TIN MỚI!

Đọc nhanh >>

VN-Index:

GTGD: tỷ VNĐ

HNX-Index:

GTGD: tỷ VNĐ

Định giá và lựa chọn cổ phiếu trong bối cảnh mới

Định giá và lựa chọn cổ phiếu trong bối cảnh mới

Bối cảnh thị trường hiện nay khiến NĐT quay trở lại phân tích cơ bản: dự đoán xu hướng VN-Index rồi mới ra quyết định mua bán cổ phiếu: chọn CP tốt sau đó mới đến CP rẻ.

Bối cảnh hiện nay

Có thể nói rằng bối cảnh thị trường chứng khoán hiện nay khác so với trạng thái thông thường. Sự khác biệt đó thể hiện ở 3 điểm chính sau:

Thanh khoản thị trường xuống thấp: Nếu như trong năm 2007, giá trị giao dịch trên HOSE là khoản 838 tỷ đồng/ngày, thì trong năm 2008 tính trung bình là khoảng 477 tỷ đồng/ngày, nhưng đặc biệt trong những tuần gần đây thì đều dưới mức 200 tỷ đồng/ngày, tức là giảm 80%.

Ở mức thanh khoản thấp, tức là người mua không sẵn lòng mua và người bán không sẵn lòng bán, thì rất khó xác định được thị trường đang vận hành theo cơ chế nào.

Mất cân đối về lực lượng cung cầu: Dễ thấy rằng hiện nay lực cung chủ yếu là nhà đầu tư tổ chức nước ngoài, trong khi lực cầu chủ yếu là nhà đầu tư nhỏ lẻ trong nước. Các tổ chức trong nước dường như đứng ngoài cuộc.

Khi thị trường sôi động, mọi người chơi như nhà đầu tư nước ngoài, nhà đầu tư nhỏ lẻ trong nước, tổ chức trong nước… đều tham gia tích cực cả về phía cung và phía cầu, tạo nên sự lành mạnh cho thị trường. Khi lực lượng cung cầu bị mất cân đối thì rõ ràng mỗi lực lượng đều có đánh giá quá khác nhau về thị trường.

Xu hướng không rõ ràng: Hiện nay, nhà đầu tư quan ngại về triển vọng kinh tế vĩ mô, một số xác định tương lai khó khăn hơn nhưng không rõ khó khăn như thế nào, một số khác chưa xác định được chính xác tác động của các biện pháp kích thích kinh tế như hạ lãi suất, hạ giá xăng dầu, gói kích thích 1 tỷ USD…

Phân tích kỹ thuật không còn chính xác cho từng cổ phiếu

Dễ thấy phân tích kỹ thuật có thể đúng cho chỉ số toàn thị trường nhưng khó chính xác cho từng cổ phiếu do các lý do trên.

Trong thời gian qua các ngưỡng hỗ trợ của các cổ phiếu, dù thanh khoản, liên tục bị phá vỡ và các nhà phân tích kỹ thuật đang phải thận trọng hơn trong việc dự báo giá từng cổ phiếu.

P/B < 1 không hẳn là hấp dẫn

Nhiều nhà đầu tư quan niệm khi P/B < 1 tức là giá thị trường thấp hơn giá trị sổ sách thì cổ phiếu được coi là định giá thấp.

Phương pháp lựa chọn cổ phiếu này được khá nhiều người thực hiện nhưng trong thời gian quan giá cổ phiếu vẫn tiếp tục giảm và tỷ lệ cổ phiếu có P/B < 1 trên cả hai sàn có P/B ngày càng tăng và hiện nay đã gần 50% số cổ phiếu toàn thị trường.

Phương pháp P/B có hạn chế ở chỗ giá trị sổ sách trong quá khứ không phản ánh giá trị của công ty trong tương lai. Chẳng hạn, doanh nghiệp nào trong quá khứ phát hành nhiều, có nhiều thặng dư vốn thì cũng thường gắn với các dự án mở rộng kinh doanh, đầu tư dàn trải, nhiều khi sang cả lĩnh vực ngoài năng lực cốt lõi.

Các dự án như vậy bây giờ lại trở thành một gánh nặng khi vay ngân hàng khó khăn hơn, thời gian tới vẫn tiếp tục đầu tư mà chưa có doanh thu, triển vọng đầu ra xấu hơn trong bối cảnh kinh tế thế giới suy thoái…

Khó dùng P/E

Một phương pháp định giá thông thường là so P/E của cổ phiếu đó so với ngành và được coi là “rẻ” và thường được khuyến nghị mua vào nếu P/E thấp hơn trung bình của ngành. Nếu cao hơn nhiều so với P/E của ngành thì được coi là “đắt” và thường được khuyến nghị bán ra.

Tuy nhiên, việc VN-Index liên tục giảm làm cho chỉ số P/E của toàn thị trường và của từng ngành thay đổi từng ngày. Tâm lý mua cổ phiếu P/E thấp cũng liên tục bị đặt dấu hỏi vì P/E liên tục xuống nên rất khó xác định mức nào là thấp để mua vào và thực tế là nhiều nhà đầu tư đã đón mua thấp mà vẫn “hớ”.

Có thể lý giải cho điều này vì hiện nay các số liệu trên thị trường chủ yếu là trailing P/E, tức là P/E đã qua, chứ không phải forward P/E, tức là P/E tương lai, dựa trên EPS tương lai.

Xác định lợi nhuận năm 2009 là một điều rất khó tại thời điểm hiện nay khi mà ngay cả doanh nghiệp cũng chưa rõ “mặt mũi” kinh tế và triển vọng của doanh nghiệp năm sau sẽ ra sao. Khi đó, trailing P/E hấp dẫn không đảm bảo rằng forward P/E cũng hấp dẫn.


Một số doanh nghiệp lớn được giao dịch với giá thấp hơn giá trị sổ sách HOSE.
Nguồn: HOSE

Xu hướng quay về phân tích cơ bản – các giá trị bền vững được coi trọng

Trong bối cảnh không chắc chắn như vậy và các phương pháp phân tích “nhanh” như phân tích kỹ thuật và P/E, P/B không phát huy được tác dụng, các nhà đầu tư nên xác định tầm nhìn đầu tư dài hạn hơn và quay về phân tích cơ bản, đặc biệt coi trọng các giá trị, năng lực bền vững của doanh nghiệp như thị phần trong nước, thương hiệu, cơ sở khách hàng, công nghệ khác biệt.

Điều đó cũng có nghĩa là các nhà đầu tư nên dự đoán triển vọng kinh doanh của doanh nghiệp cho cả năm 2009 chứ không chỉ nhìn vào quý IV/08 hay quý I/09, rất dễ bị sa vào ngắn hạn. Điều này cũng phù hợp với tâm lý ngại rủi ro hơn và tâm lý nghi hoặc trong bối cảnh hiện nay, thì các giá trị cơ bản là cơ sở tốt hơn của lòng tin.

Dự đoán VN-Index là yếu tố quyết định

Theo chúng tôi, dự đoán được được chỉ số VN-Index tương lai là yếu tố quyết định cho việc định giá cổ phiếu và thời điểm mua. Đó là do trong bối cảnh hiện nay, ngày càng ít, nếu không nói là không có cổ phiếu nào đi ngược dòng so với VN-Index.

Nếu không dự báo được xu hướng của VN-Index thì không nên xem xét đầu tư cổ phiếu riêng lẻ vì rủi ro không xác định được xu hướng giá của cổ phiếu là rất cao. Ngoài ra, thanh khoản thấp làm cho nhà đầu tư khó bán được cổ phiếu khi xu hướng thị trường không thuận lợi.

Khi xác định được tương đối “đáy”, “đỉnh” của VN-Index trong tương lai, P/E của các cổ phiếu, ngành, cần được điều chỉnh theo mức đó thì mới xác định được mức độ “rẻ” hay “đắt”.

Kết hợp 2 điều trên: chọn cổ phiếu “tốt” rồi chọn cổ phiếu “rẻ”

Nhà đầu tư dài hạn có thể xem xét phương pháp lựa chọn cổ phiếu kết hợp phương pháp chọn cổ phiếu “tốt” dựa vào phân tích cơ bản như đề cập trên. Để xác định những cổ phiếu được đánh giá là “tốt” theo phân tích cơ bản trong bối cảnh hiện nay xuất khẩu khó khăn có thể xét đến một trong số các yếu tố sau:

- Công ty ít phụ thuộc vào xuất khẩu và có thị phần trong nước cao.

- Thị trường trong nước có bước đột phá. Ví dụ như khi nhà máy lọc dầu Dung Quất đi vào hoạt động hoạt động thì các doanh nghiệp tập trung vào phục vụ cho nhà máy này sẽ có bước tăng vọt về doanh thu, hoạt động..

- Nếu doanh nghiệp xuất khẩu thì chú ý thị trường mới, ổn định. Chẳng hạn như thị trường Trung Đông, Nga với một số mặt hàng như lương thực thực phẩm, may mặc, lao động.

- Không phụ thuộc vào biến động giá hàng hóa, hoặc hàng tồn kho thấp, hoặc vòng quay hàng tồn kho ngắn, hoặc giá hàng hóa có xu hướng đi lên trong thời gian tới. Ngoài ra nên chú ý là do yếu tố vòng quay hàng tồn kho nên giá hàng hóa đã đi lên nhưng nhiều khi phải vài tháng sau mới phản ánh vào lợi nhuận công ty.

- Có tài sản/giá trị bền vững như: thị phần lớn, hệ thống phân phối, thương hiệu, cơ sở khách hàng, hợp đồng bao tiêu, công nghệ, nhiều năm trong ngành nghề…;

- Có hệ số nợ thấp....

Lê Anh Thi
Giám đốc Tư vấn Tài chính - CTCP Chứng khoán Âu Việt

phuongmai

CÙNG CHUYÊN MỤC

XEM
Trở lên trên