TIN MỚI!

Đọc nhanh >>

VN-Index:

GTGD: tỷ VNĐ

HNX-Index:

GTGD: tỷ VNĐ

Ngân hàng trung ương cần tính sẵn đường lui

16-08-2009 - 11:05 AM | Tài chính quốc tế

Ngân hàng trung ương cần tính sẵn đường lui

Ngân hàng trung ương là người cất rượu đi đúng lúc tiệc đang vui nhất, nhưng vấn đề là bao giờ và như thế nào.

Người viết là  GS kinh tế hc Norman R. Bobins ti Trường Kinh doanh Booth, Đại hc Chicago. Ông tng là cu Thng đốc FED. Bài viết th hin quan đim ca tác gi, mt đại din ca trường phái kinh tế hc Chicago.

 

Trong hai năm 1936-37, FED đã mc mt sai lm nghiêm trng trên đường thoái lui. Ln này, vic ngân hàng trung ương rút lui đúng lúc là  cc k quan trng.

 

73 năm trước, lo ngi khon d  tr khng l ti các ngân hàng ca FED có  th gây ra tăng trưởng tín dng không kim soát ni trong tương lai nếu các ngân hàng này quyết định cho vay s d tr đó, FED tăng d tr bt buc để hp thu chúng.

 

Chính sách tin t tht cht quá mnh chn đà tăng trưởng t năm 1933, dn ti đợt suy thoái th hai 1937-38 mà theo Milton Friedman là “mt trong nhng đợt suy thoái trm trng nht lch s”.

 

Ngày nay, nhiu người lo ngi nguy cơ lm phát do hàng ngàn t đô la d tr vượt mc ti FED cũng như nhiu ngân hàng trung ương khác. Các ngân hàng trung ương không được phép lp li sai lm trước kia.

 

Thách thc ln vi ngân hàng trung ương là va tránh gim phát, tăng cung tin  để phc hi tăng trưởng kinh tế, va không thi bùng lên lm phát.

 

M, chênh lch gia trái phiếu chính ph và trái phiếu bo đảm lm phát không cho thy th trường k vng lm phát s tăng cao trong thp k ti. Tuy vy, cui năm nay và đầu năm sau, th trường lo ngi gim phát có th ph bóng đen lên nn kinh tế M.

 

S phát trin ca các th  thc tín dng mi, các tha thun hoán đổi m  rng vi ngân hàng trung ương các nước khác, và vic gim lãi sut mc tiêu ca FED xung gn 0 “thêm mt thi gian na” đã giúp gim nh ni lo gim phát.

 

Bng kết toán tài sn ca FED đã tăng 2,5 ln trong năm 2008, lên ti 2.300 t đô la vì nhiu thành viên th trường vay mượn bng nhiu hình thc và các ngân hàng trung ương ký  các tha thun hóan đổi tin t vi FED.

 

Sau đó th trường tín dng tan băng, biên độ ri ro tín dng tăng ti mc chưa tng có nhiu loi hình tài sn đi kèm vi thi gian đáo hn bt đầu thu hp khiến nhu cu vay mượn qua các th thc ngn hn và hoán đổi tin t gim mnh.

 

Các th thc này được thiến kế để có mt “li thoát”  t nhiên, theo đó ch khi biên độ tín dng tăng quá cao, các thành viên th trường mi tìm đến ngân hàng trung ương.

 

Do đó, các th thc này s ngng li khi th trường bình n mà  không cn hành động c th nào ca FED. Thc tế, chúng đã gim hơn 1.000 t đô la k t đỉnh cao vào cui năm 2008.

 

Các chương trình mua li chng khoán dài hn ca FED (trái phiếu chính ph, trái phiếu t chc, và chng khon bo đảm bng các khon vay thế chp) cân bng li phn nào s suy gim trên, vì thế, bng kết toán tài sn ca FED hin nay vn mc trên 2.000 t đô la.

 

Ni lo gim phát vơi đi cùng biên độ ri ro tín dng gim đã để li mt hu qu ln đối vi tác động ca chính sách tin t truyn thng. Vì lm phát k vng đã t âm chuyn thành dương, lãi sut cơ bn thc tế ca FED nay còn thp hơn.

 

Như thế có nghĩa là, chi phí lãi vay điu chnh theo lm phát cũng thp hơn. Thêm na, biên độ ri ro tín dng gim cũng làm chi phí lãi vay thc tế ca nhiu người đi vay gim xung.

 

Vì các lý do trên, k  c khi lãi sut cơ bn ca FED không thay đổi k t cui năm ngoái, chính sách tin t truyn thng đã tr nên linh hot hơn, đúng lúc các hành động phi truyn thng như các th thc cho vay ngn hn và hoán đổi tin t tiếp tc thu hp.

 

Khi kinh tế n định và phc hi, các ngân hàng trung ương s đối mt vi thách thc FED đã gp phi vào gia nhng năm 1930: gim cung tin khi nào và ra sao, đồng thi ngăn nga khon d tr khng l ca các ngân hàng tràn ra th trường gây ra lm phát cung tin.

 

Trước kia, sai ln cơ bn ca FED là gi định rng khi nn kinh tế phc hi, các ngân hàng s điu chnh tính thanh khon y như nhng gì h đã làm trước cuc khng hong ngân hàng và ch d tr đúng bng mc yêu cu.

 

Khi FED tăng mnh d tr  bt buc vào hai năm 1936-37, ngân hàng phn ng bng cách thu hi các khon vay làm tm nm thanh khon còn ln hơn c s vn d tr cn thiết, đột ngt tht cht cung tin, tín dng và đình tr các hot động kinh tế.

 

Mùa thu năm ngoái, Quc hi trao cho FED mt công c mi có vai trò quan trng để m đường thoát khi chính sách tin t quá linh hot hin nay: kh năng tr lãi cho khon d tr ti FED.

 

Trước đây, kinh tế hi phc là cơ hi cho các ngân hàng tin hành cho vay, do đó, h rút s tin d tr không được hưởng lãi , m rng tín dng và sau đó là cung tin. Tuy vy, khon d tr được hưởng lãi thúc đẩy ngân hàng gi li chúng thay vì cho vay ra khi lãi sut cơ bn ca FED tăng.

 

FED nay có quyn kim soát ln hơn đối vi khon d tr ca các ngân hàng vì h có th tăng lãi sut tương ng vi cơ hi cho vay ca ngân hàng, do đó qun lý tăng trưởng tin t và tín dng tt hơn trong quá trình phc hi.

 

Đương nhiên, ngân hàng trung ương có th trc tiếp rút s d tr này khi h thng thông qua các tha thun mua li d tr, bán các chng khoán dài hn t danh mc đầu tư ca mình,

 

Kh năng tr lãi cho khon d tr giúp FED có th chào bán chng ch tin gi có k hn cho các ngân hàng, theo cách đó, khiến ngân hàng buc phi duy trì  d tr ca mình ti FED trong mt khong thi gian nht định.

 

Chính sách tài khóa khiến chiến lược thoái lui ca ngân hàng trung ương c trong nhng năm 30 ln ngày nay đều thêm rc ri.

 

Trước cuc bu c năm 1936, mt khon “tin thưởng” tm thi, có  mc tiêu lên ti 1,5% GDP được trao cho các cu chiến binh ca thế chiến th nht, đây đồng thi cũng là mt gói kích thích kinh tế.

 

Lo ngi ca FED v kh  năng chính sách tin t li càng tr lc thêm cho gói kích thích không phi là hoàn toàn vô lý, vì nn kinh tế đã tăng trưởng rt nhanh vào năm 1936, mc dù phn ng ca FED tht s là quá mnh tay.

 

Ngày nay, nhiu nước đã cam kết chi tiêu mnh tay, phn ln s tin đó s  không được gii ngân trước năm 2010 hay 2011.

 

Khi nn kinh tế bt đầu n định và tăng trưởng, ngân hàng trung ương s rơi vào mt tình hung khó x, liu tăng trưởng là mt phn ca quá trình phc hi vng chc hay nó ch nh tác động ngn hn ca gói kích thích?

 

Nếu là kh năng th  hai thì cn phi tìm đường thoát khi chính sách tin t bt thường hiên nay; nếu không, nên ch đợi xem liu tăng trưởng đã vng chc hay chưa.

 

Tách nh hưởng ca gói kích thích khi tăng trưởng kinh tế bn vng để quyết  định thi gian “thoái lui” s là th  thách chính ca ngân hàng trung ương trong nhng năm sp ti.

 

Theo FT

Minh Tuấn

ngocdiep

CÙNG CHUYÊN MỤC

XEM
Trở lên trên