Điện tử đã trở thành trụ cột trong sự bùng nổ mạnh mẽ của nước Nhật thời kỳ hậu chiến. Tuy nhiên, giờ đây, sự sống còn của các doanh nghiệp nước này trong dài hạn lại phụ thuộc vào cuộc đua đầy khốc liệt trên thị trường điện tử gia dụng mà có vẻ như Nhật Bản trở thành 1 người anh hùng thất thế.
Chật vật với những khoản lỗ kỷ lục và bộ máy lãnh đạo liên tiếp bị xáo trộn, cả Sony, Panasonic và Sharp đều đang cố gắng tự tái tạo bản thân. Trong khi Panasonic và Sharp chuyển sang mảng năng lượng sạch, Sony lại tập trung vào các thiết bị y tế.
Năng lượng sạch và thiết bị y tế
Năm 2010, Sony mua lại công ty công nghệ iCyt Mission Technology của Mỹ vào năm 2010. Sau đó, năm ngoái, hãng cũng mua lại công ty sản xuất thiết bị y tế chuẩn đoán Micronics.
Sony cũng đang đàm phán với Olympus – hãng sản xuất thiết bị y tế đang gặp rắc rối với scandal kế toán – để mua lại số cổ phần trị giá 633 triệu USD. Olympus cũng là mục tiêu săn đuổi của Panasonic mặc dù nhiều khả năng phần thắng sẽ thuộc về Sony.
Hồi tháng 4, Kazuo Hirai, CEO của Sony, đã gọi thương vụ này là trụ cột tiếp theo của hãng. Ông hi vọng doanh số hàng năm từ mảng thiết bị y tế sẽ đạt mức 1,2 tỷ USD.
Tuy nhiên, theo nhận định của Yuji Fujimori, chuyên gia phân tích tại Barclays Capital, đó là điều mà Sony bắt buộc phải làm nếu muốn sống sót. Mảng y tế có quan hệ chặt chẽ với mảng điện tử bởi có rất nhiều công nghệ điện tử có thể áp dụng được trong các thiết bị y tế.
Thị trường thiết bị y tế toàn cầu là rất lớn và vẫn đang trong quá trình phát triển. Theo dự báo, qui mô thị trường này sẽ tăng 28% trong 5 năm tới, lên 348,6 tỷ USD vào năm 2016.
Năm 2006, Toshiba, một trong những nhà sản xuất tivi và máy tính hàng đầu Nhật Bản, đã mở rộng mảng năng lượng nguyên tử khi mua lại lượng lớn cổ phần của công ty năng lượng hạt nhân Westinghouse.
Trong nỗ lực tìm cách giảm bớt gánh nặng lợi nhuận từ các sản phẩm điện tử gia dụng quá bấp bênh, Toshiba cũng hoạt động rất tích cực trong mảng các sản phẩm pin xe điện, bóng đèn LED và hệ thống năng lượng tái tạo.
Trong khi đó, Panasonic chính là nhân vật mạnh tay nhất trong việc thay đổi cơ cấu hoạt động kinh doanh. Trong vòng 2 năm tính đến cuối năm 2010, Panasonic đã bỏ ra 10,4 tỷ USD thâu tóm đối thủ Sanyo với mảng kinh doanh đắt giá là pin dành cho các phương tiện chạy bằng điện.
Thêm vào đó, hãng cũng bỏ ra 3 tỷ USD giành quyền kiểm soát hoàn toàn đối với công ty con Panasonic Electric Works Co. nhằm đẩy nhanh tiến độ xây dựng hệ thống.
Chiến lược của Panasonic là tránh khỏi ảnh hưởng tiêu cực từ các nhà sản xuất tấm pin năng lượng mặt trời với chi phí sản xuất thấp của Trung Quốc. Đồng thời, họ không muốn sản phẩm này phải chịu chung số phận với các mặt hàng điện tử khác. Panasonic đã khắc phục bằng cách bán các tấm pin này dưới dạng bộ phận của cả 1 hệ thống năng lượng tái tạo dành cho nhà ở và văn phòng làm việc.
Mặc dù chưa thể thu được kết quả khi bộ phận kinh doanh này chỉ đem về 6% tổng doanh thu và thậm chí bị lỗ 263 triệu USD trong năm tài khóa vừa qua, lãnh đạo của Panasonic vẫn tỏ ra lạc quan. Họ cho rằng doanh thu có thể tăng ít nhất 60% trong vòng 4 năm tới, lên hơn 12,6 tỷ USD trong năm tài khóa kết thúc vào tháng 3/2016.
Một “ông lớn” khác là Sharp cũng vừa mua lại Recurrent Energy LLC, công ty sản xuất máy phát điện từ năng lượng mặt trời có trụ sở ở San Francisco, với giá 305 triệu USD hồi tháng 11/2010.
Sharp đã được lợi từ thương vụ này. Tuy nhiên, tình hình tài chính của Sharp trở nên thảm hại. Hồi đầu năm, hãng đã phải bán cổ phần tại Hon Hai Precision Industry Co., 1 công ty năng lượng của Đài Loan.
Tuy nhiên, Sharp vẫn nhìn thấy tia hi vọng trong lĩnh vực này. Khi thông báo đợt cắt giảm nhân sự số lượng lớn lần đầu tiên kể từ năm 1950 và dự đoán khoản lỗ lên tới 3,2 tỷ USD, Chủ tịch của Sharp, ông Takashi Okuda, vẫn rất lạc quan về mảng năng lượng mặt trời. Đặc biệt, mảng này sẽ được hỗ trợ bởi luật mới buộc Nhật phải sử dụng nhiều năng lượng tái tạo hơn.
Có thể thành công?
Xét trong bối cảnh nước Nhật hiện nay, có vẻ như đây là những sự lựa chọn hoàn toàn theo lẽ tự nhiên. Nhật Bản là đất nước nghèo tài nguyên trong khi dân số ngày càng già đi. Lỗ chồng chất trong những năm gần đây, các đại gia điện tử Nhật Bản theo đuổi những lĩnh vực mới với hi vọng có thể giảm bớt sự phụ thuộc vào mảng điện tử gia dụng.
Tuy nhiên, bất chấp những thuận lợi trên, rất có thể họ sẽ lại gặp phải những vấn đề tưởng chừng như đã quá cũ kỹ: quá nhiều công ty cùng “nhảy bổ” vào 1 lĩnh vực có nhiều tiềm năng. Thị trường có quá nhiều đối thủ cạnh tranh khiến giá bị hạ thấp, gây áp lực lên khả năng sinh lời đồng thời khiến họ khó có thể vươn ra thị trường quốc tế.
Chỉ riêng ở thị trường Nhật Bản, đã có không dưới 7 công ty, trong đó có 2 “ông lớn” là Sharp và Panasonic đang sản xuất tấm pin năng lượng mặt trời; ít nhất 5 công ty lớn đang phát triển loại pin có thể sạc lại được dành cho các phương tiện chạy bằng điện. Đặc biệt là, hầu hết các nhà sản xuất đồ điện tử Nhật Bản đều đang nhắm tới thị trường các sản phẩm chăm sóc sức khỏe.
Theo Melissa Otto, người đang quản lý danh mục các cổ phiếu Nhật Bản tại TIAA-CREF Investment Management, các công ty Nhật Bản hoạt động quá đồng nhất. Khi 1 công ty trên thị trường làm điều gì đó mới mẻ, ngay lập tức tất cả các công ty còn lại sẽ làm y hệt như vậy.
Và cuối cùng, không thể phủ nhận sự thực là máy nội soi, pin xe hơi và các tấm pin năng lượng mặt trời không thể có được sức hấp dẫn của tivi siêu mỏng, máy tính bảng kiểu dáng bắt mắt hay hệ thống videogame hiện đại.
Thu Hương
Theo Trí Thức Trẻ/WSJ