TIN MỚI!

Đọc nhanh >>

VN-Index:

GTGD: tỷ VNĐ

HNX-Index:

GTGD: tỷ VNĐ

Cần cân nhắc lại bài toán mua cổ phiếu quỹ

Cần cân nhắc lại bài toán mua cổ phiếu quỹ

Áp lực mua CP quỹ do dư thừa vốn kinh doanh thì ít, do áp lực từ phía các cổ đông thì nhiều trong khi lãi suất NH tăng khó khăn lại chồng lên DN.

Từ đầu năm 2008 đến nay, nhiều công ty niêm yết đã thực hiện mua CP quỹ. Áp lực mua CP quỹ do dư thừa vốn kinh doanh thì ít, do áp lực từ phía các cổ đông thì nhiều.

Do vậy, bài toán đặt ra là: mua CP quỹ như vậy có thực sự là bài toán kinh tế có hiệu quả lâu dài cho DN, nhất là khi lãi suất vay vốn ngân hàng đang tăng cao?

Từ ví dụ PPC

Ngày 16/8/2007, CTCP Nhiệt điện Phả Lại (PPC) đăng ký mua 1 triệu CP quỹ, kinh phí thực hiện từ nguồn lợi nhuận chưa phân phối, thời gian thực hiện thực tế từ ngày 17/9/2007 đến ngày 27/11/2007. Như vậy, nếu tính giá mua bình quân là 60.000 đồng/CP, tổng số tiền mà PPC bỏ ra để thực hiện mua vào CP quỹ là 60 tỷ đồng.

Thứ nhất, giả thiết rằng PPC sẽ thực hiện bán CP quỹ thay vì kết chuyển giảm vốn điều lệ. Nếu tính theo mức giá như hiện tại là 30.000 đồng/CP, Công ty đã bị lỗ 30 tỷ đồng.

Thứ hai, do Công ty vẫn phải sử dụng vốn vay (tỷ lệ vốn vay/vốn chủ sở hữu cuối năm 2007 là 1,51 lần), nếu không dùng tiền để mua CP quỹ, Công ty sẽ tiết kiệm được khoản phí vay từ tháng 11 đến hết tháng 12/2007 là: 60*1% = 0,6 tỷ đồng. Nếu tính theo lãi suất 20% như hiện nay, một năm, PPC sẽ bị thiệt khoảng 12 tỷ đồng chi phí lãi vay.

Chính vì vậy, với các dữ kiện trên, việc mua 1 triệu CP quỹ của PPC tính đến thời điểm này gây "thiệt hại" ít nhất 30 tỷ đồng (trong 60 tỷ đồng bỏ ra)! Đây thực sự là con số không nhỏ, nhất là trong bối cảnh giá CP đang sụt giảm mạnh và lãi suất ngân hàng tăng cao.

Rõ ràng, bài toán đặt ra trong việc tính toán mua CP quỹ của PPC là: dù không được tính toán vào mức lời - lỗ của DN, nhưng việc mua vào như vậy gây thiệt hại tổng nguồn vốn chủ sở hữu và gián tiếp ảnh hưởng đến lợi nhuận DN (do tốn thêm chi phí vay vốn ngân hàng).

Việc mua CP quỹ có thể do DN cho rằng, giá thị trường đã thấp hơn rất nhiều mức giá trị mà CP của DN phát hành có thể chấp nhận được.

Tuy nhiên, đã làm kinh tế, bài toán hiệu quả vẫn phải được đặt lên hàng đầu. Tại thời điểm PPC mua CP quỹ, hệ số P/B của DN cao hơn 2,5 lần, điều đó có nghĩa rằng, xét thuần tuý về lợi ích kinh tế, các cổ đông chẳng được lợi gì từ hành động này.

Mua CP quỹ: nên hay không?

Trước sức ép của các cổ đông, nhiều DN đã đưa ra kế hoạch mua CP quỹ với mục đích tăng cầu, giảm cung, góp phần bình ổn thị trường. Và qua nghiên cứu nhu cầu vốn của các DN, chúng ta có thể thấy, hầu như không có DN thực hiện mua CP quỹ xuất phát từ việc dư thừa nguồn vốn kinh doanh.

Trên thực tế, có rất nhiều lý do để DN thực hiện mua lại CP quỹ như: mua do không có nhu cầu sử dụng đến một khoản vốn chủ sở hữu, khi DN thực hiện mua lại CP từ một cổ đông (có thể là một tổ chức - vì lý do nào đó muốn bán ra), do mua CP quỹ phục vụ cho chương trình quyền chọn của CBCNV...

Đôi khi, DN mua CP quỹ chỉ đơn thuần cho rằng, giá CP thực sự thấp hơn mức hợp lý và sẽ tăng lên.

Trong tình huống này, việc mua CP quỹ đồng nghĩa với việc DN đang muốn gửi một thông điệp đến NĐT: không có sự đầu tư nào tốt hơn vào CP của DN này. Về cơ bản, mua CP quỹ sẽ giúp DN có một số chỉ tiêu tài chính tốt lên như: ROE, ROA, P/E. Tuy nhiên, xét về hiệu quả lâu dài, điều này còn phụ thuộc vào mức chi phí của DN bỏ ra để sở hữu số CP này.

Tạm không xét đến mục đích của việc mua CP quỹ, ở đây, chỉ xét đến bài toán chi phí - hiệu quả, đồng thời cũng không xét đến hiệu quả của việc mua CP quỹ do yếu tố giá thị trường thay đổi, mà chỉ quan tâm đến hiệu quả của bản thân dòng vốn.

Theo lý thuyết tài chính, để đi đến quyết định mua CP quỹ, trước hết, chúng ta cần xem xét tỷ suất sinh lời của vốn đầu tư của DN (ROIC) hay tỷ suất sinh lời của vốn chủ sở hữu (ROE) với lãi suất đi vay.

Bên cạnh đó, hiện tại, nhiều DN thực hiện mua vào với mục đích "đỡ giá", tuy nhiên, việc này vừa gây lãng phí một khoản vốn, vừa không hiệu quả, vì giá đi xuống do ảnh hưởng bởi xu hướng chung của thị trường. Việc mua vào chỉ có thể giúp kích giá lên khi CP vẫn đang được giao dịch bình thường và NĐT chưa đánh giá đúng giá trị của chúng.

Hiện tại, có thể thấy rằng, giá CP của nhiều DN đang về gần mức giá trị sổ sách, tuy nhiên, tỷ suất sinh lời của DN không cao, thậm chí thấp hơn nhiều so với chi phí vốn vay (nhiều đơn vị còn có ROE ở mức xấp xỉ 4% - 7%).

Bên cạnh đó, nhu cầu vốn cao mà chưa có nguồn tài trợ và đặc biệt hơn là CP đang bị giảm giá do rủi ro toàn thị trường, vậy thì số tiền DN bỏ ra mua CP quỹ liệu có hiệu quả?

Giám đốc phân tích của một quỹ đầu tư nước ngoài cho rằng, nhiều DN dù có thể đáp ứng các điều kiện mua vào, nhưng trong điều kiện thị trường như hiện tại, việc nên làm hơn cả là... đứng im.

Thiết nghĩ, DN nên tính toán bài toán hiệu quả của đồng vốn thay vì "hưởng ứng" lời kêu gọi của NĐT, vì nếu các NĐT vẫn cứ đồng loạt bán ra thì hành động mua vào của DN chỉ giống như muối bỏ bể.

Theo Bùi Sưởng
ĐTCK

thaonp

Trở lên trên