"Trên cơ sở dự báo về dân số, mức đóng, mức hưởng,
lương hưu hiện tại đang áp dụng tại Việt Nam thì hiện tại nguồn thu cho hưu trí,
tử tuất sẽ ở mức thu bằng chi. Song từ năm 2024 trở đi, nguồn chi cho hưu trí,
tử tuất không chỉ lấy từ số thu BHXH trong năm, mà phải trích thêm từ nguồn tồn
trước đó. Và tới năm 2037, nếu Nhà nước không có chính sách tăng thu hoặc giảm
chi thì ngay cả phần tồn Quỹ BHXH cũng cạn, không bảo đảm khả năng thực hiện
chính sách hưu trí, tử tuất".
Ông Đăng Như Lợi - Phó chủ nhiệm Ủy ban các vấn đề xã hội của
Quốc hội đã cảnh báo như trên tại hội thảo "Thi hành Luật BHXH và Luật
BHYT" tuần qua tại TP HCM.
BHXH bắt buộc có 5 chế độ khác nhau, trong đó ốm đau, thai sản,
tai nạn lao động, bệnh nghề nghiệp là các chế độ ngắn hạn, có thể cân đối, điều
chỉnh hằng năm. Còn chế độ hưu trí, tử tuất là dài hạn, có mục đích, yêu cầu,
nguyên tắc, phạm vi điều chỉnh khác nhau nên quy định chung trong cùng Luật
BHXH, gây khó khăn trong công tác quản lý. Đặc biệt nhiều văn bản hướng dẫn dưới
luật, khó khăn cho công tác thực hiện và hầu hết các nước trên thế giới không
gom vào 1 luật như Việt Nam.
Trong bảo hiểm ốm đau, thai sản, các nội dung quy định về chế
độ đóng - hưởng phù hợp, ổn định nhưng các nội dung quy định thực hiện lại
không hợp lý làm tăng thêm công tác quản lý, thủ tục phiền hà, tăng thêm chi
phí quản lý hoặc giá thành hoặc phí lưu thông do giao trùng chi phí. Bảo hiểm
hưu trí, tử tuất (nằm trong các loại bảo hiểm bắt buộc và tự nguyện) nhưng cho
tới hiện nay thực chất BHXH của ta vẫn không xác định rõ bảo hiểm hưu trí, tử
tuất là gì?
Tại sao chưa đủ điều kiện nghỉ hưu đã được rút quỹ hưu trí để
trả một lần? Và theo ông Lợi như vậy, không bảo đảm an sinh XH lâu dài. Bên cạnh
đó nên qui định tuổi nghỉ hưu là quyền hay lợi ích? Tuổi nghỉ hưu tùy thuộc vào
tâm sinh lý lao động hay theo ngành, nghề làm việc. Và tại sao tuổi nghỉ hưu tự
nguyện lại không theo ngành, nghề như hưu trí bắt buộc.
Bà Trần Thị Thúy Nga Vụ trưởng Vụ Bảo hiểm xã hội, Bộ LĐ
TB&XH cũng cho biết: Quỹ hưu trí và tử tuất chỉ đảm bảo cân đối trong thời
gian ngắn. Số người đóng BHXH cho một người hưởng lương hưu tiếp tục theo chiều
hướng giảm nhanh. Quỹ hưu trí và tử tuất đối mặt với nguy cơ mất cân đối trong
dài hạn. Đây là vấn đề rất lớn trong điều kiện hội nhập, khủng hoảng kinh tế và
già hoá dân số, nhiều quốc gia đang phải đối mặt với vấn đề này và đang thay đổi
các chính sách đóng hưởng cho phù hợp.
Một trong những nguyên nhân dẫn đến tình trạng thu BHXH
không đủ chi là do mỗi lần tăng lương tối thiểu, Nhà nước lại điều chỉnh trợ cấp
hưu trí và quy định tuổi nghỉ hưu thấp, điều kiện nghỉ hưu trước tuổi quá rộng
nên không hạn chế được số người nghỉ hưu trước tuổi.
Từ những phân tích trên, ông Lợi kiến nghị nên sửa đổi Luật
BHXH theo hướng: tách thành các Luật Bảo hiểm ốm đau, thai sản; Luật Bảo hiểm
tai nạn lao động, bệnh nghề nghiệp, Luật Bảo hiểm thất nghiệp và Luật Hưu trí,
trong đó có quy định chế độ tử tuất.
Tăng dần tuổi nghỉ hưu theo hướng từ sau năm 2015, cứ 2 năm
tăng thêm 1 tuổi cho đến khi nam nghỉ hưu ở tuổi 65, nữ tuổi 60; trừ tỉ lệ % trợ
cấp hưu trí đối với người nghỉ hưu trước tuổi theo hướng cứ mỗi năm nghỉ sớm trừ
2%; điều chỉnh tăng trợ cấp hưu trí theo mức tăng chỉ số giá sinh hoạt, chứ
không tăng theo lương tối thiểu.
|
Theo phân tích của ông Đăng Như Lợi, sau khi Luật BHXH có hiệu lực (1/1/2007) đã quy định, tổng mức đóng BHXH bắt buộc tăng theo lộ trình: 2007-2009 vẫn 20% tiền lương; 2010-2011: 22%; 2012-2013: 24%; từ 2014 trở đi là 26%, trong đó: BH ốm đau, thai sản: 3% do người sử dụng lao động (SDLĐ) đóng, trong đó 2% để lại đơn vị, 1% nộp cho BHXH.
Trong BH tai nạn lao động, bệnh nghề nghiệp: 1% do người SDLĐ đóng cho cơ quan BHXH. Trong BH hưu trí, tử tuất: 16% (2007-2009) sẽ tăng lên 18% vào năm (2010-2011), trong đó: NLĐ 6%, người SDLĐ: 12%; và lên 20% (2012-2013), trong đó: NLĐ: 7%, người SDLĐ: 13%; từ 2014 trở đi: 22%, trong đó: NLĐ 8%, và người SDLĐ: 14% |
Theo Huyền
Nga
Công an nhân dân