Thành lập năm
2003, CTCP Quản lý Quỹ đầu tư Việt Nam (VFM) là công ty quản lý quỹ trong nước
đầu tiên hoạt động tại Việt Nam. Sau nhiều năm lăn lộn với một ngành kinh doanh
còn rất mới tại Việt Nam, VFM nhận diện rõ nét những bất cập về chính sách thuế
đang gây khó khăn cho hiện thực hóa một chủ trương quan trọng của Bộ Tài chính,
Ủy ban chứng khoán Nhà nước là khẩn trương gia tăng đội ngũ NĐT tổ chức chuyên
nghiệp cho TTCK.
Theo đó, chính sách thuế hiện tại đang khiến NĐT đầu tư qua quỹ
đầu tư (QĐT) gặp ít nhất 5 bất lợi so với hình thức họ đầu tư trực tiếp vào
TTCK. Với tâm nguyện tiếp tục đóng góp cho sự phát triển của ngành quỹ Việt
Nam, VFM đưa ra 3 khuyến nghị chính sách để khắc phục những bất cập của chính
sách thuế. ĐTCK xin lược đăng ý kiến của CTCP Quản lý quỹ đầu tư Việt Nam
(VFM).
Thuế “ngáng chân” NĐT bỏ tiền vào quỹ
Theo Công văn
10945/BTC-TCT ngày 19/8/2010 của Bộ Tài chính hướng dẫn thực hiện chính sách
thuế thu nhập doanh nghiệp (TNDN) đối với việc chia lợi tức của QĐT chứng khoán,
thì trường hợp QĐT chứng khoán chia lợi tức cho các tổ chức đầu tư, phần lợi tức
được chia của tổ chức đầu tư (không phân biệt tổ chức đầu tư trong nước hay tổ
chức đầu tư nước ngoài) thuộc đối tượng chịu thuế TNDN (trừ phần lợi tức được
chia ở khâu trước và lãi trái phiếu thu được từ trái phiếu thuộc diện miễn thuế
theo quy định của pháp luật) với mức thuế suất 25%.
Trong khi đó, theo
Thông tư 84/2008/TT-BTC ngày 30/9/2008 của Bộ Tài chính hướng dẫn khấu trừ thuế
thu nhập cá nhân (TNCN) đối với thu nhập từ đầu tư vốn (trừ lãi tiền gửi nhận
được từ ngân hàng, tổ chức tín dụng và lãi trái phiếu do Chính phủ Việt Nam
phát hành), thì NĐT cá nhân bị khấu trừ với mức thuế suất 5%.
Như vậy, với quy định
hiện hành, cũng như dự thảo Thông tư hướng dẫn về thuế GTGT, thuế TNDN và thuế
TNCN đối với lĩnh vực chứng khoán, mà Bộ Tài chính đang xây dựng, thì khi nhận
lợi tức từ QĐT chứng khoán, NĐT tổ chức bị khấu trừ thuế 25% trên lợi tức và mức
thuế này đối với NĐT cá nhân là 5%. Trong khi nếu NĐT trực tiếp đầu tư vào chứng
khoán, thì chỉ khấu trừ tỷ lệ % thuế thấp hơn. Điều này khiến NĐT đầu tư qua
QĐT chịu ít nhất 5 bất lợi so với hình thức họ đầu tư trực tiếp.
Thứ nhất, là bất lợi
mà tổ chức đầu tư nước ngoài phải gánh chịu. Với thu nhập hình thành lợi tức là
lãi các trái phiếu khác, họ bị khấu trừ 25% thuế trên lợi tức nhận được từ QĐT,
trong khi chỉ bị khấu trừ 5% thuế trên trái tức nếu họ trực tiếp đầu tư vào
trái phiếu.
Thứ hai, đối với
thu nhập hình thành lợi tức là lãi tiền gửi, thì tổ chức đầu tư nước ngoài bị
khấu trừ 25% thuế trên lợi tức từ QĐT, nhưng chỉ phải khấu trừ 5% thuế trên lãi
tiền gửi nếu họ trực tiếp gửi tiền.
Thứ ba, là bất lợi
liên quan đến thuế chuyển nhượng chứng khoán. Giả định mức lợi nhuận kỳ vọng
trước thuế là 10%, thì tổ chức đầu tư nước ngoài bị khấu trừ 25% thuế trên mức
lợi nhuận kỳ vọng nhận được nếu đầu tư thông qua QĐT, trong khi chỉ phải khấu
trừ 0,1% thuế trên doanh thu nếu họ trực tiếp mua bán chứng khoán.
Ví dụ: NĐT đầu tư
vào chứng khoán A với giá mua là 1.000.000 đồng. Sau 1 năm, bán với giá
1.100.000 đồng. So sánh hiệu quả đầu tư giữa trường hợp trực tiếp đầu tư và đầu
tư thông qua QĐT, thì hoàn tất quá trình đầu tư, tổ chức nước ngoài đạt ROE là
9,89% nếu tự đầu tư và chỉ đạt 7,4% nếu đầu tư thông qua QĐT, bị thiệt 2,49%.
Thứ tư, là bất lợi
về thuế chuyển nhượng chứng khoán đối với cá nhân (gồm cá nhân cư trú và không
cư trú). Theo đó, giả định mức lợi nhuận kỳ vọng là 10%, thì họ bị khấu trừ 5%
thuế trên mức lợi nhuận kỳ vọng nhận được nếu đầu tư thông qua QĐT, trong khi
chỉ phải khấu trừ 0,1% thuế trên doanh thu nếu cá nhân trực tiếp mua bán chứng
khoán. Từ dữ liệu ở ví dụ trên, thì khi hoàn tất quá trình đầu tư, NĐT cá nhân
đạt ROE là 9,89% nếu tự đầu tư và chỉ đạt 9,4% nếu đầu tư thông qua QĐT, bị thiệt
0,49%.
Thứ năm, là thiệt
thòi về thuế chuyển nhượng chứng chỉ quỹ áp dụng cho cá nhân và tổ chức đầu tư
nước ngoài hiện nay là 0,1%. Mức thuế này không phù hợp với tinh thần khuyến
khích thu hút dòng vốn ngoại chảy vào TTCK Việt Nam.
3 khuyến nghị từ VFM
Để sớm khắc phục
những bất cập trên, qua đó khuyến khích phát triển NĐT tổ chức cho TTCK trong
chính sách thuế mới đang được Bộ Tài chính xây dựng, nên có sự hỗ trợ như sau:
Thứ nhất, nên miễn
thuế đối với lợi tức được chia từ QĐT hoặc áp dụng thuế suất từng phần cho từng
khoản thu nhập (giống như quy định thuế được áp dụng khi NĐT trực tiếp đầu tư)
hình thành lợi tức từ QĐT.
Thứ hai, nên giảm
50% thuế chuyển nhượng chứng chỉ quỹ (còn 0,05%) cho tổ chức đầu tư nước ngoài
và cá nhân.
Thứ ba, cũng cần
xem xét miễn thuế đối với lợi tức được chia từ quỹ trái phiếu hoặc áp dụng thuế
suất 5% giống như trường hợp NĐT trực tiếp đầu tư vào trái phiếu.
Theo ĐTCK