TIN MỚI!

Đọc nhanh >>

VN-Index:

GTGD: tỷ VNĐ

HNX-Index:

GTGD: tỷ VNĐ

Lãi suất: thiếu và thừa

09-05-2008 - 17:00 PM | Tài chính - ngân hàng

Lãi suất: thiếu và thừa
Khách hàng gửi tiền bằng đô la Mỹ ở Ngân hàng Á Châu - Ảnh: TBKTSG online

Từ đầu năm đến nay, vai trò của Hiệp hội ngân hàng (HHNH) nổi trội hẳn. HHNH liệu có đang thực hiện một phần chức năng của NHNN?

Hiệp hội Ngân hàng (HHNH) tồn tại đã nhiều năm, nhưng từ 2007 trở về trước tiếng nói của hiệp hội không mấy vang vọng. Mỗi năm HHNH họp vài ba lần, kết nạp thêm hội viên, kêu gọi họ đóng hội phí, ra bản tin… Tuy nhiên từ đầu năm đến nay, vai trò của HHNH nổi trội hẳn.

Ngay cả một trong những vấn đề sống còn của giới ngân hàng là lãi suất cho vay và huy động cũng được HHNH thông báo có tính bắt buộc thi hành sau thỏa thuận miệng của các thành viên.

Mới đây nhất HHNH tuyên bố trần lãi suất huy động của mọi ngân hàng là 12%/năm cho các kỳ hạn từ sáu tháng trở lên và thêm một tuyên bố rằng các tổ chức tín dụng có thể tiến hành các chương trình khuyến mãi, nhưng khuyến mãi cộng vào cũng không được vượt giới hạn trần. Các ngân hàng nói họ đã tăng lãi suất tiền gửi lên kịch trần rồi, chẳng khuyến mãi vào đâu được nữa, nên tuyên bố sau cùng của hiệp hội là thừa.

HHNH liệu có đang thực hiện một phần chức năng của Ngân hàng Nhà nước (NHNN)? HHNH yêu cầu các ngân hàng thực hiện đúng trần lãi suất quy định trong Công điện 02 của NHNN là có tính nhắc nhở hay bắt buộc?

Một quan chức NHNN thừa nhận về mặt pháp lý Công điện 02 đã không còn hiệu lực sau Thông báo 91 của Văn phòng Chính phủ.

Hơn nữa hiện nay lãi suất tiết kiệm các kỳ hạn dưới sáu tháng của đa số ngân hàng tối đa là 11,5%/năm, thấp hơn lạm phát bốn tháng đầu năm là 11,6%, vậy thì làm sao các tổ chức tín dụng triệt để tuân thủ chỉ đạo của Chính phủ về đảm bảo lãi suất huy động thực dương cho người gửi tiền?

Tháng 5 này chỉ cần lạm phát tăng thêm 0,5 điểm phần trăm nữa là vượt trần lãi suất 12%, lúc đó liệu hiệp hội có triệu tập các thành viên lại, nâng trần lãi suất? Cho dù trên danh nghĩa là thỏa thuận nhưng sự can thiệp của hiệp hội vào điều hành lãi suất như vậy là khó chấp nhận bởi nó không mang tính thị trường, mà mang tính chủ quan. Cực nhọc nhất vẫn là các ngân hàng. Lãi suất phập phù, thử hỏi làm thế nào họ hoạch định kinh doanh, huy động và cho vay vốn chỉ dám làm ngắn hạn?

Thường trong hợp đồng tín dụng bây giờ, ngân hàng “thòng” thêm một câu: lãi suất điều chỉnh hàng tháng. Khách hàng, doanh nghiệp vay được tiền cũng lo ngay ngáy, không biết lãi vay tháng sau sẽ thế nào. Người gửi tiền giờ chỉ gửi từng tháng một, vì gửi kỳ hạn dài hơn lãi suất cũng thế, mà lỡ lãi suất thay đổi, có khi thiệt. Lãi suất đâm ra ảnh hưởng tới mọi đối tượng và ai cũng chỉ lo đối phó!

Tháng trước NHNN đề nghị Quốc hội sửa đổi điều 135 Bộ luật Dân sự, theo đó lãi suất cho vay của các ngân hàng được nâng lên tối đa bằng 200% lãi suất cơ bản do NHNN quy định. Mức quy định hiện hành là 150%. Nếu vượt là phạm luật.

Ủy ban Thường vụ Quốc hội đã bác đề nghị này, không phải chỉ do nâng biên độ lên 200% là quá rộng, mà còn vì chỉnh sửa luật mất thời gian, công sức. Vì sao NHNN đề nghị sửa luật? Nguyên nhân là hiện lãi suất cơ bản do NHNN quy định chỉ có 8,75%/năm, trong khi lãi suất cho vay của các ngân hàng thấp thì 15%/năm, cao thì 18-20%/năm tùy kỳ hạn dài ngắn.

Cứ chiếu theo luật, tất cả các ngân hàng đều vi phạm và khách hàng có thể kiện ngân hàng ra tòa, hủy hợp đồng tín dụng. Chưa kể ngay bản thân NHNN cũng phạm luật khi tháng 2-2008 cơ quan quản lý ngành ngân hàng đã “bơm” tiền ra thông qua thị trường mở với lãi suất có ngày lên tới 30%/năm, gấp 340% lãi suất cơ bản.

Thay vì sửa luật phức tạp, đồng thời tránh cho các ngân hàng khỏi phạm luật, NHNN chỉ cần điều chỉnh lãi suất cơ bản, song NHNN lại không làm. Như thế vô hình trung NHNN đã từ chối một công cụ điều hành tiền tệ đắc lực mà hầu hết các ngân hàng trung ương trên thế giới đều sử dụng.
 
Cục Dự trữ liên bang Mỹ (Fed) có thể nâng lãi suất lên 6%/năm, rồi hạ xuống 2% khi cần thiết. Lãi suất cơ bản có thể thay đổi hàng năm, hàng quí, hàng tháng, thậm chí hàng tuần tùy theo biến động thị trường và mục tiêu ổn định tiền tệ, ngăn ngừa lạm phát. Lãi suất cơ bản càng linh hoạt, hoạt động tiền tệ càng nhịp nhàng và hỗ trợ tối đa nền kinh tế.

Ngoài NHNN, không cơ quan nào có thể can thiệp vào lãi suất. Fed chỉ tham khảo hoặc thông báo quyết định thay đổi lãi suất cho Bộ Tài chính Mỹ, nhưng Fed là tiếng nói cuối cùng. Ở Việt Nam, NHNN rất ít khi dùng đến lãi suất cơ bản, thường lãi suất cơ bản ổn định hàng năm, thậm chí vài ba năm. Không biết NHNN e ngại gì khi điều chỉnh lãi suất cơ bản? Không lẽ thay đổi lãi suất cơ bản là một tín hiệu xấu?

Tháng 4 hàng năm là tháng xả hơi của ngân hàng. Tết qua rồi, kết quả kinh doanh quí 1 có rồi, nhu cầu vốn tháng 4 không nhiều, bình thường người dân sẽ gia tăng gửi tiết kiệm. Tháng 4 năm nay không thế. Cả tháng nhiều ngân hàng lo đối phó với tình trạng thiếu hụt tiền đồng, thiếu hụt ngoại tệ. Cuối tháng lãi suất giao dịch thực trên thị trường liên ngân hàng đã vượt 20%/năm, có thời điểm 22%/năm.

Điều đáng quan tâm là lãi suất đã đứng ở mức cao cả tháng, gây sức ép liên tục đến các tổ chức tín dụng. Giữ đúng lời hứa, NHNN “bơm” tiền ra đều đặn qua thị trường mở, càng cuối tháng càng đưa ra nhiều.
 
Tuần cuối cùng của tháng cơ quan này “bơm” ra tới 44.000 tỉ đồng, vượt cả tuần nóng nhất của cơn sốt lãi suất tháng 2-2008. Thanh khoản của không ít ngân hàng được tiếp sức, nhưng là tiếp từng tuần theo kiểu ăn đong vì tiền NHNN đưa ra chủ yếu có kỳ hạn bảy ngày, lãi suất 9%/năm.
 
Để giải quyết bài toán thanh khoản một cách căn cơ thì không thể không dùng đến lãi suất. Vấn đề là đừng để lãi suất nơi này bị can thiệp quá sâu vượt khỏi chức năng, nơi khác lại bỏ quên không sử dụng đến.
 
Các ngân hàng sẽ khó đủ sức chạy đuổi theo hai đầu thái cực, và kết quả có thể là họ sẽ không làm tròn tránh nhiệm cung ứng vốn cho nền kinh tế tăng trưởng!

Theo Hải Lý
TBKTSG online

thanhtu

CÙNG CHUYÊN MỤC

XEM
Trở lên trên