TIN MỚI!

Đọc nhanh >>

VN-Index:

GTGD: tỷ VNĐ

HNX-Index:

GTGD: tỷ VNĐ

Nguy cơ mang tên ETF (2)

17-07-2011 - 09:12 AM | Tài chính quốc tế

Nguy cơ mang tên ETF (2)

ETF có thể đóng vai trò “bãi rác” chứa các chứng khoán “xấu” trong sổ sách của một ngân hàng đầu tư.

“Thùng rác” ETF

Khó khăn là ở đây. Tài sản ký quỹ thường không mô phỏng theo chỉ số. BIS dẫn ra ví dụ về một ETF thị trường mới nổi với cán tên “DB X-tracker”. Tài sản ký quỹ dưới dạng cổ phiếu và trái phiếu. Phần lớn chúng chẳng liên quan gì tới thị trường mới nổi.

Khoảng một nửa cổ phiếu là cổ phiếu Nhật; 30% là cổ phiếu Mỹ và Đức. Về trái phiếu, ¾ là của Mỹ, nhiều trong số đó không được xếp hạng. Nếu ngân hàng phá sản, công ty quản lý quỹ sẽ chỉ còn những tài sản chẳng liên quan gì tới danh mục đầu tư dự định.

Tệ hơn, BIS chỉ ra rằng nếu công ty quản lý quỹ thuộc sở hữu của một ngân hàng đầu tư thì đó là một xung đột lợi ích rõ ràng. Khi một ngân hàng đóng vai trò nhà tạo lập thị trường, nó cần phải dự trữ một lượng trái phiếu và cổ phiếu để đáp ứng nhu cầu mua/bán của nhà đầu tư. Các giao dịch này cần phải được tài trợ (có thể khá tốn kém), đặc biệt là với các chứng khoán kém thanh khoản.

“Bằng cách chuyển các cổ phiếu và trái phiếu này làm tài sản ký quỹ cho công ty quản lý quỹ ETF (thuộc sở hữu của ngân hàng mẹ), ngân hàng đầu tư hưởng lợi nhờ giảm chi phí tích lũy các tài sản này,” BIS cảnh báo.

Điều đó đặt ra nguy cơ một ETF có thể đóng vai trò “bãi rác” chứa các chứng khoán “xấu” trong sổ sách của một ngân hàng đầu tư. “Quá trình tạo ra ETF “tổng hợp” có thể là do ngân hàng muốn huy động vốn cho một danh mục kém thanh khoản mà nếu không nhờ cách này thì không thể được tài trợ,” báo cáo của FSB viết.

Một lần nữa, đây là những điểm tương đồng với khủng hoảng cho vay thế chấp dưới chuẩn khi các chứng khoán bảo đảm bằng các khoản vay thế chấp bị đẩy ra khỏi bảng cân đối kế toán.

Nếu lo ngại về sức khỏe của ngân hàng tham gia giao dịch “hoán đổi”, nhà đầu tư có thể sẽ bán khoản đầu tư của mình vào ETF hoặc ETN thay vì liều mạng với giá trị chính xác của tài sản ký quỹ. Rút cục thì cứ nhìn vào khủng hoảng 2008 sẽ thấy khi ngân hàng sụp đổ, tất cả các loại tài sản đều mất giá.

Cấu trúc của ETF tổng hợp không phải là điều gì bí mật. Ai đọc kỹ tài liệu cũng nhận thức được bản chất của quỹ này và loại tài sản ký quỹ. Cũng nên chú ý rằng ở Mỹ lo ngại chỉ dồn vào ETN và ETV. Với các quỹ được dán nhãn ETF, ít nhất 80% danh mục đầu tư phải bao gồm các cổ phiếu phù hợp với tên quỹ. ETV lại thường đầu tư vào các hợp đồng tương lai hay nguyên liệu thô với trái phiếu chính phủ ngắn hạn làm tài sản ký quỹ.

Ở Châu Âu, các quỹ tổng hợp chiếm khoảng ½ số quỹ ETF tính theo tổng tài sản. Tuy vậy, theo Hiệp hội Quỹ và Quản lý tài sản Châu Âu, đa số chúng được giao dịch theo quy tắc UCITS (Undertakings for Collective Investments in Transferable Securities, tạm dịch “hợp đồng hợp tác đầu tư vào các chứng khoán có thể chuyển nhượng”) vốn hạn chế một số rủi ro theo quy định của BIS và FSB.

Ví dụ như quy định về xung đột lợi ích hạn chế lựa chọn đối tác trong hợp đồng hoán đổi, một quỹ không thể đầu tư vào bất kỳ một tổ chức nào quá 10% giá trị của mình và việc lựa chọn tài sản ký quỹ phải tuân theo các tiêu chuẩn về thanh khoản và chất lượng tín dụng.

Bất chấp những điểm tương đồng đến đáng sợ này, khó có thể cho rằng ETF đã gây ra rủi ro hệ thống tương đương với chứng khoán bảo đảm bằng cho vay thế chấp mua nhà như trước kia.

Các quỹ “đòn bẩy” có khoảng 40 tỷ đôla tài sản, chưa tới 3% tổng tài sản toàn ngành. Các ETF tổng hợp có hơn 140 tỷ đôla tài sản vào tháng 5 năm nay. Dù ETP đang tăng trưởng nhanh chóng nhưng tổng giá trị chưa đến 200 tỷ đôla, chưa đến 1/7 so với ETF thông thường. Có lẽ nếu ETF có sụp đổ thì ngân hàng sẽ không thiệt hại nhiều như khi thị trường cho vay thế chấp dưới chuẩn sụp đổ.

Tuy vậy, tốc độ giao dịch nhanh của ETF cũng là một điểm đáng quan ngại, đặc biệt là khi tài sản bảo đảm mất thanh khoản. Tạo ra một ETF tổng hợp không xóa bỏ được rủi ro mất thanh khoản mà chỉ chuyển nó thành việc đặt cược vào độ khả tín của một ngân hàng. Một ngày nào đó, điều tồi tệ nhất sẽ phải xảy ra.

Ngay cả khi một số người có thận trọng với số lượng lớn các quỹ mới hiện nay thì một vụ sụp đổ thôi cũng khiến tính hấp dẫn của tất cả các ETF giảm đi dần. “Hiện có những sản phẩm thậm chí không là quỹ nhưng vẫn được gọi là quỹ ETF,” Deborah Fuhr của BlackRock, viết. “Nguy cơ dư thừa, thất vọng và vỡ mộng của giới đầu tư sẽ là rất tiêu cực đối với ngành ETF.”

Phí quản lý quỹ luôn ăn chặn gần hết lợi suất của nhà đầu tư và ETF là một cách tuyệt vời để nhà đầu tư giữ lại được nhiều tiền của mình hơn. Nhưng giống như một đưa trẻ hiếu động, ngành tài chính chẳng bao giờ chịu để cái gì tốt được yên.

Minh Tuấn
Theo Economist

ngocdiep