Ai có thể thay thế
nhà đầu tư huyền thoại Warren Buffet để điều hành Tập đoàn Berkshire
Hathaway? Đó là câu hỏi giới chuyên gia và nhà đầu tư đã đeo đuổi từ bao
lâu nay, đặc biệt kể từ khi ứng cử viên sáng giá nhất David Sokol từ
chức vào năm ngoái sau khi dính vào vụ bê bối liên quan đến việc mua lại
công ty hóa chất Lubrizol.
Buffett, dù đã trên 80
tuổi, nhưng vẫn chưa có kế hoạch về hưu. Cuối tháng 2/2012, ông tiết lộ
rằng đã tìm được người kế nhiệm, nhưng từ chối nói tên tuổi, thậm chí cả
người được chọn cũng không biết. Một lần nữa, ông nói rằng mình vẫn
chưa có ý định rời khỏi Tập đoàn.
Giữa tháng 4/2012,
Buffett thừa nhận mình bị ung thư tuyến tiền liệt. Ông cho biết căn bệnh
này hiện chỉ mới ở giai đoạn đầu và sức khỏe của ông vẫn rất tốt. Mặc
dù vậy, thông tin này lại càng khiến cho giới truyền thông nghĩ rằng lần
này Buffett sẽ khó mà lần lữa. Tờ Wall Street Journal đã tiếp cận được
ông, song trong suốt cuộc nói chuyện với phóng viên, ông cũng không hé
răng về người được chọn.
David Winters, một cổ
đông của Berkshire đã hơn 20 năm và quỹ tương hỗ của ông là Wintergreen
Fund hiện nắm giữ 67 triệu cổ phiếu của tập đoàn này, nhận xét: “Người
kế vị có lẽ sẽ khiến cho chúng ta phải ngạc nhiên. Tôi cho rằng người ấy
không phải là người có lý lịch ấn tượng và cũng không nằm trong phạm vi
đồn thổi gần đây”.
Tất cả cũng chỉ là
phỏng đoán. Để tăng tính thuyết phục, người ta đã tìm lại những bức thư
hằng năm Buffett gửi cho cổ đông, trong đó ông đề cập đến những nhà điều
hành ở các bộ phận khác nhau. Ngoài ra, còn có các phân tích của 2 nhóm
nghiên cứu tài chính độc lập - nhóm Paul Tetlock & Tim Scully của
Trường Kinh doanh Columbia và nhóm Richard Peterson tại công ty đầu tư
của Mỹ MarketPsych. Hai nhóm này đã làm một cuộc phân tích khảo đính,
tức những phân tích dựa trên các công thức toán học để đo tần suất và
mức độ tích cực hay tiêu cực qua những điều Buffett đã viết trong các lá
thư trên. Tổng kết lại có tất cả 22 nhà điều hành sáng giá được Buffett
nhắc đến trong suốt những năm qua.
Kể từ năm 1977, Buffett
đã viết khoảng 400.000 chữ trong các lá thư. Nhóm Tetlock & Scully
phát hiện ra rằng, Buffett đã đề cập đến Ajit Jain, người đứng đầu bộ
phận tái bảo hiểm của Berkshire, nhiều hơn bất kỳ nhà điều hành tại các
bộ phận khác, với tổng cộng 102 lần, so với vị trí thứ hai (chỉ 60 lần)
của Tony Nicely, Tổng Giám đốc Geico, Công ty Bảo hiểm Ôtô thuộc
Berkshire.
Họ cũng khám phá ra
Buffett có phần nào dành những lời có cánh cho Jain nhiều hơn bất kỳ
người nào khác. Trong thư gửi cổ đông năm 2009, Buffett đã viết: “Nếu
Charlie (Charlie Munger, Phó Chủ tịch Berkshire, cánh tay mặt của
Buffett), tôi và Ajit Jain đang ở trên một con thuyền bị chìm và bạn chỉ
có thể cứu 1 trong 3 người chúng tôi thì người bạn nên cứu là Ajit”.
Tuy nhiên, Tad
Montross, Tổng Giám đốc của General Re, lại qua mặt Jain về tỉ lệ chữ có
ý nghĩa tích cực về mặt tài chính. Chẳng hạn trong thư năm 2002,
Buffett đã viết về “sự tiến bộ to lớn” dưới sự điều hành của Montross.
Bám sát theo sau Montross là các Tổng Giám đốc Brad Kinstler của hãng
sản xuất và phân phối kẹo See’s, Greg Abel của hãng năng lượng
MidAmerican Energy, Don Wurster của hãng bảo hiểm National Indemnity.
Khi sử dụng một phương
pháp luận khác - dựa trên mức độ biểu cảm trong các từ Buffett nói về
các nhà điều hành của mình, ông Peterson, thuộc hãng đầu tư MarketPsych,
lại nhận thấy ông Jain được xếp ở vị trí tương đối thấp.
Trong số những nhà điều
hành hiện tại Buffett khen ngợi một cách đầy cảm xúc ít nhất 8 lần thì
người có số điểm cao nhất là Danny Goldman, Giám đốc Tài chính của
Iscar, nhà cung cấp các dụng cụ cắt. Buffett đã dùng 4 chữ “không thể
tin được” trong thư năm 2009 khi nói về Goldman, Nicely của Geico xếp
thứ hai với “xuất sắc” trong thư năm 2005. Theo sau là Abel của
MidAmerican với “tuyệt vời” năm 2008, Kinstler của See’s được khen tặng 2
chữ “phi thường” và Jain là “đáng kinh ngạc”.
Tuy nhiên, cho đến nay,
người Buffett nhắc đến nhiều nhất vẫn là Ajit Jain. “Điều này là hoàn
toàn đúng nếu bạn nhìn vào số lần được nhắc tới, số chữ có liên quan
hoặc số năm mà Buffett đã đề cập đến khi nói về Jain”, Tetlock cho biết.
Jain sinh ra ở Ấn Độ, có bằng MBA của Harvard và làm việc cho Berkshire
từ năm 1985. Jain là người giỏi xử lý các thảm họa, thiên tai. Và theo
như Buffett, “cách điều hành của Jain cho thấy sự nhanh nhạy, tính quyết
định, năng lực cao và quan trọng nhất là ông sở hữu bộ óc có một không
hai trong ngành bảo hiểm. Jain là người dám chấp nhận những rủi ro mà
không đối thủ nào dám nhận”. Chẳng hạn, ông đã nhận bảo hiểm cho Sears Tower ở Chicago, tòa nhà cao nhất nước Mỹ sau sự kiện khủng bố ngày 11.9.2001.
Năm nay, Buffett đã rất
hào phóng khen tặng Jain vì tính quyết đoán và bộ óc thông minh của
ông. “Từ điểm xuất phát năm 1985, Ajit đã tạo ra một bộ phận bảo hiểm
khổng lồ với float lên tới 34 tỉ USD và những khoản tiền lời đáng kể từ
bảo hiểm (float là khoản tiền Berkshire nắm giữ để nộp yêu cầu bảo hiểm
trong tương lai, nhưng trong khi chờ đợi, có thể sử dụng để đầu tư). Một
thành tích mà không một tổng giám đốc nào của hãng bảo hiểm khác có thể
làm được. Với những thành quả này, Jain đã làm tăng thêm nhiều tỉ USD
vào giá trị của Berkshire. “Charlie Munger rất sẵn lòng đổi tôi để lấy một Ajit thứ hai. Rất may cho tôi là không còn ai như Ajit”, Buffett nói.
Đó là lý do từ lâu nay
Jain đã được xem là một trong những ứng cử viên tiềm năng nhất để kế vị
Buffett. Tuy nhiên, được khen ngợi không có nghĩa là được chọn. Nhiều
nhà điều hành xuất sắc mà Buffett đã không tiếc lời ca ngợi trước đây
như David Sokol, Joe Brandon và Rich Santulli nay đều đã không còn ở Berkshire.
“Phân tích thì vẫn tốt
hơn là chỉ phỏng đoán mơ hồ, vì dù sao vẫn còn có những con số thống kê
gắn với sự phỏng đoán đó. Ít nhất là xác suất đúng cũng cao hơn”, ông
Peterson, thuộc hãng đầu tư MarketPsych, nhận xét.
Theo Nhịp cầu đầu tư