TIN MỚI!

Đọc nhanh >>

VN-Index:

GTGD: tỷ VNĐ

HNX-Index:

GTGD: tỷ VNĐ

Tội phạm chứng khoán: đã vào tầm ngắm

Tội phạm chứng khoán: đã vào tầm ngắm

Trong chương trình xây dựng pháp luật năm 2008, Chính phủ đang lấy ý kiến về dự thảo Bộ luật Hình sự sửa đổi, bổ sung, trong đó, có quy định bốn tội phạm mới trong lĩnh vực chứng khoán.

Tội giao dịch nội gián trong lĩnh vực chứng khoán

 

“Người nào biết được thông tin liên quan đến công ty đại chúng hoặc quỹ đại chúng chưa được công bố mà nếu được công bố có thể ảnh hưởng lớn đến giá chứng khoán của công ty đại chúng hoặc quỹ đại chúng đó mà sử dụng thông tin này để mua, bán chứng khoán hoặc tiết lộ, cung cấp thông tin này hoặc tư vấn cho người khác mua, bán chứng khoán trên cơ sở thông tin đó”.

 

Luật Chứng khoán định nghĩa những người biết được thông tin nội bộ gồm ba nhóm như sau:

 

Thứ nhất, nhóm người có chức vụ: hội đồng quản trị,ban giám đốc,... và cổ đông lớn.

 

Thứ hai, nhóm người tiếp cận được thông tin nhờ vị trí công tác: kiểm toán viên ; công ty chứng khoán, công ty quản lý quỹ đầu tư chứng khoán; tổ chức, cá nhân có quan hệ hợp tác kinh doanh và cá nhân làm việc trong tổ chức đó.

 

Thứ ba, nhóm người khác tiếp cận được thông tin nội bộ trong công ty đại chúng, quỹ đại chúng; và tổ chức, cá nhân trực tiếp hoặc gián tiếp có được thông tin nội bộ từ những đối tượng trên.

 

Theo định nghĩa trên, chủ thể của loại tội phạm này rất rộng, bao gồm từ người có chức vụ của doanh nghiệp đến bất kỳ người nào có thông tin gián tiếp. Như vậy sẽ dẫn đến tính khó khả thi trong việc áp dụng điều khoản này, vì để chứng minh người nào đó lợi dụng thông tin nhằm mua bán chứng khoán là rất khó khăn, và lại càng khó hơn nếu là lợi dụng thông tin một cách gián tiếp.

 

Mặt khác, giả sử nhóm người có chức vụ như giám đốc, thành viên HĐQT thực hiện công bố thông tin theo Thông tư 38/2007/TT-BTC, sau đó mua, bán cổ phiếu thì có bị xem là tội phạm theo điều khoản này không? Đây cũng là vấn đề cần được các cơ quan soạn luật xem xét để thống nhất quan điểm áp dụng.

 

Có hai luồng ý kiến, luồng thứ nhất cho rằng có phạm tội này, vì rằng việc công bố thông tin không đồng nghĩa với việc không lợi dụng thông tin nội bộ. Luồng ý kiến thứ hai cho rằng họ đã công bố thông tin là chứng tỏ sự minh bạch trong việc mua bán, yếu tố lợi dụng thông tin để mua trước, bán trước không còn.  

 

Tội cố ý công bố thông tin sai lệch hoặc che giấu sự thật khi chào bán, niêm yết hoặc giao dịch chứng khoán

 

“Người nào có nghĩa vụ cung cấp thông tin mà cố ý công bố thông tin sai lệch hoặc che giấu sự thật khi chào bán, niêm yết hoặc giao dịch chứng khoán”

 

Người có nghĩa vụ công bố chủ yếu là những người ký tên trong các hồ sơ chào bán, niêm yết. Những người có nghĩa vụ ký thường là người đại diện theo pháp luật, kế toán trưởng của tổ chức xin niêm yết, và người đại diện theo pháp luật của tổ chức tư vấn, kiểm toán. Những thông tin họ phải công bố gồm ba loại: thông tin định kỳ; thông tin bất thường; và thông tin theo yêu cầu.

 

Tuy nhiên, chủ thể có nghĩa vụ công bố thông tin trên thị trường chứng khoán chủ yếu là các công ty đại chúng, công ty chứng khoán, công ty quản lý quỹ. Người trực tiếp công bố là người đại diện theo pháp luật.

 

Như vậy, vấn đề đặt ra là trong trường hợp việc công bố thông tin sai lệch hoặc cố ý che giấu là do công ty hoặc do yêu cầu từ cả tập thể ban giám đốc và hội đồng quản trị thì liệu ai sẽ là người chịu trách nhiệm.

 

Ví dụ như trong trường hợp công ty niêm yết hoạt động kinh doanh thua lỗ nhưng báo cáo tài chính kiểm toán nhiều năm liên tiếp vẫn là có lợi nhuận, và thành viên ban giám đốc và thành viên hội đồng quản trị đã “nhanh chân” bán hết cổ phiếu. Vì vậy, đây cũng là vấn đề khó khăn trong việc xác định chủ thể của tội danh này nếu pháp luật không làm rõ được trách nhiệm của người có nghĩa vụ công bố thông tin và những người có trách nhiệm khác trong doanh nghiệp.

 

Tội thao túng giá chứng khoán

 

“Người nào thực hiện các giao dịch chứng khoán giả tạo hoặc các hành vi giao dịch chứng khoán bị pháp luật nghiêm cấm khác để thao túng giá chứng khoán gây hậu quả nghiêm trọng...”.

 

Biểu hiện đặc trưng của tội danh này là các màn kịch “bơm, thổi” giá chứng khoán, tinh vi hơn là kết hợp với việc tạo thông tin sai lệch nhằm lôi kéo, xúi giục người khác mua, bán.

 

Ở Việt Nam mới chỉ phát hiện những vụ việc đơn giản và đơn lẻ như sử dụng nhiều tài khoản để liên tục mua bán một loại chứng khoán nhằm tạo ra các giao dịch giả tạo để kích giá hoặc dìm giá.

 

Trong thời gian tới đây, thị trường đăng ký giao dịch bắt đầu hoạt động tại Trung tâm Giao dịch chứng khoán Hà Nội với khối lượng cả ngàn công ty đại chúng. Theo luật quy định thì mỗi một công ty đại chúng sẽ có ít nhất một công ty chứng khoán đứng ra bảo trợ thông tin và giao dịch cổ phiếu cho các công ty này.

 

Có thể đây chính là mảnh đất màu mỡ để các hành vi thao túng giá bằng việc bắt tay, liên minh để “thổi giá” công ty mà họ là cổ đông lớn hoặc là công ty bảo trợ, và không loại trừ có sự tham gia của các nhân viên môi giới, phân tích, tư vấn và công ty chứng khoán.

 

Tội gian lận và lừa đảo trong giao dịch chứng khoán

 

“Người nào tạo dựng hoặc công bố thông tin sai sự thật nhằm lôi kéo, xúi giục người khác mua, bán chứng khoán gây ảnh hưởng nghiêm trọng đến thị trường chứng khoán...”.

 

Thực tế tại một số quốc gia đã phát hiện và xử lý các hành vi gian lận và lừa đảo chứng khoán, bằng cách mua bán trước cổ phiếu, sau đó tìm cách đột nhập vào hệ thống tin học của các công ty chứng khoán hoặc vào các tài khoản của nhà đầu tư, dùng tài khoản của họ để đặt lệnh mua chứng khoán với giá cao.

 

Tuy nhiên, nếu theo mặt khách quan của tội danh này trong dự thảo thì lại không phải tội gian lận và lừa đảo chứng khoán. 

 

Trích bài viết của Luật sư Đặng Thế Đức
Công ty Luật Indochine Counsel
TBKTSG

thaonp

CÙNG CHUYÊN MỤC
XEM