TIN MỚI!

Đọc nhanh >>

VN-Index:

GTGD: tỷ VNĐ

HNX-Index:

GTGD: tỷ VNĐ

NHTW và giới chính trị gia: Độc lập hay không độc lập?

06-12-2012 - 09:32 AM | Tài chính quốc tế

NHTW và giới chính trị gia: Độc lập hay không độc lập?

Các chính trị gia nên để cho các NHTW được phép tự do lựa chọn công cụ chính sách ?

Trước khi khủng hoảng tài chính xảy ra, các thống đốc NHTW là những nhà kỹ trị ở phía sau hậu trường. Trong những bộ vét xám, họ là những người không thu hút được nhiều sự chú ý của dư luận, âm thầm điều chỉnh lãi suất để giữ cho giá cả ổn định trên cơ sở những luật lệ thống nhất. Trong số đó cũng có một số ngôi sao (như Alan Greenspan) hay một số người gây nên nhiều tranh cãi. Tuy nhiên, hầu hết trong số họ không nằm trong tầm ngắm của công chúng cũng như các chính trị gia. Các NHTW được độc lập ra quyết định. 

Ngày nay, mọi thứ đã trở nên khác biệt. Các NHTW là bộ phận đầy quyền lực trong nền kinh tế toàn cầu. Bằng cách cung cấp lượng lớn thanh khoản cho hệ thống tài chính, họ đã cứu thế giới khỏi kịch bản sụp đổ hồi năm 2008. Kể từ đó đến nay, các NHTW cũng luôn nỗ lực thúc đẩy tăng trưởng đồng thời viết lại luật lệ áp dụng đối với hệ thống ngân hàng toàn cầu. Các thống đốc NHTW cũng vì thế trở thành những “ngôi sao”. 

Tuy nhiên, không thể phủ nhận xu hướng này đang đem lại nhiều rủi ro. Các NHTW có nhiều quyền lực hơn đồng nghĩa với các chính trị gia có ít quyền lực hơn. Cuối cùng, không có gì đáng ngạc nhiên, mâu thuẫn đang dần manh nha. 

Sự độc lập của NHTW đã trở thành vấn đề chủ chốt trong chiến dịch tranh cử ở Nhật Bản. Shinzo Abe, ứng viên đảng đối lập, đã tấn công vào NHTW Nhật Bản (BoJ). Cho rằng BoJ đã hành động quá rụt rè trong cuộc chiến chống lại giảm phát, ông muốn họ phải đặt mục tiêu lạm phát cao hơn và mua nhiều trái phiếu chính phủ hơn. 

Một số nhà làm luật người Đức đã tỏ ra giận dự khi NHTW Châu Âu (ECB) hứa hẹn sẽ mua không giới hạn trái phiếu chính phủ của các nước ngoại vi eurozone. Ở Mỹ, đảng Cộng hòa phàn nàn rằng chương trình nới lỏng định lượng của Cục dự trữ liên bang với việc mua vào trái phiếu chính là công thức tạo nên lạm phát. 

Đó cũng chính là lý do vì sao đây là thời điểm vai trò của các NHTW cần phải được xem xét lại. Tuy nhiên, ai sẽ là người quản lý cơ quan quản lý quá trình in tiền?

Xã hội đã trao cho các nhà kỹ trị quyền lực điều hành chính sách tiền tệ bởi họ cho rằng những người này sẽ làm việc hiệu quả hơn so với các chính trị gia vốn phải luôn luôn canh chừng cho cuộc bầu cử tiếp theo. Một số nước có kinh nghiệm đau thương về lạm phát (điển hình là Đức) đã rút ra được bài học này. 

Nhìn chung, các chính trị gia đặt ra các mục tiêu và các NHTW phải thực hiện điều đó. Đặt mục tiêu cũng là nhiệm vụ mà các chính trị gia phải thực hiện. Do đó, việc ông Abe cho rằng BoJ nên đặt mục tiêu lạm phát cao hơn cũng là điều dễ hiểu.  

Tuy nhiên, mục tiêu không phải là thứ có thể giải quyết mọi vấn đề. Nguyên nhân là vì một số công cụ mà các thống đốc NHTW đang sử dụng là những công cụ thử nghiệm. Rất nhiều chuyên gia đã cho rằng các gói nới lỏng định lượng đem lại tác động tiêu cực nhiều hơn là tích cực. 

Vậy thì, giải pháp ở đây là gì? Có lẽ, các chính trị gia nên để cho các NHTW được phép tự do lựa chọn công cụ chính sách. Các NHTW có đủ tài năng và kinh nghiệm để làm việc này. Về phía các NHTW, họ phải cởi mở hơn: giải thích cặn kẽ về những logic khiến họ đưa ra những chính sách đó cũng như nói rõ hơn về việc phải đánh đổi những mục tiêu như thế nào. Minh bạch sẽ giúp họ tránh được sự can thiệp của các chính trị gia. 

Hơn nữa, duy trì độc lập của các NHTW sẽ dễ dàng hơn nhiều khi chính sách tiền tệ trở nên đơn giản hơn. Mặc dù vậy, điều đó không có nghĩa là những nỗ lực nên bị bỏ qua. Vai trò của các NHTW càng trở nên quan trọng, các chính trị gia càng nên trao cho các NHTW nhiều tự do hơn. 

Thu Hương

huongnt

Theo Trí thức trẻ/Economist

CÙNG CHUYÊN MỤC

XEM
Trở lên trên