TIN MỚI!

Đọc nhanh >>

VN-Index:

GTGD: tỷ VNĐ

HNX-Index:

GTGD: tỷ VNĐ

Xung đột tiền tệ Mỹ - Trung có thể dẫn đến chiến tranh thương mại

23-04-2010 - 16:03 PM | Tài chính quốc tế

Xung đột tiền tệ Mỹ - Trung có thể dẫn đến chiến tranh thương mại

Hoa Kỳ và Trung Quốc đang cố gắng né tránh một cuộc chiến tranh thương mại, song cả hai bên đều đã sẵn sàng đối phó khi cần thiết.

Trung Quốc đang lặng lẽ chuẩn bị cho một bước nâng giá đồng nhân dân tệ khiêm tốn sau nhiều tuần vấp phải sự chỉ trích từ các quan chức Mỹ. Thị trường tiền tệ đã dự đoán trước một đợt tăng 3% của nhân dân tệ so với đô la Mỹ trong năm tới.

Tuy nhiên mức tăng ít ỏi này khó có thể làm thỏa mãn số đông những nghị sĩ Mỹ luôn yêu cầu Trung Quốc đẩy giá trị đồng nhân dân tệ lên thêm 25-40% nữa so với USD. Họ cho rằng sự thay đổi mạnh mẽ như thế là điều cần thiết giúp giảm thâm hụt thương mại của Mỹ và bảo vệ việc làm trong nước.

Nếu Trung Quốc không thỏa hiệp, họ tuyên bố Hoa Kỳ sẽ áp thêm thuế nhằm làm cho các sản phẩm Trung Quốc trở nên đắt hơn và giúp hàng hóa Mỹ cạnh tranh hơn.

Nhưng hãy dè chừng với hậu quả của nó!

Kenneth G. Lieberthal, một học giả thuộc Brookings Institution đồng thời là cựu cố vấn về Trung Quốc dưới thời Clinton, cho rằng xác suất để nước này chấp nhận một cách thụ động mức thuế bổ sung hoặc trừng phạt về luật pháp của Hoa Kỳ là “gần như bằng không”. Hành động đơn phương của Mỹ chắc chắn sẽ dẫn đến sự trả đũa.

Trung Quốc hiện tại là đối tác thương mại lớn thứ hai của Mỹ, sau Canada, đồng thời đang nắm giữ hơn 1.000 tỷ USD trái phiếu chính phủ Mỹ cũng như nợ của các cơ quan chính phủ khác. Vì thế, nếu như có xung đột kinh tế nổ ra thì cũng chưa thể biết được bên nào lợi hại hơn.

Hai cường quốc này đang phụ thuộc chặt chẽ vào nhau trên nhiều phương diện, và có khả năng gây tổn hại đáng kể cho đối phương cũng như cho phần còn lại của kinh tế thế giới - Eswar S. Prasad, kinh tế gia đại học Cornell nhận định trong một cuộc phỏng vấn.

Bên cạnh biện pháp áp thuế trả đũa đối với hàng hóa của Mỹ, TQ còn có thể ngừng mua trái phiếu chính phủ.

Dù rằng điều đó có thể làm tăng lợi tức và kéo giá trái phiếu xuống, đồng thời giáng một đòn mạnh vào nền kinh tế vốn đang yếu ớt của Mỹ, nhưng nó cũng gây cho Trung Quốc nhiều thiệt hại.

Giá trị các tài sản họ nắm giữ sẽ giảm đáng kể và một trong những thị trường xuất khẩu chính của nước này sẽ bị tổn hại nghiêm trọng – thêm vào đó cuộc chiến có thể lan rộng sang nước khác.

Mặc dù tình huống này chưa chắc đã xảy ra, nhưng nếu trở thành sự thật thì đó là điều vô cùng nguy hiểm.

Đối mặt với nguy cơ xung đột trực tiếp về kinh tế, các nhà lãnh đạo của hai quốc gia đã nhanh chóng lùi bước.

Bộ trưởng tài chính Timothy F. Geithner và phó thủ tướng Trung Quốc Vương Kỳ Sơn đã có cuộc gặp gỡ và thảo luận các vấn đề kinh tế song phương tại Bắc Kinh.

Tổng thống Obama và chủ tịch Hồ Cẩm Đào cũng hội đàm tại Washington trong tuần này, cùng với nhiều dịp đối thoại khác được lên kế hoạch.

Tuy vậy, tháng trước, 130 nghị sĩ đã viết thư yêu cầu Bộ tài chính Mỹ tuyên bố Trung Quốc thao túng đồng nội tệ.

Hơn thế nữa, hai thượng nghị sĩ Charles E. Schumer và Lindsey Graham cùng với ba cộng sự khác đã đưa ra một dự luật bắt buộc bộ Tài chính phải xác định “đồng tiền nào bị làm sai lệch giá trị một cách cơ bản” mà không cần chứng minh mục đích của sai lệch đó là gì.

Thượng nghị sĩ Schumer phát biểu rằng Trung Quốc đã làm ông thất vọng và luật lệ này là bước đi cứng rắn hơn. Ông nói: “đồng nhân dân tệ bị định giá thấp đang giúp cho các nhà sản xuất Trung Quốc cướp đi việc làm của người dân Mỹ.”

Các quan chức Trung Quốc bày tỏ rằng họ cũng lo lắng người dân của mình bị mất việc làm. Kim ngạch xuất khẩu khổng lồ của nước này - được đóng góp một phần từ những người tiêu dùng Mỹ rộng rãi – đã đem lại sự thịnh vượng và đảm bảo ổn định xã hội.

Vì thế, một sự thay đổi giá trị đột ngột với biên độ lớn của đồng nhân dân tệ rất có thể sẽ phá vỡ sự ổn định đó, đây rõ ràng không phải điều dễ chịu gì.

Nhà kinh tế Prasad nhận định nếu như các nhà lãnh đạo Trung Quốc không bị chính phủ Mỹ gây sức ép quá mức, và nếu tình hình thuận lợi thì họ có thể nới lỏng để đồng nội tệ tăng lên cao hơn mức dự đoán của thị trường, khả năng là khoảng 5% trong năm tới.

Qua đó, những quốc gia đang phát triển là đối thủ cạnh tranh của Trung Quốc có lẽ cũng sẽ nâng giá đồng tiền của mình.

Tuy nhiên, tất cả những động thái đó sẽ không có tác dụng lớn đối với thâm hụt thương mại của Mỹ, nghĩa là cuộc chiến tiền tệ rất có thể bùng phát khi cuộc bầu cử quốc hội tháng 11 đang đến gần, đặc biệt là nếu tỷ lệ thất nghiệp vẫn còn ở mức cao.

Xét trên quan điểm dài hạn hơn, nếu Trung Quốc cho phép nhân dân tệ được trao đổi tự do hơn trên thị trường quốc tế thì điều đó có thể giúp họ tái cấu trúc nền kinh tế.

Trong khi Hoa Kỳ cần tăng dự trữ quốc gia và hạn chế tiêu dùng thì Trung Quốc đang phải đối mặt với những vấn đề hoàn toàn khác.

Trong một báo cáo gần đây, Ngân hàng thế giới nhận thấy tuy rằng nền kinh tế nước này có nhịp độ tăng trưởng nhanh và đều đặn, thậm chí ngay trong giai đoạn khủng hoảng, song thiếu sự cân bằng: họ dựa quá nhiều vào nguồn tín dụng khổng lồ của chính phủ bơm vào các ngành công nghiệp thâm dụng vốn.

Thêm vào đó, dù sở hữu lượng dự trữ ngoại hối lớn, song hệ thống ngân hàng Trung Quốc vẫn tương đối lạc hậu.

Các doanh nghiệp nhỏ hay các ngành dịch vụ - khu vực có khả năng tạo ra nhiều việc làm - khó có thể tiếp cận với nguồn tín dụng. Ngân hàng trung ương Trung Quốc cũng chưa sử dụng lãi suất như một công cụ đòn bẩy để định hướng nền kinh tế.

Một thế hệ sau khi Đặng Tiểu Bình khởi xướng cuộc cải tổ chuyển đổi đất nước Trung Quốc từ một nền kinh tế chỉ huy kiểu mẫu Xô Viết sang nền kinh tế thị trường hỗn hợp đầy sức mạnh, công việc đó vẫn còn đang dang dở.

Biến nhân dân tệ trở thành một đồng tiền mạnh trên thế giới sẽ nâng cao vị thế kinh tế của Trung Quốc rất nhiều, song câu hỏi đặt ra là liệu họ có thể thành công mà không cần lao vào một cuộc chiến tranh thương mại hay không?

Hoàng Sơn

Theo Dân Trí/Nytimes

ngocdiep