Được người bạn thân giới thiệu, chị Nguyễn Thị T. T.
mang 200 triệu đồng đến gửi ở một chi nhánh ngân hàng ở quận 1. Tại đây,
nhân viên ngân hàng cho biết nếu gửi khoảng 3 – 6 tháng, ngoài khoản
lãi suất 8,9%/năm như niêm yết, họ sẽ tặng thêm cho chị 1,1%. Nếu số
tiền nhiều hơn, phần cộng thêm sẽ tăng lên. Chị T. T. rủ thêm hai người
chị và em trai cùng gửi, tổng cộng được 410 triệu đồng, phía ngân hàng
đồng ý tăng thêm cho chị 3,1%. Chị T. T. kể: “Tôi phải ký gần chục tờ
giấy khác nhau, nhân viên ngân hàng giải thích là thủ tục để hợp thức
hoá khoản tiền chi thêm”. Trong các tờ ký có phiếu lãnh thưởng của
chương trình khuyến mãi. Hoàn tất thủ tục, chị T. T. nhận sổ tiết kiệm,
mức lãi ghi trên sổ 8,9%/năm, nhưng chị được nhận ngay số tiền mặt phần
cộng thêm.
Ở chi nhánh ngân hàng khác ở quận 5, có người gửi 350
triệu đồng thoả thuận được mức lãi suất 13,5%/năm, và còn nhận được thêm
quà tặng áo mưa, túi xách du lịch.
Bà Phương Minh, khách hàng của một chi nhánh ngân hàng ở
quận Tân Bình cho biết, với số tiền gửi trên 1 tỉ đồng, trước đây khi
lãi huy động ở mức 14 – 15%/năm, bà luôn được ngân hàng ưu ái ở mức 18 –
20%/năm. Hiện nay khi trần lãi suất hạ xuống 9%, ngân hàng vẫn cộng
thêm để bà được 14,5%/năm. Sổ tiết kiệm của bà ghi 9%, bà được trả thêm
vào tài khoản hàng tháng 3%, còn lại 2,5% là phiếu mua hàng của siêu thị
được nhân viên ngân hàng giao tận nhà.
Từ ngày 8.6.2012, với các kỳ hạn trên 12 tháng, các
ngân hàng được quyền thoả thuận lãi suất theo cung – cầu nguồn vốn từng
ngân hàng. Tuy nhiên, một số ngân hàng đã đưa ra chính sách tiền gửi rút
gốc linh hoạt, tiền gửi lãi suất bậc thang áp dụng cho kỳ hạn gửi tiền
thực tế. Chẳng hạn, ngân hàng nhận tiền gửi kỳ hạn trên 12 tháng và cho
phép người gửi tiền hưởng lãi suất trên 12 tháng dù khách hàng đã rút
trước hạn sau 1 tháng, 3 tháng… Tình trạng này diễn ra phổ biến và ngân
hàng Nhà nước ngay sau đó đã “tuýt còi”. Dù vậy, ngân hàng vẫn lách
được. Một khách hàng kể, ở chi nhánh một ngân hàng lớn, bà gửi kỳ hạn
trên 12 tháng để hưởng lãi cao nhưng vẫn được rút tiền linh hoạt mà
không bị phạt. Theo đó, ngân hàng sẽ làm một hợp đồng tín dụng, tài sản
thế chấp chính là sổ tiết kiệm đã gửi trước đó. Bà có thể cầm hợp đồng
này rút tiền ra chi tiêu, mà ngân hàng lại hợp thức hoá được việc khách
hàng rút trước hạn.
Theo chuyên gia tài chính – ngân hàng Nguyễn Trí Hiếu,
chính sách của ngân hàng Nhà nước thả nổi lãi suất kỳ hạn trên 12 tháng
là một quyết định hợp lý. Đây là bước đầu để đi đến tiến trình tự do hoá
lãi suất, thả nổi lãi suất cho tất cả các kỳ hạn. Song, vì là mệnh lệnh
hành chính, nên một số ngân hàng, đặc biệt là các ngân hàng không có
tính thanh khoản cao, thấy đó là sự trói buộc, nên đã lách quy định.
Theo Bích Thuỷ – Hồng Sương
SGTT