TIN MỚI!

Đọc nhanh >>

VN-Index:

GTGD: tỷ VNĐ

HNX-Index:

GTGD: tỷ VNĐ

Kích thích kinh tế: Đường dài còn lắm gian nan

25-07-2009 - 11:16 AM | Tài chính quốc tế

Kích thích kinh tế:  Đường dài còn lắm gian nan

Quốc hội Mỹ khó thông qua thêm một gói kích thích nữa trong khi thất nghiệp vẫn tăng còn ngân sách thâm hụt ngày càng nặng nề hơn.

Thất nghiệp đã tăng cao hơn dự đoán của chính quyền Tổng thống Obama và có lẽ còn tiếp tục tăng thêm nữa. Nay nó còn vượt cả dự báo của Nhà trắng trong trường hợp Quốc hội không thông qua được kế hoạch kích thích kinh tế.

Phe Cộng hòa chỉ ra các yếu điểm của nền kinh tế rồi tuyên bố chính sách đã thất bại.

Có phải ngay từ đầu gói kích thích đã bị quan niệm sai? Hay vì nó chưa đủ như phe Dân chủ khẳng định, nghĩa là cần giảm thuế và chi tiêu thêm nữa?

Ý kiến nào cũng được không ít nhà kinh tế tên tuổi đứng ra bảo vệ. Không mấy bất ngờ, quan điểm của chính quyền là gói kích thích đi đúng hướng và đang phát huy tác dụng.

Trong một buổi nói chuyện, ngài Summers nói rằng ông từng chủ trương chỉ kích thích kinh tế tạm thời và có mục tiêu. Nhưng cuộc khủng hoảng chưa từng có tiền lệ này đã thuyết phục ông rằng cần một cách tiếp cận khác hẳn: nhanh, mạnh và lâu dài.

Không biết thế có gọi là nhanh không, nhưng gói kích thích trị giá 5% GDP thì chắc chắn là lớn; và nó được trù tính sẽ tác động lên nền kinh tế trong suốt 7 năm.

Có lẽ cần kích thích mạnh tập trung hơn nữa. Gói kích thích dựa nhiều vào giảm thuế thay vì đầu tư cơ sở hạ tầng đáng lẽ phải có công hiệu nhanh hơn.

Mặt khác, đáng buồn là mức độ suy thoái sâu gây lo ngại rằng sẽ là quá muộn nếu tới năm sau gói kích thích mới phát huy tối đa tác dụng.

Chính quyền tuyên bố gói kích thích sẽ dần có hiệu quả, nhiều nhất là vào năm 2010, 70% sẽ được sử dụng trong 18 tháng đầu. “Giờ mới được 5 tháng,” ngài Summers nói, “chúng ta đang thực hiện đúng tiến độ.”

Nếu tất cả đều theo đúng kế hoạch, tại sao thất nghiệp lại đang hướng tới mốc 10%? Thất nghiệp cao hơn kỳ vọng không chỉ chủ yếu vì kinh tế xấu hơn kỳ vọng. Thất nghiệp đã tăng cao hơn kỳ vọng từ 1-1,5% do sản lượng sụt giảm mạnh hơn.

Tại sao công ty sa thải lao động mạnh hơn bình thường, đủ nhanh để giữ nhịp tăng năng suất khi nền kinh tế suy thoái, vẫn chưa rõ ràng. Đó có thể là dấu hiệu cho thấy các doanh nghiệp sợ hãi tới mức nào. Chắc chắn nền kinh tế yếu, nhưng ngay cả niềm tin cũng bị triệt tiêu.

Nhiều dự báo đồng ý rằng sản lượng và việc làm sẽ còn giảm mạnh hơn nếu không có gói kích thích. Văn phòng Ngân sách Quốc hội (CBO) tuần trước tuy không ngần ngại chất vấn kịch liệt Tổng thống và các lãnh đạo Đảng Dân chủ về chi phí cải cách y tế nhưng vẫn ủng hộ quan điểm này.

Các chỉ số về niềm tin bắt đầu tăng. Đa số các công ty nay kỳ vọng thị trường sẽ cải thiện; 6 tháng trước họ còn không dám hy vọng.

Cổ phiếu không còn sụt giảm sâu. Luồng tín dụng đang dần trở lại bình thường. Sản lượng đang ổn định. Nhưng vai trò của chính sách tài khóa vẫn chưa rõ ràng.

Gói kích thích trực tiếp làm tăng sức cầu năm nay, và đặc biệt là năm sau với tất cả các loại hàng hóa. Nhưng can thiệp càng rộng thì càng đáng báo động khi chính sách tài khóa bị thắt chặt.

Với chính sách hiện nay, nợ công sẽ sớm bùng nổ. Nguy hiểm là gói kích thích càng củng cố niềm tin bao nhiêu, nợ công lại càng làm nó xói mòn bấy nhiêu.

Lo ngại về nợ công nặng nề đến nỗi nó để lại ảnh hưởng nặng nề đối với cuộc tranh luận về gói kích thích thứ hai. Rút cục, gói kích thích thứ nhất là do giới chính trị thay vì các nhà kinh tế thảo ra.

Đảng Dân chủ thích chi tiêu công vì họ muốn mở rộng vai trò của chính phủ và bác bỏ sở thích giảm thuế bất chấp hoàn cảnh của Đảng Cộng hòa. Nhưng giới chính trị đã thay đổi thái độ. Nợ dự kiến quả thật đáng sợ. Hiện giờ, về mặt chính trị, kích thích thêm nữa là bất khả thi.

Để củng cố niềm tin, tốt nhất là một gói kích thích ngắn hạn nhưng thậm chí còn lớn hơn đi kèm với một kế hoạch kiểm soát thâm hụt đáng tin cậy.

Ngài Summers không mấy thuyết phục khi nói về viễn cảnh tài khóa dài hạn. “Ngân sách của Tổng thống bao gồm rất nhiều đề xuất hướng tới kỷ luật tài khóa trong dài hạn.” Đúng, nhưng Quốc hội đã rút ruột nó không ít, và thay vì chống lại, Nhà trắng lại làm thinh.

“Giảm tích lũy nợ là mục tiêu trung tâm trong đề xuất cải cách y tế của chính phủ.” Sai, chính quyền đang kêu gọi cải cách y tế không gây ảnh hưởng về mặt tài khóa. Nó không có tác dụng giảm thâm hụt.

Cứ giả định một cách lạc quan là cải cách y tế không gây ảnh hưởng đến ngân sách được thông qua. CBO vẫn ước tính thâm hụt ngân sách đến năm 2020, sau gần 10 năm phình rộng, sẽ là 7% GDP. Có lẽ con số này không đáng tin.

Theo FT
Minh Tuấn

ngocdiep