TIN MỚI!

Đọc nhanh >>

VN-Index:

GTGD: tỷ VNĐ

HNX-Index:

GTGD: tỷ VNĐ

Thị trường vẫn có thể sai

09-08-2009 - 08:50 AM | Tài chính quốc tế

Thị trường vẫn có thể sai

Nguyên tắc giá luôn đúng cho rằng giá tài sản luôn phản ánh đầy đủ các thông tin sẵn có, và do đó cung cấp những tín hiệu chính xác để phân bổ nguồn lực.

Người viết là GS kinh tế hc và khoa hc hành vi ti Trường Kinh doanh, ĐH Chicago Booth

 

Giá th trường không phn ánh đầy đủ các thông tin sn có hay đưa ra được tín hiu  để phân b các ngun lc.
 
Cun Chuyn hoang đường v th trường hp lý ca Justin Fox thut li mt lch s nghiên cu hp dn v cái gi là “gi thuyết th trường hiu qu”. Nó được viết ch yếu t trước khng hong tài chính.

 

Cun sách đặt ra câu hi liu nhng gì thế gii đã tri qua năm va ri có thay đổi được quan nim v gi thuyết th trường hiu qu.

 

Nn tài chính hin đại bt đầu t thp k 50 khi nhiu người trong s nhng nhà kinh tế vĩ đại nht ca na sau thế k 20 bt đầu s nghip ca mình.

 

Thế h kinh tế gia trước, như John Maynard Keynes, không có li viết hình thc cũng như không ly s “hp lý” làm công c chính. H không phm sai lm.

 

Khi kinh tế hc dn nhn mnh vào các mô hình toán, các nhà kinh tế  nhn ra rng mô hình d gii quyết nht là  mô hình gi định mi nhân t trong nn kinh tế đều “hp lý”. Chng khác nào nghiên cu vt lý mà b qua lc ma sát. Nhưng đó li là con đường nn tài chính hin đại đi theo.

 

Bt đầu t quan đim  “nhà đầu tư hp lý”, người ta nghĩ ra “gi thuyết th trường hiu qu”, mt lý  thuyết ln đầu được gii thích bi Gene Fama. Gi thuyết th trường hiu qu có hai gi thuyết chính là “giá luôn đúng” (the price is right) và “không có k ăn không” (no free lunch).

 

Nguyên tc “giá luôn  đúng” cho rng giá tài sn luôn, nói theo Fama, “phn ánh đầy đủ” các thông tin sn có, và do đó “cung cp nhng tín hiu chính xác để phân b ngun lc”.

 

Nguyên tc “không có k ăn không” khng định không th đoán trước được giá th trường và vì thế khó có nhà đầu tư nào thng được th  trường sau khi cân nhc đến ri ro.

 

Trong sut nhiu năm, “gi  thuyết th trường hiu quđược gii kinh tế coi là chuyn hin nhiên, nhưng như GS ĐH Havard Michael Jensen nói, khó mà đánh giá được các bng chng ca nguyên tc “giá luôn đúng”.

 

Mt s nhà kinh tế  vin vào vic không d đoán trước được giá để suy ra “giá luôn đúng”. Tuy vy, vào năm 1984, nhà kinh tế hc Robert Shiller, liu lĩnh nhưng chính xác gi đó là “mt trong nhng sai lm ln nht trong lch s các tư tưởng kinh tế. Lý do là giá có th không d đoán được nhưng vn sai; khó mà phân bit được s biến động ca giá tài sn vi nhng bước chân long chong ca mt gã say.

 

Do “vn đề gi thuyết chung” (nếu ph nhn gi thuyết th trường hiu qu tc là cũng ph nhn luôn c mô hình cân bng th trường – ND) mà vic kim tra “giá luôn đúng” li càng khó khăn hơn.

 

Nói đơn gin là, khó  mà ph nhn được “giá luôn  đúng” nếu không có mt lý thuyết v  hành vi giá c. Tuy vy, trong mt vài trường hp  đặc bit có th tránh được “vn  đề gi thuyết chung”.

 

Ví d như gii phân tích c phiếu ngay t nhng năm 1930 đã chú ý đến điu k quc rng giá ca mt qu h tương đóng (có chng ch qu giao dch trên th trường chng khoán thay vì được hoàn li bng tin) thường khác giá tr c phiếu nó s hu.

 

Điu này vi phm nguyên tc cơ bn ca tài chính, nguyên tc “mt giá”, và không h ph thuc vào bt k mô hình định giá nào. Quy lut này cũng không đứng vng vào thi bong bóng công ngh.

 

Khi công ty công ngh 3Com tách ra b phn Palm, ch có 5% c phiếu  được bán; s còn li được chia cho các c đông 3Com. Mi c phiếu 3Com được nhn 1,5 c phiếu Palm.

 

Không cn phi là nhà  kinh tế cũng biết được rng trong mt thế  gii “hp lý”, đáng l ra giá ca 3Com phi ln hơn nhiu so vi ch gp rưỡi Palm. Thc tế, th trường đã định giá nhm c phiếu 3Com.

 

So vi gi thuyết “giá luôn đúng”, gi thuyết “không có k ăn không” chng đỡ tt hơn. Lun án tiến s ca Jensen đã đúng khi viết rng tính chung, các nhà qun lý qu h tương không làm tt hơn th trường.

 

Mc dù có mt s  ngoi l, nhưng cũng khó mà qua mt được th trường. Nhưng điu đó không ngăn được mi người liu lĩnh.

 

Trong nhiu năm lin người ta d đoán rng phí tr cho các nhà qun lý tin t s gim khi nhà đầu tư  chuyn sang các qu ch s (index fund), nhưng thay vào đó, tin li đổ vào các qu đầu cơ vi mc phí cao hơn nhiu.

 

Gi đây, sau mt năm khng hong, nhng người ng h “gi thuyết th  trường hiu qu” còn gì? Thc tế, đáng l  uy tín ca gi thuyết “không có k  ăn không” phi tăng.

 

Nhiu chiến lược đầu tư  tưởng chng như tt nhưng hóa ra vn không qua mt được th trường nếu xét đến yếu t ri ro. K c cu Ch tch FED Alan Greensapn cũng đã thú nhn rng nhà đầu tư đã quá nh d trước ri ro ca các chng khoán bo đảm bng các khon vay thế chp.

 

Gi thuyết k ăn không đã cho thế gii hai bài hc. Th nht, ri ro ca các v đầu tư tương quan vi nhau nhiu hơn th trường nghĩ. Th hai li nhun cao da trên vay n nhiu có th ch là o tưởng.

 

Người ta s nghĩ nhng nhà đầu tư “hp lý” đáng l đã hc được gì đó t v sp đổ ca qu LTCM, khi c hai vn đề đều hin hin, nhưng khó cưỡng li ni cái by li tc cao.

 

Tin xu vi nhng người ng h “gi thuyết th trường hiu qu” là gi thuyết “giá luôn đúng”  đang gp phi nhiu vn đề hơn bao gi hết.

 

Fischer Black tng định nghĩa th trường hiu qu là khi giá c “nh hơn 2 ln giá tr” và ông phát biu rng theo định nghĩa (khá lng) này thì “gn như th trường mi lúc mi nơi đều hiu qu”.

 

Đáng bun Black mt năm 1996 nhưng nếu sng được để chng kiến bong bóng công ngh cũng như bong bóng nhà đất và cho vay thế chp, có l ông phi sa tiêu chun ca mình thành “nh hơn 3 ln”.

 

Đương nhiên, không ai đã chng minh được nhng th trường nói trên ch là bong bóng. Nhưng giá bt động sn ti nhng nơi như Phoenix và Las Vegas khi y có v ging bong bóng. Điu đó không có nghĩa là nhìn ra được vn đề tc là đã kiếm được tin.

 

Gi thuyết “không có  k ăn không” vn đứng vng. Bán khng c phiếu Internet hay bt động sn Las Vegas hai năm trước khi lên ti đỉnh thì cm chc phá sn, và vn chưa ai d đoán được khi nào bong bóng v.

 

Tính c bong bóng bt  động sn ti Nht trước đây, thế gii đã có ti ba v bóp méo th trường khng l. Chúng khiến các ngun lc tr giá ti hàng ngàn t đô la b phân phi nhm địa ch.

 

Nếu giá tài sn “luôn  đúng”, các bong bóng đó đã chng xy ra. Nhưng chúng đã xy ra, vy thế gii s phi làm gì?

 

Dù không hoàn ho, th  trường tài chính vn là cách phân b vn tt nht. K c như thế, khi biết được giá không chính xác, chính ph có th t động thi hành các bin pháp bình n, ví d như quy định s tin đặt cc cho khon vay thế chp ph thuc vào mc độ “nóng” ca th trường bt độn sn, hay gn cht d tr bt buc ti ngân hàng vào điu kin th trường.

 

Dù sao, giá th trường không phi lúc nào cũng đúng.

 

Theo FT

Minh Tuấn

ngocdiep

Trở lên trên