tin mới
X
+
-

Sử dụng đòn bẩy tài chính trong đầu tư: Tìm kiếm lợi nhuận từ rủi ro

Việc sử dụng đòn bẩy tài chính của giới đầu tư tại Việt Nam đã là khá phổ biến với hoạt động đầu tư bất động sản trong những năm qua, đặc biệt là khu vực phía Nam.

Việcsử dụng đòn bẩy tài chính của giới đầu tư tại Việt Namđã là khá phổ biến với hoạt động đầu tư bất động sản trong những năm qua, đặcbiệt là khu vực phía Nam.Đối với thị trường chứng khoán, đòn bẩy tài chính được áp dụng chủ yếu trong thờikỳ thị trường tăng trưởng trong năm 2009.

Xétvề bản chất, hoạt động sử dụng đòn bẩy tài chính có thể hiểu là việc sử dụng vốnvay (thay vì vốn tự có) để đầu tư sinh lời và được tính trên số vốn vay/tổng tàisản. Đứng trên quan điểm như vậy, đòn bẩy tài chính có thể được thực hiện trêncả góc độ đầu tư vào các tài sản (chứng khoán, vàng, bất động sản) và góc độdoanh nghiệp (sử dụng vốn vay để tăng cường hiệu quả hoạt động của mình).

Lợi – hại liền kề

Trongnăm 2009, việc sử dụng đòn bẩy tài chính đã làm tăng mạnh tính thanh khoản trênthị trường chứng khoán. Việc sử dụng đòn bẩy đã được áp dụng ngay từ thời kỳ tăngtrưởng đầu của thị trường và trở nên phổ biến tại con sóng đi lên thứ hai (từgiữa tháng 7/2009) khiến cho thanh khoản thị trường tăng mạnh, đỉnh điểm vàotháng 10/2009 có nhiều phiên liên tiếp giao dịch đạt giá trị quanh mốc 5.000 tỷđồng.

Mộttrong những nguyên nhân dẫn tới việc sử dụng đòn bẩy là chi phí vốn vay trở nênrất thấp sau khi Ngân hàng Nhà nước đã cắt giảm lãi suất cơ bản từ 14% xuốngcòn 8%. Chính sách hỗ trợ lãi suất thậm chí đưa chi phí vốn của những doanhnghiệp được vay ưu đãi xuống mức chỉ còn 6%/năm. Chi phí thấp khiến cho rủi ro đốivới sử dụng đòn bẩy thấp hơn (do số lãi phải trả khi tất toán là thấp hơn) và điềunày đã dẫn tới việc công cụ này được sử dụng phổ biến.

Đònbẩy tài chính, tuy nhiên, cũng được cho là một trong những nguyên nhân dẫn tớiviệc chỉ số chứng khoán biến động rất mạnh trong năm 2009.

Tínhrủi ro hệ thống của thị trường cũng tăng lên tương ứng với mức độ sử dụng đòn bẩytài chính trung bình của nhà đầu tư. Khi thị trường đi xuống, nhà đầu tư sử dụngđòn bẩy tài chính sẽ lập tức bán ra khi đã chạm ngưỡng cắt lỗ của mình nhằm giảmthiểu rủi ro.

Điềunày tạo ra một lượng cung áp đảo lực cầu và khiến chỉ số tiếp tục đi xuống sâuhơn. Ngược lại, sau khi tạo đáy và đi lên, thị trường cũng sẽ gặp những lực cảnmạnh từ những người sử dụng đòn bẩy tài chính (và chưa cắt lỗ khi thị trường đixuống).

Thựctế thì đòn bẩy tài chính được coi là một trong những nguyên nhân chính của hầuhết các cuộc khủng hoảng kinh tế gần đây. Chẳng hạn, cuộc khủng hoảng trong cácnăm 2008 - 2009 là hệ quả của việc người dân Mỹ tận dụng vốn vay lãi suất thấpkhi FED duy trì chính sách lãi suất thấp vào những năm 2001 - 2004 để vực dậy nềnkinh tế sau khủng hoảng dotcom năm 2000-2001.

Sốvốn vay này được đầu tư vào một tài sản có tính rủi ro cao (nhà đất) do giá nhàđất đã liên tục tăng mạnh trong cùng thời gian đó. Khi lãi suất tăng lên liên tụcvà nhiều nhà đầu tư sử dụng quá nhiều đòn bẩy phải bán ra đã dẫn tới làn sóngbán tháo bất động sản, quá trình giảm đòn bẩy (de-leveraging) đã lan ra các lĩnhvực khác (doanh nghiệp, tiêu dùng cá nhân) khiến khủng hoảng trở nên rất trầmtrọng.

Theomột số chuyên gia đầu tư tài chính hàng đầu như Bill Gross hay El-Erian (haigiám đốc điều hành quỹ PIMCO lớn vào bậc nhất thế giới với tổng tài sản trên1.000 tỷ đô la Mỹ), quá trình giảm đòn bẩy trên sẽ còn tác động mạnh lên sự hồiphục kinh tế, và nước Mỹ sẽ rơi vào một “trật tự mới” (new normal) với tăng trưởngchậm và thất nghiệp gia tăng nhiều năm sau khi khủng hoảng đã qua đi.

Triển vọng sử dụng đòn bẩytrong năm 2010

Trongnăm 2010, việc sử dụng đòn bẩy tài chính có một số thuận lợi đáng kể. Thứ nhất,việc thông qua các quy định về ký quỹ sẽ khiến cho việc sử dụng đòn bẩy tàichính dễ dàng hơn với nhà đầu tư, ngoài ra cũng tăng tính minh bạch và giảm rủiro hệ thống cho thị trường. Thứ hai, nhà đầu tư đã có nhiều kinh nghiệm hơn từnhững bài học về sử dụng đòn bẩy tài chính trong năm 2009 và sẽ chọn lọc hơn, sửdụng đòn bẩy tài chính hiệu quả hơn.

Việcáp dụng đòn bẩy tài chính có thể đem lại hiệu quả cao hơn đối với nhóm người trẻtuổi có độ chấp nhận rủi ro cao

Tuynhiên, cũng cần lưu ý các yếu tố không thuận lợi. Lãi suất cơ bản có khả năng tăngcao hơn nhằm kiềm chế lạm phát và tạo ổn định cho kinh tế vĩ mô. Thực tế, lãivay của các công ty chứng khoán đối với hoạt động đòn bẩy tài chính hiện đã lêntới mức 18% - 20%/năm so với khoảng 14% trong năm 2009.

Lãivay này (vốn dựa trên lãi cho vay tiêu dùng) sẽ tăng lên khi lãi suất tăng lên.Chi phí vay vốn cao hơn sẽ khiến cho nhà đầu tư thận trọng hơn khi sử dụng côngcụ này. Thêm vào đó, thị trường sẽ có ít biến động mạnh so với năm 2009 và xu hướngbiến động trong ngắn hạn là không rõ ràng. Với chính sách vĩ mô thiên về cân bằnggiữa ổn định và tăng trưởng thay vì chính sách vị tăng trưởng trong năm 2009,luồng vốn cho vay để đầu cơ vào các tài sản rủi ro cũng sẽ bị kiểm soát chặt chẽ.

Bài học nằm lòng

Mỗinhà đầu tư có mức độ chấp nhận rủi ro khác nhau và họ cần nắm được chính xác mứcđộ chấp nhận rủi ro của mình. Một số nghiên cứu chỉ ra rằng, việc áp dụng đòn bẩytài chính có thể đem lại hiệu quả cao hơn đối với nhóm người trẻ tuổi có độ chấpnhận rủi ro cao vì có thể giúp nhóm này đa dạng hóa danh mục đầu tư theo thờigian. Ở các nước phát triển, nhà đầu tư cá nhân vào các quỹ quản lý tài sản thườngphải làm các test liên quan tới mức độ chấp nhận rủi ro, qua đó nhà quản lý tiềncó thể đưa ra các sản phẩm phù hợp với từng đối tượng.

Cầntuân thủ kỷ luật đầu tư. Đây là yếu tố tiên quyết nếu bạn sử dụng đòn bẩy. Thứnhất, bạn cần tuân thủ việc cắt lỗ: xác định mất mát tối đa và có sự cắt lỗ hợplý khi thị trường diễn biến không theo ý đồ đầu tư, ít nhất là đối với phần vốnvay. Thứ hai, không sử dụng đòn bẩy để mua trung bình giá khi thị trường đi xuốngvì điều này chỉ khiến cho các khoản nợ ngày càng trầm trọng.

Thứ ba, tránh việcsử dụng đòn bẩy gấp thếp. Nhiều nhà đầu tư sử dụng đòn bẩy và thành công trongmột vài phiên giao dịch đầu và tiếp tục “gấp thếp”, tiếp tục sử dụng đòn bẩy vớimức độ cao tương đương hay cao hơn trên toàn bộ phần vốn và lãi đạt được.

Thựctế thì những người sử dụng đòn bẩy sau một vài lần thành công có xu hướng cho rằngvận may sẽ tiếp tục đến và mình sẽ rút khỏi thị trường khi đang trên đỉnh cao,nhưng trong phần lớn các trường hợp điều này không xảy ra. Một diễn biến không đúngý đồ của nhà đầu tư sẽ khiến cho một phần lớn tài sản bay hơi chỉ trong một lầnsai sót.

Hạnchế tối đa việc sử dụng đòn bẩy vào các tài sản không có tính thanh khoản. Nếu đầutư vào các tài sản này, nhà đầu tư cần nắm được họ sẽ đối mặt với cả 3 rủi rochính là rủi ro mất giá, rủi ro đòn bẩy và rủi ro thanh khoản.

Việc sử dụng đònbẩy nên tập trung vào các tài sản có tính thanh khoản cao như cổ phiếu bluechip so với cổ phiếu penny, hay các bất động sản có tính thanh khoản cao so vớicác bất động sản ở địa bàn có cầu mua thấp. Nên bắt đầu sử dụng thử đòn bẩy vớiquy mô nhỏ để thử nghiệm và việc sử dụng đòn bẩy nên là một phần của một kế hoạchđầu tư có kỷ luật và có tính khả thi. Việc sử dụng đòn bẩy cần có kế hoạch rõ ràng,nhà đầu tư cần phác thảo ra các trường hợp sẽ xảy ra trong tương lai và hành độngcủa họ trong từng trường hợp.

Bạncũng nên sử dụng đòn bẩy khi thị trường có xu hướng rõ ràng. Câu châm ngôn quenthuộc trong đầu tư là “xu hướng là bạn”. Nếu bạn đi ngược xu hướng hay đám đôngthị trường, ngay cả khi bạn đúng thì cũng sẽ mất một thời gian trước khi diễnbiến thị trường hợp với ý đồ của bạn.

Ngaytrong đợt khủng hoảng vừa qua tại Mỹ, nhiều quỹ đầu tư đã xác định sớm sự đổ vỡcủa bong bóng nhà đất và thị trường chứng khoán từ những năm 2001 – 2002, tuynhiên chỉ sau 5 - 6 năm (2007 - 2008) các dấu hiệu của bong bóng mới trở nên rõràng. Chỉ một số ít người bán khống xác định đúng thời điểm và trường vốn mới đạtđược thành công.

Tránhviệc sử dụng đòn bẩy tối đa: Đây là sai lầm mà những người mới sử dụng đòn bẩythường hay gặp phải. Việc sử dụng đòn bẩy quá khả năng chịu đựng về tài chínhthường xảy ra khi thị trường không diễn biến theo ý đồ. Trên thực tế, mộtnguyên lý khi sử dụng đòn bẩy 50% vốn tự có, 50% vốn vay là nhà đầu tư luôn phảiduy trì khoảng 40% tài sản dưới dạng tiền gửi/tiền mặt để giảm rủi ro đầu tư vàcó vốn để duy trì danh mục khi diễn biến của thị trường đi ngược với nhận định.

Mặcdù bài viết này áp dụng chủ yếu cho nhà đầu tư cá nhân, các doanh nghiệp cũng cầnchú ý và tuân thủ các nguyên tắc trên khi sử dụng đòn bẩy tài chính.

Thứ nhất,việc sử dụng vốn vay nên dùng để đầu tư vào các dự án có tính khả thi và độ antoàn thu hồi vốn cao thay vì đầu tư vào các tài sản rủi ro. Đây là điều nhiềudoanh nghiệp Việt Nam đã học được trong đợt suy giảm vào năm 2008 khi các doanhnghiệp đã dùng vốn vay để đầu tư tài chính, đầu cơ nguyên vật liệu hay bất độngsản. Những biến động giá ngược chiều và tính thanh khoản kém của các thị trườngđã khiến cho nhiều doanh nghiệp hàng đầu như REE, SAM, GMD phải chịu những khoảnlỗ lớn dù họ vẫn hoạt động tương đối hiệu quả trong lĩnh vực kinh doanh chính củamình.

Thứhai, các cơ chế kiểm soát việc sử dụng đòn bẩy tài chính cũng cần được tuân thủmột cách kỷ luật và chặt chẽ hơn. Khác với cá nhân, doanh nghiệp và người quảnlý (tổng giám đốc) là hai cá thể độc lập. Ngay cả khi doanh nghiệp phá sản thìtài sản của người quản lý cũng không bị ảnh hưởng (với giả định họ không nắm cổphiếu của doanh nghiệp).

Vìlẽ đó, người quản lý thường có xu hướng chấp nhận mức độ rủi ro cao hơn nhiềuso với khả năng chịu đựng của doanh nghiệp, và theo đó rủi ro phá sản với doanhnghiệp cũng cao hơn. Các nguyên tắc quản trị doanh nghiệp hiện đại cần được ápdụng triệt để để giảm thiểu rủi ro trên trong việc sử dụng đòn bẩy tài chínhkhông chỉ cho các tài sản có tính rủi ro cao mà còn cho cả các dự án kinh doanhcủa doanh nghiệp.

Tìmkiếm lợi nhuận từ đầu tư vào các tài sản rủi ro hay các hình thức khác là mộtcông việc không hề đơn giản và đòn bẩy tài chính không phải là công cụ khiếncho việc tìm kiếm siêu lợi nhuận dễ dàng hơn.

Lợi nhuận cao luôn đi kèm với rủiro cao, nhà đầu tư nên thuộc lòng những biện pháp kiểm soát rủi ro trước khinghĩ tới việc thu lợi nhuận. Xa rời nguyên tắc trên sẽ là bước đầu tiên đưa nhàđầu tư tham gia thị trường với tư cách một “con bạc” thay vì đầu tư với mục đíchcải thiện lợi nhuận và giảm bớt rủi ro.

Nguyễn ViệtĐức (Phó giám đốc Công ty cổ phần Quản lý quỹ đầu tư Sài Gòn - Hà Nội (SHF)
Theo Báo DoanhNhân

  Xem theo ngày : 
VCCorp Copyright 2007 - Công ty cổ phần truyền thông Việt Nam (VCCorp).
Tầng 16,17,18 - Toà nhà VTC online
Số 18 Tam Trinh, HBT, Hà Nội
Giấy phép thiết lập trang thông tin điện tử tổng hợp trên internet số 1084/GP-STTTT do Sở Thông tin và Truyền thông Hà Nội cấp ngày 16 tháng 4 năm 2014.
Ban biên tập CafeF, Tầng 21, tòa nhà Center Building.
Số 1 Nguyễn Huy Tưởng, Thanh Xuân, Hà Nội.
Điện thoại: 04 7309 5555 Máy lẻ 41292. Fax: 04-39744082
Email: info@cafef.vn
Ghi rõ nguồn "CafeF" khi phát hành lại thông tin từ kênh thông tin này.
 
Liên hệ quảng cáo: Ms. Hương
Mobile: 0934 252 233
Email: doanhnghiep@admicro.vn
Hỗ trợ & CSKH : Ms. Thơm
Mobile: 01268 269 779
 
Thỏa thuận chia sẻ nội dung