TIN MỚI!

Đọc nhanh >>

VN-Index:

GTGD: tỷ VNĐ

HNX-Index:

GTGD: tỷ VNĐ

Khủng hoảng ở Châu Âu: Càng khắc phục càng lún sâu!

20-11-2012 - 10:44 AM | Tài chính quốc tế

Khủng hoảng ở Châu Âu: Càng khắc phục càng lún sâu!

Các nền kinh tế khó khăn ở khu vực đồng tiền chung châu Âu đã trải qua rất nhiều cuộc cơ cấu lại song vẫn không có kết quả đáng kể bởi tình hình chung phụ thuộc vào các quốc gia thành viên EU khác.

Thực hiện nhiều biện pháp cải cách

Ủy ban châu Âu tin rằng tăng trưởng xuất khẩu hàng hóa và dịch vụ từ Tây Ban Nha trong năm nay sẽ lớn hơn 22%. Xuất khẩu của Ireland dự kiến sẽ tăng 15% so với cùng kỳ, và nếu tỷ lệ tăng trưởng có thấp hơn một chút thì xuất khẩu của Ireland cũng đạt khoảng 100% của GDP, trong khi ở Tây Ban Nha chỉ đạt khoảng 30%.

Tăng trưởng xuất khẩu và giảm mạnh thâm hụt tài khoản vãng lai, là một dấu hiệu của sự thay đổi ở các quốc gia khủng hoảng kinh tế ở châu Âu. Thâm hụt ngân sách cũng đã được nới lỏng. Vì vậy, chi phí lao động và khả năng cạnh tranh cũng tăng lên. Một trong những biện pháp của các quốc gia này tạo làn sóng đình công, trong đó bao gồm một cuộc tổng đình công ở cả Tây Ban Nha và Bồ Đào Nha và các cuộc biểu tình nhỏ ở Hy Lạp và Italy.

Tuy nhiên, biện pháp “cải cách cơ cấu” của các nước theo cách trên sẽ gây thiệt hại và bất ổn cho nền kinh tế nói chung và đối với sản phẩm, hàng hóa và thị trường lao động nói riêng. Julian Callow của ngân hàng Barclays đã nhận định: Thực tế, việc tăng trưởng kinh tế và tài chính ở Tây Ban Nha, Ireland, Bồ Đào Nha và Italy đều bị đánh giá thấp.

Thậm chí nếu những nỗ lực như vậy vẫn được tiếp tục thì các nước này cũng không đủ khả năng để “cải cách”. Nếu cuộc khủng hoảng kéo dài, sự phân chia ở khu vực đồng tiền chung châu Âu giữa 17 quốc gia chủ nợ ở phía bắc và các quốc gia "con nợ" ở phía nam phải được khép lại. Điều đó sẽ đòi hỏi hành động phối hợp từ các nước chủ chốt ở phía bắc.

Vừa qua, khu vực đồng tiền chung châu Âu đã cùng nhau có một số hành động hữu hiệu để vượt qua cuộc khủng hoảng. Căng thẳng trên thị trường tài chính đã giảm bớt kể từ khi Mario Draghi, người đứng đầu Ngân hàng Trung ương châu Âu (ECB) cho biết, trong tháng 7, ông sẽ làm “bất cứ điều gì” để cứu đồng euro. Hiệu quả rõ ràng nhất là ở Tây Ban Nha, quốc gia đứng trên “bờ vực” của sự suy thoái kinh tế trầm trọng, đòi hỏi một gói cứu trợ tài chính công để cung cấp cho các ngân hàng. Tuy nhiên, lợi suất cũng giảm ở những nơi khác, ở Bồ Đào Nha lợi suất trái phiếu 10 năm giảm từ 11,1% xuống còn 8,8%; ở Italy từ 6,5% xuống 4,9%.

Các biện pháp cải cách tỏ ra có hiệu quả ở phía nam, thâm hụt ngân sách đã được cắt giảm đáng kể. Một biện pháp quan trọng là cân đối ngân sách chính để ngăn chặn nợ vượt khỏi tầm kiểm soát. Từ năm 2009 thâm hụt ngân sách chính đã thu hẹp rất nhiều ở các nước phía nam (xem biểu đồ 1).

Thâm hụt tài khoản vãng lai được cải thiện. Thâm hụt ngân sách tại Hy Lạp và Bồ Đào Nha đạt đỉnh trong năm 2008 ở mức 18% của GDP và 12,6% của GDP. Tây Ban Nha đạt đỉnh điểm ở mức 10% vào năm 2011. Thâm hụt ngân sách các nước phía nam đã bị thu hẹp đáng kể (xem biểu đồ 2). Ở Ireland, thâm hụt ngân sách đạt mức cao nhất là 5,7% của GDP trong năm 2008, có thặng dư tài khoản vãng lai từ năm 2010. Bồ Đào Nha và thậm chí Hy Lạp đã có thặng dư trong những tháng gần đây, mặc dù điều này có thể không kéo dài.

Ủy ban châu Âu dự báo cả hai nước sẽ tiếp tục thâm hụt vào năm 2013, thâm hụt ngân sách ở Hy Lạp vẫn còn đáng lo ngại ở mức cao 6,3%. Trong khi đó, thâm hụt ngân sách của Ý, đã giảm từ 3,5% năm 2010 xuống 1,2% trong năm nay (xem biểu đồ 2).

Các chỉ số năng lực cạnh tranh cơ bản như chi phí lao động cũng đã chuyển đúng hướng ở hầu hết các nước gặp khó khăn, mặc dù Italia vẫn đang tăng. Ireland đã thực hiện tốt nhất, đạt 14% kể từ năm 2008. Và đã có những tiến bộ trong cải cách cơ cấu cho phép các nền kinh tế phía nam đối phó với sự khắc nghiệt của đồng tiền chung trong dài hạn.

Vẫn trong vòng luẩn quẩn

Tuy nhiên, tất cả các tiến bộ cần phải được đánh giá theo phương diện tăng trưởng thấp của các nước ngoại biên liên minh EU. Mặc dù cải thiện trong cán cân thanh toán của phía nam đạt được nhiều. GDP và tỷ lệ thất nghiệp đã được cải thiện song khoảng cách kinh tế giữa các ngoại biên các nước nằm ở vùng lõi của liên minh vẫn tiếp tục mở rộng (xem biểu đồ 3).

Năm tới Ủy ban châu Âu dự kiến khu vực đồng euro sẽ tăng trưởng 0,1% (sau khi giảm 0,4% trong năm nay). Tuy nhiên, trong khi GDP ở Đức sẽ tăng 0,8%, tương tự như năm nay, Tây Ban Nha sẽ giảm xuống 1,4%, và Bồ Đào Nha 1% (sau khi giảm 3% trong năm 2012). GDP của Italy sẽ giảm 0,5%, sau khi giảm 2,3% trong năm 2012. Sự sụp đổ của Hy Lạp sẽ tiếp tục trong năm thứ sáu liên tiếp, với thu hẹp đầu ra 4,2%. Tình trạng thất nghiệp, dự đoán là 5,6% ở Đức so với 26,6% ở Tây Ban Nha.

Tăng trưởng thấp trung tâm của vấn đề: phía nam đang phải thắt lưng buộc bụng khiến nền kinh tế đi xuống, các nước khó khăn hơn trong việc ngăn chặn thâm hụt ngân sách tăng nợ. Gánh nặng nợ vượt quá 100% của GDP tại Hy Lạp, Ý, Ireland và Bồ Đào Nha - quan trọng hơn khoảng cách giữa lãi suất và tăng trưởng và khoảng cách đó càng lớn khi nền kinh tế bị co rút. Trong tình huống như vậy, tốc độ tăng trưởng trong các cổ phiếu nợ có thể tăng tốc độ ngay cả khi thâm hụt ngân sách được thu hẹp lại.

Tiếp tục cải cách cơ cấu có thể đạt được mức tăng trưởng cần thiết. Số liệu cho thấy trong tháng 10, Hy Lạp, Bồ Đào Nha và Tây Ban Nha đã thu hẹp đáng kể khoảng cách so với các nước tốt nhất ở châu Âu. Mặc dù khoảng cách đã được thu hẹp, nó vẫn còn hiện diện. Đối với trường hợp của Italy, khoảng cách đã thu hẹp rất ít.

Tuy nhiên, các quốc gia nằm vùng lõi của khu vực đồng euro cũng có một vai trò trong việc cung cấp sự tăng trưởng rất cần thiết đối với miền nam, vai trò quan trọng phải kể đến là Đức. Mặc dù thặng dư của nước này với khu vực đồng Euro đã giảm rất nhiều, song nó vẫn lên tới 2,3% của GDP trong năm 2011. Đức chống lại các cải cách cơ cấu trong lĩnh vực dịch vụ kém phát triển để tạo ra nhu cầu trong nước về lâu dài.Và các công dân Đức vẫn còn thù nghịch với ý tưởng phải từ bỏ một phần lợi ích trong khả năng cạnh tranh của họ để hỗ trợ cho những người anh em ở phía nam.

Việc thu hẹp sự phân chia tài chính và kinh tế giữa phía bắc và phía nam là một điều kiện cần thiết để kết thúc cuộc khủng hoảng đồng euro, nhưng đó cũng chưa phải là điều kiện đủ. Cuộc khủng hoảng này đã tạo ra một hố sâu giữa các điều kiện tài chính ở phía bắc và phía nam. Ở phía Bắc, các doanh nghiệp và các hộ gia đình có thể vay với mức giá rẻ. Trong khi ở phía nam, họ phải trả tiền nhiều hơn nữa và thường các ngân hàng không muốn cho vay. Mặc dù các biện pháp khẩn cấp của ECB, bao gồm cả việc hỗ trợ 1,3 nghìn tỷ USD cho ngân hàng trung ương châu Âu trong ba năm vào mùa đông năm ngoái, thì sự phân chia trong khu vực đồng tiền chung euro vẫn còn tồn tại.

Điều này phản ánh yếu tố thứ ba của cuộc khủng hoảng đồng euro: nó không chỉ liên quan đến sụp đổ tài chính công và sự mất cân bằng thương mại khổng lồ mà còn là hệ thống tài chính mong manh trong đó các nhà đầu tư dễ bị hoảng loạn. Tài chính chính phủ yếu kém để lại cho ngân hàng rất nhiều các khoản nợ.

Điều này đòi hỏi các nhà đầu tư tư nhân cần lấy lại sự tự tin để làm giảm bớt áp lực tài chính. Các nhà đầu tư tư nhân vẫn còn thận trọng trong việc đầu tư ở phía Nam. Các ngân hàng vẫn còn phụ thuộc nhiều vào nguồn tài trợ của ECB.

Phá vỡ vòng luẩn quẩn giữa các ngân hàng yếu kém và các quốc gia yếu kém đòi hỏi phải có một bước tiến lớn trong quá trình hội nhập kinh tế: đó là việc hình thành liên minh ngân hàng ở khu vực đồng tiền chung châu Âu. Mặc dù các nhà lãnh đạo châu Âu đã công nhận sự cần thiết của việc hình thành này trong mùa hè song họ lại chậm trễ trong việc thực hiện.

Thủy Tiên

hangnt

Theo Trí thức trẻ/Economist

CÙNG CHUYÊN MỤC

XEM
Trở lên trên