TIN MỚI!

Đọc nhanh >>

VN-Index:

GTGD: tỷ VNĐ

HNX-Index:

GTGD: tỷ VNĐ

Hiệu ứng đồng bạc xanh

23-08-2009 - 06:56 AM | Tài chính quốc tế

Hiệu ứng đồng bạc xanh

Các nhà môi trường lo ngại khí thải nhà kính. Các nhà kinh tế hoảng sợ trước khí thải đô la.

Bài viết này được thc hin bi nhà đầu tư huyn thoi  Warren E. Buffett.

 

Trong t nhiên có mt hin tượng gi là hiu ng cánh bướm, theo đó hành động nào cũng có hu qu ca nó. Hu qu này không nht thiết phi có tương quan t l thun.

 

Ví d như tăng gp  đôi lượng khí CO2 thi vào khí quyn có th khiến các vn đề đối vi xã hi tăng hơn nhiu ln. Biết vy nên c thế gii đều lo lng v khí thi nhà kính

 

Thế gii tài chính cũng có  hiu ng cánh bướm ca riêng mình. Hoa K đang phun ra th có th gây hi cho nn kinh tế, khí thi đô la.

 

Lý do nước M làm vy li đáng hoan nghênh. Mùa thu năm ngoái, h thng tài chính đứng bên b vc sp đổ, đe da gây ra thêm mt cuc đại suy thoái.

 

Cuc khng hong buc chính ph phi th hin tt c s thông thái, dũng cm và quyết đoán ca mình. May mn thay, Cc d tr liên bang cũng như các quan chc kinh tế ch cht ca c hai chính quyn  Bush và Obama đã x lý tht khéo léo.

 

Đương nhiên h cũng mc sai lm. Nhưng làm sao khác được khi mà nhng tr ct tưởng chng như không th sp đổ li đang lung lay d di xung quanh h? Dù vy, nước M đã tránh được đại suy thoái nh lung tin khng l t chính quyn liên bang.

 

Nn kinh tế Hoa K nay đã qua cơn nguy kch và đang trên con đường hi phc chm chp. Nhưng liu thuc tin t khng l  vn đang được s dng và ngay bây gi, Hoa K cn gii quyết nhng tác dng ph ca nó.

 

Hin nay, phn ln nhng tác dng đó vn chưa trông thy và thc tế còn có th âm trong mt thi gian dài. Dù vy, nó cũng đáng ngi chng kém gì cuc khng hong tài chính.

 

Để hiu được mi đe da này, cn nghiên cu mt chút v lch s. Nếu b qua nhng năm 1942-46 chu nh hưởng ca chiến tranh, năm Hoa K thâm ht ngân sách ln nht k t năm 1920 là 6% GDP.

 

Năm tài khóa này, thâm ht s  lên ti 13% GDP, gp đôi con s k lc khi không có chiến tranh. V mt định lượng, con s đó tương đương vi 1,8 nghìn t đô la.

 

Vì khon thâm ht khng l đó, n ròng ca M (tc s n do nhà nước nm gi) đang tăng mnh. Trong năm tài khóa này, c mi tháng nó li tăng thêm 1%, tc là t 41% lên ti 56%.

 

Phi tha nhn rng, t  l này ca các quc gia khác như Nht Bn và  Italy còn cao hơn nhiu và không ai biết mc n ròng trên GDP nào thì Hoa K không còn độc lp được v tài chính. Thêm vài năm như thế này na ri c thế gii s đều biết.

 

N liên bang tăng có th  được tài tr theo ba cách: vay mượn t người nước ngoài, vay mượn t dân chúng hay, theo mt cách gián tiếp là in tin. Hãy xem xét c ba kh năng này.

 

Thâm ht tài khon vãng lai, s  đô la M buc phn còn li ca thế gii phi tiếp nhn, năm nay s vào khong 400 t đô la. Gi s có mt kch bn tương đối thun li, là toàn b s tin đó được dùng để cho nước M vay.

 

Thc tế không có chuyn tt c s tin đó được dành để mua trái phiếu chính ph M, mt s nước có  th quyết định mua c phiếu, bt động sn hay toàn b mt công ty M thay vì ch dn vào trái phiếu bng đồng đô la.

 

Gi ti kch bn th  hai, vay mượn t dân chúng. Gi s người M tiết kim 500 t đô la, ln hơn nhiu con s thc gn đây nhưng có l phù  hp vi tâm lý chung đang thay đổi.

 

Cui cùng gi định rng tt c nhân dân đều chn trái phiếu chính ph M làm bến đỗ cho khon tiết kim ca mình (mt phn qua các trung gian tài chính như ngân hàng).

 

K c vi gi  định mang đầy tính anh hùng này, B Tài chính vn s có nghĩa v tìm thêm 900 t đô la na. Máy in tin Washington có l s  cn phi hot động hết công sut .

 

Làm chm quá trình này li  đòi hi mt ý chí chính tr phi tường. Chính ph nay chi bng 185% thu, nên thuế và  chi tiêu s cn phi điu chnh mnh. Mt nn kinh tế hi phc là chưa đủ để lp đầy được l hng đó.

 

Các nhà làm lut hiu rõ  rng tăng thuế hay ct gim chi tiêu s đe da trin vng tái c ca h. Để tránh vic này, h có th chn t l lm phát cao, th chng cn b phiếu hay không quy được trách nhim cho bt k quan chc dân c nào.

 

Thc tế, t lâu John Maynard Keynes đã ch ra con đường tn ti cho mt nhà chính tr gia thi khng hong kinh tế: “Nh mt quá trình lm phát liên tc, chính ph có th bí mt sung công phn ln tài sn ca công dân.”

 

Cn phi nhn mnh rng không có gì xu xa nếu tăng n t l  vi tăng thu nhp và tài sn. Khi ngun lc ca cá nhân, doanh nghip và quc gia tăng lên, h có th n nhiu thêm.

 

Hoa K cho đến nay vn là  quc gia thnh vương nht thế gii, và s  n chu được s tiếp tc tăng trong tương lai cũng nhưđã tăng trong quá kh vy.

 

Nhưng như mt nhà thông thái đã nói, “Tt c nhng gì tôi mun là biết được nơi mình qua đời để không bao gi đặt chân ti đó.” Không ai mun nước M biến thành mt nn kinh tế “cng hòa chui” (nn kinh tế ch da vào mt sn phm xut khu - ND).

 

Vn đề hin nay là đưa nước M tr li mt đất và li phát trin thnh vương. Tuy vy, mt khi đã phc hi, Quc hi phi chn đà tăng ca t l n trên GDP và gi tăng trưởng phúc li đi đôi vi tăng trưởng ngun lc.

 

Khí thi carbon không kim soát có th s khiến băng hai cc tan chy. Khí thi đô la không kim soát chc chn s khiến sc mua ca đồng tin gim sút. Quc hi đang nm trong tay định mnh ca đồng đô la.

 

Theo Nytimes

Minh Tuấn

ngocdiep

CÙNG CHUYÊN MỤC

XEM
Trở lên trên