TIN MỚI!

Đọc nhanh >>

VN-Index:

GTGD: tỷ VNĐ

HNX-Index:

GTGD: tỷ VNĐ

Cha đẻ của mỳ ăn liền

15-08-2009 - 11:30 AM | Tài chính quốc tế

Cha đẻ của mỳ ăn liền

Mỳ ăn liền (instant noodle) được người Nhật coi là biểu tượng về nền văn hóa của đất nước mặt trời mọc.

Người sáng chế ra món ăn vô cùng tin li mì ăn lin chính là ông Momofuku Ando còn được gi là "Vua m ăn lin" hoc "Cha đẻ ca m ăn lin" (Noodles papa). Ông đã tng có tên trong danh sách nhng nhân vt có tm nh hưởng châu Á do Tp chí Time Asia bình chn. 

 

Phát minh s mt ca người Nht

 

M ăn lin (instant noodle) được người Nht coi là biu tượng v nn văn hóa ca đất nước mt tri mc. Trong mt cuc thăm dò, người dân Nht Bn còn xếp phát minh này lên ngôi s Mt, trên c các phát minh lng danh như karaoke, máy nghe nhc Walkman, máy trò chơi Nintendo ca người Nht.

 

M ăn lin gi đây đã tr thành loi thc phm tin dng nht có bán rng rãi trên toàn thế gii, t nông thôn ho lánh cho ti đô th phn hoa mi nước.

 

Nghe nói người Nga hin nay cũng rt thích m ăn lin, nh thế my doanh nhân người Vit Nga chuyên sn xut mt hàng này đã “trúng qu” ln.

 

Trường hp không có nước sôi, người ta vn có th ăn sng loi m này mà không s đau bng. Chính vì thế m ăn lin là loi thc phm tt nht dùng để cu tế dân vùng lũ lt.

 

Qua truyn hình, thường thy cnh máy bay lên thng ca quân đội ta th tng thùng m bc kín trong túi ni lông xung cho đồng bào b mc kt trong nước lũ; mi người c thế nhai sng m ăn lin, tht tin li biết bao. B đội, công an ta đi công tác hoc trc chiến trên núi cao rng sâu bao gi cũng mang theo dăm gói m ăn lin thay cho lương khô.

 

Người giàu cũng không chê nó: các bà nhà ta đi nước ngoài công cán vì s không quen món ăn x người (hay vì tiết kim ngoi t?) thường mang theo c thùng m ăn lin, chng cn ra nhà hàng mà vn no bng Tóm li, m ăn lin là thc phm được tt c mi người không k giàu nghèo đều thích.

 

Thế còn giá tr dinh dưỡng ca m ăn lin thì sao? Nếu sn xut theo đúng tiêu chun ca công ty m ăn lin Nissin ni tiếng nht thế gii thì bn có th ăn món này c năm mà vn khe mnh.

 

Năm 2004, ông Ando Ch tch công ty Nissin và Hi trưởng Hi M ăn lin toàn thế gii đến Thượng Hi theo kế hoch 4 năm du hành khp thế gii để nếm các loi m ăn lin do thiên h sn xut. Ti Thượng Hi và Nam Kinh, ông đã nếm hơn 300 loi m ăn lin "made in China".

 

Khi đến ch trì hi ngh thường niên ca Hi nói trên (năm 2004 hp ti Thượng Hi), thy ông đã 94 tui mà còn hng hào khe mnh, mi người rt ngc nhiên hi ông có bí quyết gì để sng lâu. Ando nói: “Tôi khe thế này là nh toàn chén m ăn lin đấy”.

Quá trình sáng chế m ăn lin

 

Momofuku Ando là người Nht gc Trung Quc, sinh năm 1910 ti Đài Loan, khi đó là thuc địa ca Nht. Tên ch Hán ca ông là Ngô Bách Phúc, khi chuyn sang tiếng Nht là An Đằng Bách Phúc.

 

M côi cha m t khi còn nh, Ando sng vi ông bà; ln lên cu bé bt đầu làm vic trong ca hiu bán vi la ca ông ni ti thành ph Đài Nam, min Nam đảo Đài Loan.

 

Năm 22 tui, Ando s dng tài sn tha kế t cha m làm vn m mt công ty kinh doanh si dt. Hi y, do ít người buôn hàng dt kim nên công ty ca ông có điu kin ăn nên làm ra. Nh thế, mt năm sau, Ando đã đủ vn sang Nht Bn m công ty “Nht Đông Thương hi” Osaka, thành ph ln th hai nước này, chuyên kinh doanh hàng dt kim và thiết b máy móc. Đồng thi ông cũng theo hc khoa kinh tế ca trường đại hc Ritsumeikan đây.

 

Cui thi gian chiến tranh Thái Bình Dương, các đợt ném bom ri thm ca quân đội Đồng Minh đã san bng thành gch vn hu như tt c các đô th và cơ s công nghip Nht; trong đó có nhà máy và ca hiu ca Ando.

 

Nn kinh tế c nước b tàn phá thm hi chưa tng thy, hàng chc triu người không có vic làm; lương thc và năng lượng như đin, than, du đều vô cùng khan hiếm. Không chu bó tay ch s cu tế ca người M, Momofuku Ando chuyn sang kinh doanh hàng bách hóa và thc phm.

 

Năm 1948, ông lp công ty thc phm Nissin. Đầu tiên công ty này sn xut mui ăn theo mt cách đơn gin: lát các tm tôn xung b bin làm thành rung mui, ly nước thy triu vào rung ri phơi nng cho nước bc hơi, còn li mui trên các tm tôn. Cũng trong thi gian y ông chính thc xin nhp quc tch Nht Bn, tr thành công dân nước này.

 

Hi y, Nht rt thiếu lương thc, hu hết ăn bt m do M vin tr, tuy người Nht quen ăn go. Chính quyn Nht đề ch trương dùng bt m làm thành bánh m và phát động phong trào khuyến khích toàn dân làm và ăn bánh m theo kiu người Âu M cho nhanh và tin, đỡ phi đun nu tn thi gian và nhiên liu, là th hi đó rt khan hiếm.

 

Ando không tán thành cách làm y, ông cho rng nên khuyến khích dùng bt m làm thành mt dng m si ăn lin, vì dân Nht hàng ngàn năm nay đã quen ăn go và m si ri. Nhng khi thy người ta xếp hàng dài ngoài ph trong băng tuyết để ch mua mt tô mì nóng, Ando c băn khoăn vi ý nghĩ nếu có th làm ra mt loi m si chng cn đun nu lâu, ch cn đổ nước sôi vào là ăn được ngay thì tin biết bao.

 

Ông gp chính quyn địa phương và nêu ra đề ngh này. Nhưng chính quyn li nói h chng làm gì được, tt nht là ông hãy t thc hin ý tưởng y. Song vì thiếu vn nên Ando không biết xoay x ra sao.

 

Sau đó ông được bn bè mi tham gia lp mt Hp tác xã (HTX) Tín dng. Do có uy tín, Ando được c làm ch nhim HTX. Năm 1957, HTX này b phá sn do mt nhân viên phm pháp, Ando phi bán hết tài sn ca mình để tr n, ch gi li được ngôi nhà .

 

Khó khăn như vy nhưng ông vn kiên trì thc hin thí nghim m ăn lin ca mình, dùng nhà làm nơi chế th.

 

Khó nht là làm thế nào để si m có th nhanh chóng hút được nước sôi và chín ngay. Mt ln để ý thy bà v dùng du xào nu thc ăn, ông ny ra ý nghĩ mình cũng dùng du chiên cho si m n ra thì nó s nhanh chóng hút nước.

 

Nói d làm khó, Ando thí nghim hàng trăm ln mi thành công. Để si m có v ngon, ông ngâm nó vào loi xúp nu t xương bò hoc xương gà, ri xy khô.

 

Sau nhiu ln tht bi, cui cùng ngày 25/8/1958, Ando sn xut thành công lô m ăn lin v tht gà đầu tiên mang nhãn hiu Ramen, thường gi là Chikin (nói nhái tiếng Anh chicken) Ramen.

 

Loi thc phm này không cn đun nu, ch cn cho vào bát, rót nước sôi vào đậy kín, để mt lúc là ăn được ngay, rt tin cho người Nht thi bui khó khăn by gi; vì thế bán rt chy. Hi y, nước Nht đang nhanh chóng công nghip hóa, ai ny đều thiếu thi gian, do đó thc phm ăn lin ngày càng được tiêu th nhiu.

 

Để sn xut vi quy mô ln, tháng 12 năm y, Ando m rng công ty Thc phm Nissin Food Products Co. Tht may cho ông, khi đang thiếu vn thì năm sau, hãng Mitsubishi, mt tp đoàn công nghip khng l Nht nhy vào h tr qung bá món ăn nhanh này, giúp cho mì Ramen mau chóng tăng sn lượng nhiu ln trong mt nước Nht đang nhanh chóng công nghip hóa.

 

Công ngh chiên du ca Ando v sau còn được áp dng cho nhiu loi thc phm khác, nh thế mà ngày nay trên th trường có bán đủ th trái cây chiên ngon ming.

 

Mt doanh nhân chân chính

 

M ăn lin v tht gà đầu tiên mang nhãn hiu Ramen

 

Thy m ăn lin bán chy như tôm tươi, có người tìm cách làm nhái sn phm Ramen. Vì h làm u nên có người ăn m nhãn hiu Ramen b ng độc.

 

Để gi uy tín sn phm ca mình, Ando ch còn cách làm đơn xin đăng ký thương hiu và bng sáng chế. Năm 1962, công ty ông được chính thc đăng ký nhãn hiu sn phm và được cp bng sáng chế m ăn lin; sau đó Ando gi công văn cnh cáo các công ty làm nhái sn phm ca ông.

 

Nhưng đến năm 1964, Ando li có mt c ch hào hip là chm dt độc quyn sn xut m ăn lin, thành lp Hi Công nghip M si Nht Bn và công khai sáng chế ca mình, chuyn nhượng công ngh cho các công ty khác, để h cùng được hưởng li.

 

Ông bt đầu nghĩ rng hơn, ti chuyn bán sn phm ra nước ngoài. Trong chuyến thăm dò th trường M năm 1966, Ando quan sát thy người M khi ăn thì dùng thìa nĩa và đĩa ch không dùng đũa và bát như người Nht.

 

Ông ny ra ý định đóng gói m ăn lin vào trong nhng chiếc cc to bng giy dày không thm nước, đổ nước sôi vào mt lúc là ăn được, như thế dù không có bát nhưng vn ăn được m si.

 

Năm 1970, Nissin m chi nhánh đầu tiên ti M. Ngày 18/9/1971, M ăn lin Nissin đựng trong cc (Cup Noodle) ln đầu tiên xut hin trên thế gii. Sn phm ca Nissin bt đầu chiếm lĩnh th trường bên ngoài Nht Bn, đem li doanh thu xut khu rt kh quan cho nước Nht đang cn ngoi t để phát trin kinh tế.

 

T năm 1963, công ty Nissin niêm yết trên th trường chng khoán Tokyo và Osaka, qua đó vn đầu tư ca thiên h đổ vào công ty này khiến cho sn lượng m ăn lin tăng lên nhanh chóng, tha mãn nhu cu trong nước và xut khu.

 

Năm 2005 toàn thế gii đã tiêu th 85,7 t gói mì ăn lin, bình quân mi người 12 gói, trong đó Nissin chiếm th phn ln nht, vi 10 t gói. Tng giá tr sn lượng m ăn lin toàn thế gii năm 2003 lên ti 14 t USD, thc s là mt sn phm quan trng ! Công ty Nissin hin có vn 3 t USD vi 29 chi nhánh ti 11 nước.

 

Năm 1999, Momofuku Ando lp Nhà Bo tàng M Ramen mang tên ông Ikeda thuc qun Osaka (Momofuku Ando Instant Ramen Museum). Trong 6 năm rưỡi đã có c thy hơn mt triu người thăm bo tàng này; điu đó đủ thy thiên h coi trng sáng chế m ăn lin ca Ando như thế nào.

 

Năm 2005, công ty Nissin còn cung cp mì ăn lin cho nhà du hành vũ tr người Nht Soichi Noguchi trong chuyến bay trên tàu con thoi M Discovery lên Trm Vũ tr quc tế ISS.

 

Sau khi đưa con trai th hai là Koki Ando lên v trí ch tch công ty Nissin, tháng 6 năm 2005, tui 95, Momofuku Ando quyết định v hưu, ch còn gi chc ch tch danh d ca Nissin. Ông còn d tính triu tp mt hi ngh quc tế v m ăn lin ti Osaka vào năm 2008 nhưng không kp.

 

Ngày 5/1/2007, Momofuku Ando qua đời ti Osaka vì mt cơn nhi máu cơ tim, hưởng th 96 tui. Nghe nói cho ti hôm y ông hãy còn ăn món Chikin Ramen ca mình như thường l hàng ngày bao năm qua.

 

M ăn lin Vit Nam

 

T đầu thp niên 70 thế k XX, các nhà tư sn người Hoa Sài Gòn bt đầu sn xut mì ăn lin theo công ngh ca Nissin.

 

Còn nh sau ngày thng nht đất nước, dp Quc khánh năm 1975 công nhân viên chc cơ quan, xí nghip Trung ương và Hà Ni đều được phân phi mi người hai gói m Hai tôm ch t Sài Gòn ra.

 

Còn nh, khi m cái túi ni-lông xinh xinh thơm phc in hình hai con tôm mp ú đỏ au, ai ny mng rơn, coi như mt đặc sn. Qu thế, ăn thy ngon tuyt. Cho ti giđã ăn biết bao loi m ri nhưng nhiu người vn thy đều không ngon bng m Hai tôm.

 

Phi chăng đó ch là cm giác sai lm, vì năm 1975 có gì ngon mà ăn đâu ? Nếu đó là cm giác đúng, thì có l các cơ quan hu trách nên giám định li cht lượng các loi m ăn lin sn xut ta hin nay.

 

Theo s liu ca B Công nghip, năm 2005 tng sn lượng các loi mì, cháo, ph ăn lin do khong 40 công ty (k c liên doanh nước ngoài) sn xut ti Vit Nam lên đến 2,5 t gói! M ăn lin nước ta còn được xut khu đi nhiu nơi.

 

Mt s doanh nhân người Vit Nga và Đông Âu đã giàu lên nhanh chóng tr thành triu phú đô-la nh kp thi t chc sn xut m ăn lin khi các nước này chuyn đổi sang nn kinh tế th trường.

 

Công lao ca ông Momofuku Ando như thế tht to ln và ông thc s là mt doanh nhân có tm nhìn xa và đáng khâm phc.

 

Theo Nguyên Hi

Tuần Việt Nam

 

ngocdiep

CÙNG CHUYÊN MỤC

XEM
Trở lên trên