TIN MỚI!

Đọc nhanh >>

VN-Index:

GTGD: tỷ VNĐ

HNX-Index:

GTGD: tỷ VNĐ

Dầu lửa - Tai ương của các nước nghèo

22-08-2009 - 12:15 PM | Tài chính quốc tế

Dầu lửa - Tai ương của các nước nghèo

Một nghịch lý dai dẳng luôn tồn tại: các nước nghèo nhưng giàu tài nguyên thường kém phát triển, bất chấp lượng khoáng sản hay hydrocarbon trong lòng đất.

Theo cách này hay cách khác, du, vàng hot km, đều khiến đất nước đó nghèo đi. S tht này tht khó tin, tr nhng ngoi l như Nauy và M nơi du m và thnh vượng có th song hành.

 

Tuy vy, nhng ngoi l  này không ch quá hiếm hoi để có th thách thc được quy lut nói trên mà còn ch ra cách để tránh được nhng hu qu tai hi khi giàu lên ch nh tài nguyên thiên nhiên: dân ch, minh bch và nhng cơ quan nhà nước hiu qu luôn sn sàng đáp li tiếng nói ca nhân dân.

 

Khía cnh k thut ca công thc này cn mt s điu kin quan trng, bao gm duy trì n định kinh tế vĩ mô, qun lý tài chính công mt cách khôn ngoan, đầu tư mt phn li nhun t tài nguyên ra nước ngoài, lp các qu phòng nga ri ro, đa dng hóa nn kinh tế và đảm bo đồng bn t không lên giá quá cao.

 

Tt c nhng đề xut  đó s sm được th nghim khi Brazil và  Ghana tr thành nhng nước xut khu du m  ln.

 

Không may là vi đa phn các quc gia kém phát trin, nhng gi ý trên là điu không tưởng. Các quc gia đã có chính quyn đủ mnh không cn lo đến tai ương t tài nguyên.

 

Vi các nước còn li, li nguyn này, như mt căn bnh đã nhn thuc, làm xói mòn kh năng min dch ca quc gia. Tp quyn, tham nhũng, chính ph pht l nhu cu ca dân chúng khiến căn bnh li càng thêm khó cha.

 

B trường Du la Venezuela hi đầu nhng năm 60 và là mt trong nhng người sáng lp ra T chc các nước xut khu du m OPEC Juan Pablo Pérez Alfonzo là người đầu tiên kêu gi chú ý đến vn đề này.

 

Ông nói, du không phi là vàng đen; nó là “phân ca lũ qu”.

 

K t đó, tm nhìn ca Pérez Alfonzo đã được th thách mt cách kht khe, ri được xác nhn bi c nhng nhà kinh tế ln các nhà chính tr hc.

 

Ví d như h  đã chng minh rng k t năm 1975, nn kinh tế ca các nước kém phát trin nhưng giàu tài nguyên đã tăng trưởng chm hơn các nước không da vào xut khu khoáng sn và nguyên liu thô.

 

K c khi h đã tăng trưởng mnh nh tài nguyên thì li  ích t tăng trưởng cũng không dành cho toàn xã  hi.

 

Mt đặc đim tiêu biu ca các nn kinh tế da vào tài nguyên là h  có xu hướng có t giá khuyến khích xut khu và hn chế xut khu bt k th  gì tr tài nguyên.

 

Không phi lãnh đạo các nước này không nhn ra ni nhu cu đa dng hóa; thc tế, các quc gia giàu du la đã đầu tư mnh vào các lĩnh vc khác.

 

Không my d án đầu tư thành công ch yếu vì t giá  quá cao khiến nông nghip, chế to, du lch và  các khu vc khác khó phát trin.

 

Giá hàng hóa xut khu li biến động cc mnh. Ví d như trong 24 tháng qua, du la tăng t gn 80 đô la mt thùng lên 147 đô la, rt xung 30 đô la ri li leo lên mc 60 đô la vào gia năm 2009.

 

Chu k bùng n ri suy gim này gây nhng tác động tiêu cc. Đầu tư  quá mc, coi thường ri ro, n ln thi bùng n ri khng hong ngân hàng và ct gim ngân sách mnh tay thi suy thoái.

 

Thêm na, tăng trưởng nh  du la không to ra s vic làm tương xng vi t trng ca du la trong nn kinh tế.

 

nhiu nước, du và khí t nhiên chiếm 80% thu nhp ca chính ph, trong khi khu vc này ch thuê mướn 10% lc lượng lao động. Điu này làm gia tăng bt bình đẳng kinh tế.

 

Có l còn quan trng hơn là du la khuyến khích mt nn chính tr  bn.

 

Vì chính quyn các nước này không cn đánh thuế dân chúng để  tin, gii lãnh đạo không thông cm và vô trách nhim vi người np thuế, còn người np thuế đôi khi li sng nh vào chính ph.

 

Vi kh năng phân b  tùy thích các ngun lc tài chính khng l, các chính quyn như thế khó mà không tham nhũng.

 

Điu đó gii thích vì sao qu siêu giàu, qu bình n du la và các gii pháp khác để tránh tác động ca biến động giá hàng hóa, thâm ht ngân sách và n nn hiếm khi phát huy tác dng. Hoc là h mt sch trước thi đói kém, hoc là phung phí vào các d án ti.

 

Liu các nước nghèo nhưng giàu tài nguyên có mt hết hy vng? Không hn vy.

 

Chile và Bostwana là nhng câu chuyn thành công ti nhng lc địa đã khn kh vì tài nguyên. H t bo v  mình thế nào vn còn là mt điu bí  n.

 

Khám phá ra bí n  y có th gii được li nguyn ca th  “phân qu”. Nhưng chưa ai làm được.

 

Theo FT

Minh Tuấn

ngocdiep

CÙNG CHUYÊN MỤC

XEM
Trở lên trên