TIN MỚI!

Đọc nhanh >>

VN-Index:

GTGD: tỷ VNĐ

HNX-Index:

GTGD: tỷ VNĐ

Việt Nam và cuộc khủng hoảng tài chính phố Wall

25-10-2008 - 16:34 PM | Tài chính - ngân hàng

Việt Nam và cuộc khủng hoảng tài chính phố Wall

"Việt Nam và cuộc khủng hoảng tài chính phố Wall" là tiêu đề Bản phân tích gần 30 trang của 2 tác giả: TS. Nguyễn Trọng Nghĩa và TS. Quách Mạnh Hào.

Bn phân tích cung cp mt cái nhìn toàn din v din biến và nguyên nhân ca cuc khng hong tài chính M. Các tác gi cũng đt ra nhiu câu hi mà đc gi quan tâm, cùng vi nhng din gii đa chiu v tác đng ca cuc khng hong ph Wall đến h thng ngân hàng, chng khoán và nn kinh tế Vit Nam. Dưới đây là một số nội dung chính của Bản phân tích này.

 

Đâu là nguyên nhân tht s ca cuc khng hong?

 

T khi cuc khng hong tài chính ti M n ra, các nhà phân tích đã đưa ra nhiu nguyên nhân đ gii thích, trong đó mt s nguyên nhân được nhc đến nhiu nht là:

 

- S thay thế Đo lut bc tường la Glass-Steagall bi Đo lut Glamm-Leach-Bliley, cho phép các ngân hàng thương mi được tham gia vào các lĩnh vc kinh doanh mo him như nghip v chng khoán hóa và bán các khon vay bt đng sn (BĐS) khiến nhiu ngân hàng đy mnh cho vay BĐS dưới chun, nhm thu v nhng khon li ln.

 

Tuy nhiên, các ngân hàng vn nm gi mt lượng khá ln các khon chng khoán phái sinh này, mt phn do không bán được, mt phn do mua ca ngân hàng khác nhm đa dng hóa danh mc đu tư. Các ngân hàng cho vay BĐS thua l khi th trường BĐS b v bong bóng và nhiu khon cho vay không thu hi được, cng vi các khon chng khoán BĐS b gim giá không phanh.

 

- Chính sách ni lng tin t và chính sách "nhà cho người có thu nhp thp" ca Chính ph M vi lãi sut thp đ thúc đy tăng trưởng tín dng. Tín dng BĐS đã có s tăng trưởng mnh, trong đó có mt phn ln là tín dng dưới chun.

 

- Th trường BĐS b gim giá. Giá BĐS M tăng cao, vượt qua c 5 nước có khng hong ln nht tính vào năm 2006, gây ra các khon n xu khng l trong h thng ngân hàng, trong đó phn ln là BĐS dưới chun.

 

Tuy nhiên, theo chúng tôi, đòn by tài chính mi là nguyên nhân chính ca cuc khng hong tài chính M ln này. Đòn by tài chính là quá trình công ty s dng vn vay đ tài tr cho tăng trưởng tài sn, được tính bng t l tng tài sn trên vn ch s hu.

 

các ngân hàng thương mi, t l này thường b khng chế mc 12x, nhưng các ngân hàng đu tư, t l này cao hơn rt nhiu và thường trên 20x. T năm 1975, các ngân hàng đu tư không được phép có t l đòn by tài chính cao hơn 15x. Tuy nhiên, t năm 2004, y ban Chng khoán M (SEC) đã bãi b quy đnh này đi vi 5 "đi gia" ph Wall (Goldman Sachs, Merrill Lynch, Lehman Brothers, Bear Stearns và Morgan Stanley).

 

Theo tính toán ca chúng tôi, tính đến đu năm 2008, c 5 ngân hàng này đu có t l đòn by tài chính rt cao, xp x hoc hơn 30x. Chính vì vy, không ngc nhiên khi 2 "đi gia" BĐS Freddie Mac và Fannie Mae vi đòn by tài chính hơn 60x là nhng nn nhân đu tiên ca cuc khng hong.

 

Đòn by tài chính quá cao là nguyên nhân chính cho s ra đi ca Bear Stearns, Freddie Mac và Fannie Mae, Lehman Brothers và Merrill Lynch. S sp đ ca các đnh chế tài chính này là ngòi n ca cuc khng hong, dn đến s khng hong nim tin ca th trường, dn đến s h thp tín nhim và s ra đi ca AIG, dn đến làn sóng rút tin, gây ra khng hong thanh khon cho các ngân hàng thương mi, đc bit là các ngân hàng liên quan đến cho vay BĐS như Wamu và Wachovia.

 

Hin cuc khng hong đã lún sâu và lan rng ra khp châu Âu, châu M La tinh và mt phn châu Á, ch yếu là Nht Bn. Châu Âu và Nht Bn chu nhiu thit hi nht liên quan đến cho vay dưới chun M.

 

Nht Bn và Đc là hai nước nm gi chng khoán BĐS ca M nhiu nht, vì trước đó th trường BĐS hai nước này trong tình trng đóng băng, các t chc tài chính trong nước buc phi vươn ra th trường quc tế đ tìm kiếm li nhun, trong khi chng khoán BĐS M thì va d mua li va hp dn vì cho lãi sut cao.

 

Khng hong ph Wall liu có lan sang h thng ngân hàng Vit Nam?

 

T các phân tích v nguyên nhân ca cuc khng hong nói trên, chúng tôi tin rng, h thng ngân hàng Vit Nam khó có th b nh hưởng bi cuc khng hong tài chính M hin nay. Th nht, các ngân hàng Vit Nam và các t chc tài chính trong nước không s hu chng khoán BĐS ca M hay ca châu Âu.

 

Th hai, lượng vn các ngân hàng vay trên th trường quc tế là không ln, do đó không gây ra hiu ng rút vn làm cn kit ngun vn ca h thng (đây là ri ro khng hong chính ca h thng ngân hàng Hàn Quc hin nay).

 

Th ba, và quan trng nht, các công ty tài chính và ngân hàng Vit Nam không có t l đòn by tài chính quá cao, mt phn là do chng khoán BĐS còn chưa ra đi Vit Nam.

 

Tuy nhiên, vn có lý do đ lo ngi cho mt cuc khng hong tài chính "made in Vietnam". Th nht là ri ro tín dng BĐS. Theo ước tính ca chúng tôi, ch s giá BĐS Vit Nam có đường nét tương t như xu hướng ca các nước b khng hong khác, vi s tăng trưởng đt biến vào năm 2007 và bt đu gim k t đu năm 2008 đến nay, trong khi đó, dư n tín dng BĐS ca h thng ngân hàng Vit Nam tương đi ln.

 

Tính đến cui năm 2007, t l n xu ca h thng ngân hàng Vit Nam, theo tiêu chun quc tế, vào khong 6% (gim t 30% năm 2007). Tuy nhiên, t l này có th tăng lên vào quý IV năm nay và trong năm 2009 nếu như không có tín hiu tt t th trường BĐS.

 

Bi th nht, theo Ngân hàng Nhà nước (NHNN), tng dư n tín dng cho vay kinh doanh BĐS đến nay khong 115.500 t đng, chiếm 9,15% tng dư n trên toàn h thng. Mt phn ln dư n này có th b chuyn thành n xu nếu như đến cui năm th trường BĐS không phc hi.

 

Th hai, t l tăng trưởng tín dng năm 2007 ca h thng ngân hàng Vit Nam rt cao, khong 53%, cng vi vic khong 50% các khon dư n được thế chp bng BĐS gây ni lo v tăng n xu trong nhng tháng cui năm 2008, khi các khon cho vay BĐS đáo hn.

 

Hin nay, nhiu doanh nghip, đc bit là các doanh nghip sn xut hàng tiêu dùng phi thiết yếu, doanh nghip xây dng và các doanh nghip thu khoán… đang thc s khó khăn do thiếu vn hot đng, trong khi cánh ca vay vn còn đang nm ngoài tm vi ca h. Theo điu tra mi đây ca Vin Phát trin doanh nghip thuc Phòng Thương mi và Công nghip Vit Nam, trên 90% doanh nghip nh và va ngoài quc doanh có nhu cu vay vn, nhưng ch hơn 10% được vay 100% theo nhu cu.

 

Nếu như trong quý IV này không có s h tr mnh m hơn t phía NHNN đi vi h thng ngân hàng và quan trng hơn, các ngân hàng không t cu ly mình bng cách gim lãi sut đ cu các doanh nghip, đc bit là doanh nghip nh và va, thì nguy cơ v mt cuc khng hong tín dng BĐS là rt cn k. Theo chúng tôi, s là đáng lo ngi nếu như không có mt cuc gim lãi sut đáng k trong thi gian ti.

 

Th hai là ri ro thanh khon ca h thng ngân hàng do chính sách tht cht tin t nhm kim chế lm phát. Tuy nhiên, ri ro này đã gim bt khi mi đây NHNN chuyn sang thc hin chính sách tin t "tht cht nhưng linh hot".

 

C th, NHNN h tr các ngân hàng (k t tháng 10) bng đng thái tăng lãi sut d tr bt buc t 3,6% lên 5% (đ gim chi phí cho các ngân hàng), đng thi tăng ngun vn cho th trường, "tm thi tr li" 20.300 t đng cho các NHTM bng cách cho phép các ngân hàng được phép s dng tín phiếu bt buc trước đây (phát hành ngày 17/3/2008) đ cm c vay vn, chiết khu ti NHNN.

 

Va qua, ngày 20/10, NHNN quyết đnh ni lng thêm chính sách tin t. Theo đó, t ngày 21/10 lãi sut cơ bn được ct gim t 14% xung còn 13%, lãi sut tái cp vn, tái chiết khu và lãi sut cho vay qua đêm trong thanh toán đin t liên ngân hàng cũng được gim thêm 1%. Đc bit, NHNN tăng gp đôi lãi sut tin gi d tr bt buc t 5% lên 10% và "chính thc" tr li 20.300 t đng cho các NHTM bng vic cho thanh toán trước hn tín phiếu bt buc.

 

Quyết đnh ni lng thêm chính sách tin t này s to điu kin giúp các ngân hàng tăng tính thanh khon và tiếp tc gim lãi sut huy đng và tín dng. Gn đây, có nhng tín hiu lc quan v tính thanh khon khi mt s ngân hàng thông báo tiếp tc cho vay tr li. Các ngân hàng đã tng bước ct gim lãi sut huy đng và hin đang tha thun xóa b mt s kỳ hn huy đng tiết kim "siêu ngn" sinh ra trong giai đon th trường "khát" tin mt.

 

Theo chúng tôi, hin các ngân hàng đang dư tha mt lượng ln tin mt, là h qu ca thi gian huy đng vn vi lãi sut cao, trong khi tht cht đu ra không cho vay. Vì vy, cũng không ngc nhiên nếu các ngân hàng, đc bit là các ngân hàng vn còn hn mc tín dng tuyên b cho vay đ h tr các doanh nghip, đng thi gim lãi sut tin gi, nht là nhng ngân hàng gn hết hn mc tín dng.

 

Tóm li, vic có hay không khng hong ngân hàng Vit Nam là chuyn riêng ca Vit Nam, không ph thuc nhiu vào khng hong thế gii. Trong thi gian ti, rt có th s có mt làn sóng gim lãi sut mi đáng k đ h tr cho các doanh nghip nh và va, tránh cho các doanh nghip này b phá sn, nhân t có th gây ra mt cuc khng hong made in Vietnam.

 

Còn nếu không, trong trường hp xu nht, dù n xu có th tăng trong thi gian ti, thì cũng khó có th xy ra biến đng ln, vì h thng ngân hàng Vit Nam v cơ bn vn nm trong s kim soát và điu hành trc tiếp ca Chính ph.

 

Có th s có mt làn sóng nh trong vic sáp nhp các ngân hàng nh vi các ngân hàng ln hơn hoc ít kh năng hơn, Chính ph cho phép bán các ngân hàng này cho đi tác nước ngoài vi t l 49%.

 

Theo ĐTCK

khanhhoa

CÙNG CHUYÊN MỤC

XEM
Trở lên trên