TIN MỚI!

Đọc nhanh >>

VN-Index:

GTGD: tỷ VNĐ

HNX-Index:

GTGD: tỷ VNĐ

Con đường phục hồi của kinh tế thế giới

30-01-2010 - 11:31 AM | Tài chính quốc tế

Con đường phục hồi của kinh tế thế giới

Trung Quốc tiến nhanh, Châu Âu trì trệ; nhân dân tệ, vàng, dầu nhiều khả năng lên giá.

Một năm trước tuy mức độ có khác nhau nhưng nền kinh tế nào cũng điêu đứng. Sản lượng tại các nước giàu rơi tự do; còn tăng trưởng tại Trung Quốc và các nền kinh tế mới nổi khác chậm lại hẳn.

Cả quy mô và mức độ của đợt suy thoái khiến thế giới bất ngờ.

Quá trình phục hồi thì ngược lại. Trung Quốc đi đầu và cũng là nền kinh tế ấn tượng nhất.

Mỹ bắt đầu tăng trưởng từ giữa năm 2009 và có vẻ như đã tăng tốc nhanh chóng trong những tháng cuối năm. Ước tính sơ bộ GDP quý IV sẽ được công bố ngày 29/01 và nhiều nhà phân tích kỳ vọng GDP sẽ tăng trưởng ít nhất 5,5%.

Tin tức từ khu vực sử dụng đồng euro (euro zone) và Nhật Bản không sáng sủa bằng. Đức thoát suy thoái trước Mỹ, nhưng các cơ quan thống kê nước này gần đây bóng gió rằng tăng trưởng quý IV lại trở về 0%. Nhật Bản có vẻ cũng bình phục chậm đi.

Sự thay đổi mô hình tăng trưởng có thể tác động mạnh tới giá tài sản. Ví dụ, tăng trưởng bền vững tại các nền kinh tế mới nổi có thể đẩy giá hàng hóa cơ bản lên cao hơn nữa, trong khi Mỹ hồi phục nhanh tương đối so với Châu Âu có thể làm đồng đôla mạnh lên so với euro.

Vì thế còn phải xem xem cái gì đã tạo nên sự khác biệt này và nó có tồn tại lâu hay không.

GDP Mỹ có thể chỉ tăng trưởng mạnh được một quý do thời gian này doanh nghiệp đang tích trữ hàng tồn kho. Tăng trưởng sản lượng sẽ chậm lại vào năm 2010, vấn đề là chậm lại bao nhiêu?

Số người lạc quan lập luận rằng sau mọi cuộc suy thoái thời hậu chiến đều có một đợt phục hồi mạnh mẽ và tăng trưởng năm 2010 sẽ cao hơn nhiều mức tiềm năng.

Nhưng một kịch bản u ám hơn nghe cũng rất hợp lý. Ít dấu hiệu cho thấy đã có thêm việc làm. Số nợ cần thanh toán của hộ gia đình vẫn còn ở phía trước trong khi thị trường chứng khoán lại có nguy cơ điều chỉnh.

Nhưng Hoa Kỳ có đi chậm thì vẫn nhanh hơn các nền kinh tế giàu có khác. Khu vực sử dụng đồng euro đang đối mặt với hai vấn đề có khác về bản chất nhưng đều nan giải ngang nhau.

Các nền kinh tế bong bóng trước đây như Tây Ban Nha và Ireland đang gánh chịu những hậu quả nặng nề.

Giống như Nhật, Đức điêu đứng vì sức cầu nội địa yếu kinh niên. Người tiêu dùng không muốn chi tiêu và cho đến nay xuất khẩu tăng trưởng mạnh chưa khuyến khích được doanh nghiệp đầu tư thêm.

Hoa Kỳ vượt các nước khác xa được đến đâu nhìn chung còn phụ thuộc vào quá trình thắt chặt tài khóa tiền tệ của các nước này.

Đang có nhiều tranh cãi về vấn đề tài khóa trong nội bộ euro zone, không chỉ vì thị trường tài chính đang trừng phạt thói hoang toàng của một số nước trong khối. Tháng này Hy Lạp công bố kế hoạch thắt chặt chi tiêu chưa từng có trong vòng 3 năm tới.

Nhưng Hy Lạp chỉ chiếm có 3% GDP Euro zone trong khi thắt chặt ngân sách là điều khó xảy ra ở các nền kinh tế lớn. Đối tác trong chính quyền liên minh tại Đức đang kêu gọi giảm thuế vào năm 2011; Pháp phản đối mạnh mẽ ý tưởng sớm cắt giảm thâm hụt.

Chuyện ngân sách tại Mỹ lại khó đoán hơn, nhất là sau chiến thắng bất ngờ của Đảng Cộng hòa trong cuộc chạy đua giành ghế Thượng nghị sỹ tại Massachusetts.

Gói kích thích hiện nay đến giữa năm sẽ không còn hỗ trợ cho con số GDP. Vì yêu cầu cân bằng ngân sách, các bang đang mạnh tay cắt giảm chi tiêu.

Mặc dù Hạ viện đã thông qua thêm một gói kích thích việc làm trị giá 150 tỷ đôla nhưng kế hoạch này vẫn đang ách lại tại Thượng viện. Nếu Quốc hội khoanh tay thì chương trình cắt giảm thuế từ thời Bush sẽ hết hạn vào cuối năm nay.

Dù ít có khả năng nhưng mâu thuẫn chính trị có thể khiến ảnh hưởng của gói kích thích tài khóa biến mất nhanh đến không ngờ.

Chính sách kinh tế cũng ảnh hưởng đến tốc độ phục hồi tương đối của các nền kinh tế mới nổi so với các nước giàu.

Dù cầu tư nhân tại Trung Quốc mạnh lên nhiều trong quý II năm 2009, tăng trưởng vẫn chủ yếu là nhờ làn sóng tín dụng từ chính phủ. Trong ngắn hạn, kinh tế Trung Quốc sẽ phụ thuộc nhiều vào việc chính phủ chặn đứng cơn sốt cho vay này thế nào.

Tuần này, nỗi lo thắt chặt tín dụng ở Trung Quốc đã tác động mạnh tới thị trường chứng khoán nhưng các dấu hiệu đều cho thấy quá trình thắt chặt ở Trung Quốc cũng như toàn thế giới sẽ được tiến hành dần dần để ít ảnh hưởng đến tăng trưởng.

Nền tảng cơ bản mạnh mẽ sẽ tiếp tục hỗ trợ cho sức mạnh tương đối của các nước mới nổi.

Jonathan Anderson từ UBS chỉ ra rằng nếu không tính tới Trung Quốc và Ấn Độ, khi suy thoái, các nền kinh tế mới nổi vẫn tăng trưởng nhanh hơn các nền kinh tế giàu có 4%, tức là tương đương với mức chênh lệch tiền khủng hoảng.

Một số nền kinh tế mới nổi, đặc biệt là những nước dựa vào vay nợ nước ngoài, sẽ đối mặt với nhiều vấn đề trong dài hạn.

Trong một báo cáo mới đây, WB cho rằng điều kiện tài chính thắt chặt vì luật lệ chặt chẽ cũng như thị trường ngại rủi ro hơn có thể giảm tốc độ tăng trưởng tiềm năng của các quốc gia đang phát triển khoảng 0,2-0,7% trong vòng 5 năm tới.

Kể cả có như vậy thì tăng trường tiềm năng tại các nước giàu vẫn chịu tác động nặng nề hơn.

Sự dẻo dai của các nền kinh tế mới nổi, đặc biệt là Trung Quốc cho thấy giá hàng hóa cơ bản sẽ tiếp tục ổn định. Đồng tiền của họ sẽ lên giá so với đôla dù mức độ còn phụ thuộc chủ yếu vào quyết sách của Trung Quốc đối với đồng NDT.

Giữa các nước giàu với nhau, chênh lệch tăng trưởng xuyên Đại Tây Dương đã giúp đồng đôla tăng giá 5% so với euro kể từ đáy tháng 11.

Liệu đợt tăng giá này có tiếp tục? Câu trả lời phụ thuộc vào cả chênh lệch tăng trưởng cũng như những chính sách sắp tới.

Chính sách tài khóa thắt chặt tức là chính sách tiền tệ sẽ được nới lỏng lâu hơn và đồng tiền sẽ yếu đi. Vì thế nếu Mỹ thắt chặt tài khóa tương đối sẽ khiến đồng đôla mất giá và ngược lại.

Sự phục hồi không như nhau cũng ảnh hưởng đến con số thâm hụt và thặng dư tài khoản vãng lai giữa các nước. Thâm hụt của Mỹ và thặng dư của Trung Quốc đều đã giảm một nửa so với mức đỉnh, xuống còn 3% và 6%.

Liệu sự suy giảm này có tiếp diễn hay không phụ thuộc đầu tiên vào giá dầu và tiếp nữa là đến cơ cấu sức cầu của toàn thế giới.

Khi kinh tế toàn cầu hồi phục, sự mất cân đối chỉ thấp khi các quốc gia có thặng dư, đặc biệt là Trung Quốc, Đức và Nhật Bản, dựa nhiều hơn vào sức cầu nội địa trong khi các con nợ lớn, đặc biệt là Mỹ, cắt giảm thâm hụt ngân sách.

Các nền kinh tế đang tăng trưởng với tốc độ khác nhau. Giờ chúng còn phải tăng trưởng theo những con đường hoàn toàn khác nhau nữa.

Theo Minh Tuấn

Economist/Dân Trí

ngocdiep

Trở lên trên