiền với lãi suất 17%/năm, các ngân hàng cho vay với lãi suất 19%/năm. Tại thời điểm x, lãi suất do NHNN công bố làm cơ sở cho các giao dịch dân sự (có thể hiểu đó là lãi suất cơ bản) là 10%/năm và mức tối đa được phép giao dịch là 15%/năm.

Do đó, ông A bị coi là người “cho vay nặng lãi” và bị xử phạt. Nhưng, lãi suất do NHNN công bố lại không có ý nghĩa đối với các tổ chức tín dụng cho nên dù cho vay với lãi suất tới 20%/năm vẫn không bị coi là “cho vay nặng lãi”.

Điều đó là hoàn toàn vô lý, thiếu công bằng và minh bạch trong quản lý kinh tế và xã hội. Hơn nữa, quan hệ tín dụng giữa các công dân với nhau thường dựa trên cơ sở tín chấp và đó cũng là một “kênh” huy động vốn không kém phần quan trọng phục vụ cho sản xuất kinh doanh nên không thể hạn chế những quan hệ đó.

Đã đến lúc cần làm rõ về “lãi suất cơ bản”. Khi nó không có trên thực tế hoặc không có tác dụng trong quản lý thì nên mạnh dạn xóa bỏ hoặc định nghĩa lại. Không nên sửa đổi một cách nửa vời để gây ra những hậu quả khó xử lý về sau.

Theo Luật gia Vũ Xuân Tiền
TBKTSG

ngocdiep