TIN MỚI!

Đọc nhanh >>

VN-Index:

GTGD: tỷ VNĐ

HNX-Index:

GTGD: tỷ VNĐ

Toàn cầu hóa chững lại vì giá thành vận chuyển tăng cao

17-10-2008 - 17:22 PM | Tài chính quốc tế

Toàn cầu hóa chững lại vì giá thành vận chuyển tăng cao

Kỷ nguyên vàng của toàn cầu hóa có thể đã qua đi do giá cả vận chuyển hàng hóa tăng quá cao.

Các chính trị gia cho rằng thương mại toàn cầu đã gây ra tình trạng đóng cửa của một số nhà máy sản xuất phụ tùng tại Ohio, Mỹ và việc thức ăn độc cho thú nuôi Trung Quốc bày bán trên đất Mỹ.

 

Trên khắp nước Mỹ, sự bất bình với kinh tế toàn cầu ngày một tăng cao tại Mỹ. Nghiên cứu của Pew Research Center năm 2007 cho thấy chỉ khoảng 59% người Mỹ cho rằng thương mại là tốt cho đất nước họ. Số lượng người ủng hộ thương mại tại Mỹ như vậy đã giảm 19% từ năm 2002.

 

Hai yếu tố khiến toàn cầu hóa yếu đi trên toàn cầu: chi phí vận chuyển cao và tính tin cậy giảm dần, cả hai yếu tố này khiến dây chuyền sản xuất hàng hóa trên toàn cầu mất đi sức hấp dẫn. Những công ty cung cấp hàng sản xuất tại châu Á cho thị trường Mỹ và châu Âu đang cân nhắc lại về mô hình kinh doanh của họ và tìm cách làm giảm khoảng cách giữa nơi sản xuất và thị trường tiêu thụ. Thương mại toàn cầu sẽ vẫn phát triển, tuy nhiên tốc độ tăng trưởng sẽ không thể đạt mức 2 con số như trong suốt 4 thập kỷ qua.

 

Sự chấm dứt của kỷ nguyên toàn cầu hóa sẽ gây ra tác động về chính trị và kinh tế.  Xu hướng giảm công nghiệp hóa sẽ thay đổi. Sự phục hồi của lĩnh vực sản xuất sẽ tạo ra công ăn việc làm mới.

 

Người tiêu dùng bao lâu nay đã quen với việc hàng nhập khẩu giúp giá cả của các mặt hàng quần áo, nội thất, đồ chơi và trang thiết bị giảm. Nay khi hàng hóa nhập khẩu đắt hơn, họ không cảm thấy vui vẻ.

 

Công việc duy trì giá cả ổn định của FED sẽ gặp nhiều thách thức hơn khi giá cả hàng hóa nội địa không còn quan hệ chặt chẽ với dòng hàng giá rẻ từ nước ngoài. Nếu thương mại toàn cầu trở nên kém quan trọng hơn, động lực hợp tác của các đối tác thương mại lớn trên toàn cầu như Mỹ và Trung Quốc sẽ giảm đi.

 

Tạm biệt toàn cầu hóa

 

Toàn cầu hóa đã có đà để phát triển bởi chi phí vận chuyển hàng giảm. Trước thập niên 1960, chi phí vận chuyển đóng góp khoảng 10 đến 25% vào chi phí nhập khẩu và được coi như một rào cản đối với thương mại.

 

Mặc dù mức lương nhân công tại châu Á và Mỹ La Tinh thấp hơn tại Mỹ, hàng nhập khẩu vào Mỹ từ các thị trường này không nhiều bởi chi phí vận chuyển vượt quá mức chi phí lao động tiết kiệm được.

 

Điều này bắt đầu thay đổi vào năm 1966 khi công ten nơ bắt đầu được đưa vào sử dụng trên các tuyến đường vận chuyển hàng hóa quốc tế. Một chiếc công ten nơ lớn giảm đi rất nhiều thùng các tông, công sức đóng mở liên tục, chi phí vì thế giảm đi rất nhiều. Cuối thập niên 1970, quy định về mức phí vận chuyển hàng hóa có thay đổi tích cực.

 

Thay đổi với về quy định giá vận chuyển cho phép những công ty nhập khẩu và chuyển hàng có thể thương lượng về giá cả cụ thể, lịch trình vận chuyển, tần suất chuyển hàng. Như vậy, một công ty bán lẻ lớn của Mỹ có thể mặc cả để có giá vận chuyển thấp và một công ty kinh doanh có thể tự tin rằng đồ chơi Trung Quốc sẽ được chuyển đến Mỹ đúng mùa nghỉ lễ.

 

Đến thập niên 1980, giá cả vận chuyển đường hàng không giảm nhờ vào dịch vụ vận chuyển số lượng hàng hóa nhỏ phát triển bùng nổ. Người ta sẽ có thể vận chuyển laptop được sản xuất tại Taipei – Đài Loan sang Atlanta chỉ sau hai ngày.

 

Chi phí vận chuyển giảm, hàng rào thuế quan bớt phức tạp và công nghệ tiên tiến hơn, những nước có chi phí nhân công thấp đã trở thành công xưởng của thế giới sản xuất hàng cho những thị trường châu Âu, Nhật Bản và Mỹ giàu có.

 

Ở các nước châu Á là nơi tập trung sản xuất, sản phẩm chỉ được sản xuất đến giai đoạn  thành phẩm và sau đó chuyển sang nước khác để tiếp tục xử lý. Việc hàng hóa phải được vận chuyển đúng hạn đến đúng địa điểm không được các công ty công bố, tuy nhiên chính những điều đó tạo nên xương sống cho nền kinh tế toàn cầu.
 
Từ cuối thập niên 1980, quy trình này hoạt động hiệu quả đến nỗi các nhà sản xuất Mỹ đã không ngại ngần nhập khẩu linh kiện chính từ hàng ngàn dặm xa, bởi họ tin nguồn cung hàng đó có tính ổn định cao.

 

Quy trình toàn cầu hóa này đang đi theo hướng ngược lại, bởi việc vận chuyển hàng hóa đang trở nên tốn kém và mất đi độ tin cậy, các công ty đang cân nhắc liệu họ có thể phụ thuộc vào nguồn sản phẩm cách đến nửa vòng trái đất. Sức hấp dẫn của việc thuê gia công trên toàn cầu đang giảm đi rất nhiều.

 

Giá năng lượng cao chỉ là một phần của vấn đề. Chi phí vận chuyển hàng hóa sang Mỹ, đã tăng 17% trong năm qua do giá nhiên liệu máy bay tăng gần gấp đôi. Chi phí vận chuyển bằng đường biển tăng 15% từ năm ngoái. Khi hàng hóa đến Mỹ, chi phí để chuyển hàng trong nội vùng nước Mỹ cũng tăng 25% so với một năm trước.

 

Thách thức đối với toàn cầu hóa hiện nay đã không chỉ còn là giá dầu. Khi giá dầu hạ xuống dưới mức 60USD/thùng, mức giá dầu hồi đầu năm 2007, trở ngại sẽ vẫn còn nhiều và nhiều công ty Mỹ sẽ chuyển sản xuất của họ ra khỏi châu Á.

 

Tàu biển lớn ngày nay có khả năng chuyên chở lượng hàng nhiều gấp 30 lần so với trước đây. Các cảng biển trên thế giới đã phát triển rất nhanh. 1/3 tất cả các công ten nơ chuyển hàng vào Mỹ thông qua một khu cảng phức hợp. Những chiếc xe vận chuyển công ten nơ tại đây cũng hoạt động với công suất lớn hơn trước rất nhiều.

 

Khi những chiếc tàu lớn này đến cập cảng, hàng sẽ phải ở cảng khoảng 3 đến 4 ngày, chi phí cho khoảng thời gian này không phải là nhỏ. Tình hình giao thông tại Mỹ hiện nay đã vốn rất căng thẳng. Các nhà chính trị gia đã không còn muốn tăng thuế để mở rộng đường sá hay áp chế tài để giảm giao thông trên đường. Cho đến nay giao thông đường sắt vẫn là vấn đề rất lớn tại Mỹ. Như vậy, chi phí và thời gian vận chuyển sẽ ngày một cao.

 

Việc mở rộng kênh đào Panama, dự kiến sẽ hoàn thành vào năm 2014, sẽ có thể giảm bớt gánh nặng cho những công ty chuyển hàng quốc tế. Tuy nhiên, việc sử dụng kênh đào này cũng sẽ khiến chi phí vận chuyển tăng cao. Công ty nhập khẩu hàng hóa sẽ phải chịu mức phí cao hơn.

 

Thời gian vận chuyển không ổn định

 

Việc đường vận chuyển hàng bị tắc nghẽn sẽ khiến thời gian chuyển hàng bị chậm lại và điều này trên thực tế sẽ ảnh hưởng lớn tới lợi nhuận. Hàng tồn kho đồng nghĩa với việc người chủ của số hàng đó sẽ tốn rất nhiều chi phí, cụ thể chủ đã trả tiền mua hàng mà không thể bán được số hàng đó. Chi phí phát sinh trong khi chờ chuyển hàng về.

 

An ninh cầu cảng cũng là một yếu tố khiến việc chuyển hàng nhiều khi không thể đúng hạn. Áp lực chính trị từ sau vụ 11/09 đã khiến bất kỳ lô hàng nào vào Mỹ cũng sẽ bị kiểm tra cực kỳ gắt gao. Tất nhiên với điều kiện công nghệ tại Mỹ rất hiện đại như hiện nay, việc kiểm tra cũng sẽ được tiến hành nhanh.

 

Tuy nhiên có nhiều công ten nơ hàng hóa cần kiểm tra chi tiết, đây là quá trình sẽ kéo dài thời gian chuyển hàng, thời gian sẽ kéo dài ra thêm khoảng 2 đến 3 ngày.

 

Một cản trở khác sẽ có thể xảy ra đối với việc chuyển hàng là vấn đề bảo vệ môi trường. Cho đến gần đây, tiêu chuẩn chống ô nhiễm tại cảng, nhà ga xe lửa, sân bay và xe tải vẫn còn lỏng lẻo. Thật ra chi phí thương mại quốc tế ở mức thấp giả tạo bởi những công ty vận chuyển hàng chưa phải chi trả cho những tác hại môi trường mà họ gây ra.

 

Những nhà điều tiết thị trường cuối cùng đã không bỏ qua việc này. Họ áp dụng một số tiêu chuẩn nhất định về động cơ của phương tiện vận chuyển và áp phí đối với mỗi công ten nơ hàng đi qua cảng. Loại phí này tăng dần theo thời gian. Chi phí mà các công ty nhập khẩu hàng hóa phải chịu vì thế cũng tăng lên.

 

Chắc chắn một điều là chi phí vận chuyển thấp hơn sẽ không đặt dấu chấm hết cho việc tăng trưởng của thương mại toàn cầu. Tuy nhiên, khi những quyết định kinh doanh được đưa ra, chiến lược của các công ty sản xuất hàng hóa sẽ thay đổi. Khi chi phí ngày một tăng, dây chuyền sản xuất sẽ thu ngắn lại và sản xuất sẽ trở về gần thị trường tiêu thụ.

 

Ngọc Diệp
Theo Foreign Affairs

 

ngocdiep

CÙNG CHUYÊN MỤC

XEM
Trở lên trên