TIN MỚI!

Đọc nhanh >>

VN-Index:

GTGD: tỷ VNĐ

HNX-Index:

GTGD: tỷ VNĐ

Doanh nghiệp Nhật mạnh tay cải tổ để tồn tại

03-07-2009 - 12:27 PM | Tài chính quốc tế

Doanh nghiệp Nhật mạnh tay cải tổ để tồn tại

Không giống thời kỳ Nhật năm 1991, cuộc khủng hoảng hiện nay bắt nguồn từ bên ngoài Nhật, công ty Nhật không còn lựa chọn nào khác ngoài hành động quyết liệt.

Những tháng gần đây, Toyota thay chủ tịch, dừng một số dự án và tạm thời thu hẹp một nửa quy mô sản xuất tại Nhật. Toshiba nắm kiểm soát chặt chẽ tất cả các chi nhánh và cho biết sẽ đóng cửa một số bộ phận kinh doanh không hiệu quả. 

Sony giảm số lượng các công ty cung cấp để tiết kiệm khoảng 5,2 tỷ USD trong năm nay. Tất cả các công ty sa thải nhân công bán thời gian và nhân công tạm thời – những người chưa bao giờ được cam kết về một công việc làm ổn định suốt đời. Làn sóng này đã lan sang cả các công ty Nhật khác.

Thập kỷ mất mát những năm 1991 đến năm 2002, các công ty Nhật không dám áp dụng các biện pháp thật mạnh tay để ngăn thời kỳ trì trệ kéo dài. Lần này, các công ty đã phản ứng mạnh hơn. Có lẽ không nhiều nước trên thế giới có kinh nghiệm ứng phó với thời kỳ suy giảm kéo dài của nền kinh tế như Nhật.

Giới báo chí Nhật đã làm rất tốt phận sự của họ, đó là đưa tin chi tiết và đầy đủ về cuộc khủng hoảng chỉ xảy ra một lần trong một thế kỷ và vì thế làm hậu thuẫn cần thiết cho những đợt sa thải. Ngân hàng hiện nay đã có vai trò tích cực hơn thập niên 1990, ngân hàng từ chối mở rộng tín dụng dành cho một số công ty không đáp ứng đủ yêu cầu của họ – điều này khiến các nhà lãnh đạo không khỏi lo lắng.

Không giống như những gì xảy ra tại Nhật năm 1991, cuộc khủng hoảng hiện nay bắt nguồn từ bên ngoài Nhật. Xuất khẩu sụt giảm đột ngột, giá hàng hóa tăng và đồng yên tăng giá, các công ty Nhật không còn lựa chọn nào khác ngoài việc phải hành động quyết liệt.

Tất cả những yếu tố trên yêu cầu sự thay đổi. Trong thời kỳ thập kỷ mất mát, Nhật coi những vấn đề của họ là nội bộ và vì thế lờ đi áp lực đóng cửa các ngân hàng, công ty địa ốc, tập đoàn bất động sản hoạt động yếu kém. 

Nhật có đưa ra một số cải cách doanh nghiệp, dù những cải cách này hết sức chậm chạp và không hoàn thiện. Phản ứng của các công ty lần này mạnh mẽ hơn bởi các biện pháp tập trung vào thay đổi được đưa ra sau đó và tạo điều kiện tái cơ cấu.

Điều này là thật sự cần thiết. Nhu cầu hàng hóa từ phương Tây đi xuống tác động mạnh đến kinh tế Nhật phụ thuộc vào xuất khẩu. Thương mại chiếm 1/3 kinh tế Nhật. Kinh tế nước này dự kiến suy giảm 6% trong năm nay, mức độ đi xuống trầm trọng nhất trong nhóm các nước giàu. 

Tỷ lệ năng lực sản xuất công nghiệp thừa thãi của Nhật cao hơn tại Mỹ hay châu Âu. Trên thực tế, mọi chuyện đã tệ đến mức người ta cho rằng sẽ không còn gì tồi tệ hơn và mọi thứ sẽ tốt hơn trong 6 tháng tới khi quy trình hàng tồn kho đảo chiều và các công ty lại tiếp tục sản xuất. Chỉ số Nikkei 225 đã tăng 40% từ tháng 3/2009 khi chỉ số này rơi xuống mức thấp nhất trong 26 năm.

Nhiều công ty không tái cơ cấu thành công trong thời kỳ thập kỷ mất mát, đặc biệt là từ sau năm 2002 khi lợi nhuận doanh nghiệp tăng vọt nhờ xuất khẩu. Các công ty vì thế từ chối thu hẹp bớt hoạt động cồng kềnh và cắt giảm đi những bộ phận không mang lại lợi nhuận (lúc này, một công ty thông thường cũng có thể sở hữu khu nghỉ riêng. Suy thoái kinh tế đã buộc họ thay đổi.

Nhóm người lao động bán thời gian hay thời vụ phát triển dần về quy mô, trước đây nhóm lao động này chỉ chiếm 1/5 lực lượng lao động, con số này nay đã lên tới 1/3. Chi phí lao động chiếm tới 70% chi phí kinh doanh của các doanh nghiệp Nhật. Việc số lượng nhân công không thường xuyên tăng lên giúp các công ty thuận tiện hơn khi cắt giảm chi phí.

Hiện vẫn rất khó và tốn kém nếu muốn sa thải nhân công thường xuyên. Nếu sa thải một nhân viên, công ty vẫn sẽ phải chi trả chi phí lương hưu và một số khoản khác. Điều này giải thích tại sao các công ty như Toshiba phải huy động nhiều tiền để chi trả cho các kế hoạch tái cơ cấu.

Các doanh nghiệp cũng đang tham gia tích cực hơn vào các hoạt động mua bán và sáp nhập doanh nghiệp bất chấp môi trường kinh doanh khó khăn và thiếu vốn. Năm ngoái, các công ty Nhật dành lượng lớn tiền để thâu tóm doanh nghiệp ở nước ngoài và làn sóng này đến nay chưa dịu bớt. 

Những công ty như Kirin – một công ty đồ uống lớn, J-Power, một công ty kinh doanh điện và nhiều công ty khác đã tiến hành thâu tóm công ty nước ngoài trong năm nay. Kinh tế nội địa Nhật không có triển vọng tăng trưởng, đồng yên mạnh, giá tài sản hạ và việc các đối thủ gặp khó khăn, cơ hội hiếm có để thâu tóm doanh nghiệp hiếm có đã đến.

Phần lớn các vụ thâu tóm diễn ra trong phạm vi nội địa. Những tháng gần đây, Hitachi, Toshiba và Fujitsu đều đã thay đổi công việc kinh doanh theo hướng chưa ai tính tới cho đến trước khi khủng hoảng xảy ra. Quý 1/2009, giá trị các vụ mua bán sáp nhập tại Nhật vượt qua cả Trung Quốc, tổng giá trị lên tới 30 tỷ USD.

Liệu quá trình tái cơ cấu của doanh nghiệp Nhật liệu đã đủ mạnh? Trọng tâm chính vẫn là cắt giảm chi phí hơn là cải tổ toàn bộ mô hình kinh doanh. Phần lớn thay đổi lớn đã được đưa ra bởi công ty xuất khẩu lớn – đối tượng chịu ảnh hưởng đầu tiên khi kinh tế thế giới đi xuống. Nhóm công ty nội địa lớn của Nhật vẫn chưa tiến hành thay đổi nào.



Theo Economist
Ngọc Diệp



ngocdiep

CÙNG CHUYÊN MỤC
XEM