TIN MỚI!

Đọc nhanh >>

VN-Index:

GTGD: tỷ VNĐ

HNX-Index:

GTGD: tỷ VNĐ

Tư vấn niêm yết: Vừa đá bóng, vừa thổi còi?

Tư vấn niêm yết: Vừa đá bóng, vừa thổi còi?

Ở một số CTCK, khi thực hiện tư vấn cho DN lên niêm yết đã sở hữu một lượng kha khá cổ phần của DN.

Ở một số CTCK, khi thực hiện tư vấn cho DN lên niêm yết đã sở hữu một lượng kha khá cổ phần của DN, hoặc nếu chưa có thì đặt vấn đề được mua một lượng cổ phần nhất định nào đó với giá hời. Diễn biến này đặt ra câu hỏi, liệu CTCK có khách quan trong việc đưa thông tin về DN?

Việc sở hữu cổ phần của các công ty đại chúng là việc bình thường đối với các CTCK khi thực hiện chức năng đầu tư. Trong nhiều trường hợp, CTCK phải tìm mua thật sớm cổ phần của DN có tiềm năng rồi từ đó ứng cử vào HĐQT, sau đó tham gia hỗ trợ DN hoạt động hiệu quả hơn rồi tư vấn niêm yết cổ phiếu.

Nếu TTCK tăng trưởng tốt, giá cổ phiếu DN tăng mạnh sau khi chào sàn, thành công của thương vụ rõ ràng là rất tốt. Cũng có trường hợp DN chào sàn vào thời điểm thị trường không thuận lợi, hoặc CTCK tham gia đầu tư vào DN song lãnh đạo đơn vị đó không hợp tác, khả năng thành công chỉ là 50 - 50 và nhiều trường hợp CTCK cũng “kẹp hàng”.

Tuy nhiên, mặt trái của hoạt động này lại khiến không ít thành viên thị trường, NĐT băn khoăn. Trước hết là tính trung thực của những thông tin cung cấp ra thị trường về DN. Sở hữu một lượng lớn cổ phiếu của DN mình tư vấn niêm yết, liệu CTCK có đưa ra thông tin tích cực quá mức so với thực lực của DN?

Đơn cử cổ phiếu X. niêm yết trên HOSE vào ngày 25/11/2009 với giá tham chiếu 50.000 đồng/CP. Trước đó, một CTCK (sở hữu trên 5% cổ phần của X.) đưa ra báo cáo tư vấn “mức lợi nhuận sau thuế 360 tỷ đồng cho cả năm 2009 là có thể thực hiện trong điều kiện thị trường hiện nay và tương đương với mức EPS là 6.000 đồng, do vậy mức giá hợp lý đối với cổ phiếu X. sẽ ở 73.800 đồng/CP tại thời điểm 16/11/2009.

Nhìn về dài hạn thì đây là một cổ phiếu tốt để đầu tư do có cơ bản tốt, có khả năng tăng trưởng và có vị thế dẫn đầu trong ngành”. Kết thúc năm, DN X. đạt lợi nhuận sau thuế 293 tỷ đồng, EPS đạt xấp xỉ 4.900 đồng, thấp hơn đáng kể so với dự báo của CTCK.

Có trường hợp CTCK mua một lượng lớn cổ phiếu của một DN mà họ đang là cổ đông lớn. CTCK công bố mua vào cổ phiếu này và ra khuyến nghị Mua. Trong khi đó, một tổ chức có liên quan đến CTCK lại bán ra cũng chính mã cổ phiếu đó. “Mua tay trái, bán tay phải” kiểu này khiến nhiều NĐT cá nhân kêu trời.

Không chỉ có lợi thế về thông tin, có quyền đưa thông tin ra thị trường và NĐT nhỏ lẻ khó có khả năng kiểm chứng thông tin khi bản thân một số DN được tư vấn cũng muốn được “tô hồng”, có cổ đông lớn còn sẵn sàng bán chui cổ phiếu.

CTCK B. là cổ đông lớn của một CTCP đang niêm yết cổ phiếu trên HOSE đã thực hiện bán 238.090 cổ phiếu này từ ngày 26/3/2010 đến ngày 31/3/2010 nhưng không công bố thông tin. Thời gian gần đây, CTCK này đăng ký lướt sóng nhiều mã cổ phiếu và đây là những mã CTCK vừa tư vấn niêm yết, tư vấn phát hành vừa sở hữu một lượng cổ phiếu rất lớn (trên 5%).

Khi nhiều mã cổ phiếu trên sàn niêm yết đã trở nên đắt đỏ, không ít NĐT có xu hướng tìm mua cổ phiếu chuẩn bị chào sàn để có hàng hóa giá hợp lý hơn và phương thức này tỏ ra hiệu quả kể từ nửa cuối năm 2009 cho đến nay. CTCK không bỏ qua lợi thế này. Tư vấn niêm yết cho DN, tiếp cận thông tin chính thống và chuẩn xác nhất từ phía DN, CTCK biết rõ đâu là hàng có tiềm năng. Khi cổ phiếu chưa lên sàn, thanh khoản kém, lợi thế chưa được đánh giá đúng, giá cổ phiếu còn ở mức thấp, CTCK mua gom từ các cổ đông trong công ty. Song cách làm này khá “cò con”, vì thế một số CTCK đã tìm cách thoả thuận với DN để được mua một lượng cổ phiếu phát hành thêm với giá thấp.

Nguyên tổng giám đốc một DN cổ phần cho hay, khi tư vấn niêm yết cho DN ông, lãnh đạo một CTCK lớn đã mặc cả thẳng: “Bán ưu đãi cổ phần cho CTCK, khi cổ phiếu niêm yết sẽ có giá tốt, bằng không thì có thể ngược lại”. DN nào chẳng muốn cổ phiếu niêm yết rồi có giá tốt, được NĐT chú ý, thương hiệu tăng lên, vì thế không ít DN, nhất là DN tư nhân đã đồng ý với phương thức trên.

Và quả thực, có những cổ phiếu niêm yết có CTCK làm “sân sau”, cổ phiếu thanh khoản tốt, giá tăng vù vù. Trong trường hợp của DN trên, lãnh đạo DN không đồng ý bán cổ phiếu giá rẻ cho CTCK, không biết uy lực của CTCK tới đâu nhưng một thời gian giá cổ phiếu cứ lận đận mãi.

Rồi cũng chính vị tổng giám đốc DN này (làm lãnh đạo tại một DN niêm yết khác) đã thốt lên đầy cay đắng về sự nghiệt ngã của TTCK khi giá cổ phiếu của DN một đận rớt thê thảm, cổ đông lớn là một quỹ đầu tư có liên quan đến CTCK dìm giá CP xuống sâu hơn bằng cách bán ào ạt trên sàn, phớt lờ lời đề nghị của vị giám đốc kia khi tìm được đối tác muốn mua thỏa thuận.

Khi được hỏi về liệu có khả năng, CTCK hỗ trợ thanh khoản và tạo tâm lý tốt cho cổ phiếu mới chào sàn, giám đốc một CTCK cho hay, “hàng kém chất lượng trên thị trường còn bị làm giá thì không loại trừ CTCK nắm một lượng lớn cổ phiếu của DN mới chào sàn có thể tạo tâm lý cho thị trường. Phải đầu tư như thế, CTCK mới tìm kiếm được lợi nhuận chứ trông vào mấy đồng phí tư vấn thì bao giờ lên đời”.

Rõ ràng là câu nói của vị giám đốc CTCK này không phải không có lý và cách làm của CTCK vì mục tiêu lợi nhuận cũng chẳng vi phạm quy định nào. Thế nhưng, xét trên khía cạnh đạo đức kinh doanh, việc vừa sở hữu một lượng lớn cổ phần của DN, vừa tư vấn niêm yết, phát hành cho chính công ty đó, trong rất nhiều trường hợp, CTCK sẽ khó có thể đứng vững trước sợi dây mỏng manh về lợi nhuận, để không vì lợi ích của mình làm ảnh hưởng tới lợi ích của một bộ phận NĐT và sự phát triển lành mạnh của TTCK.

Theo Anh Việt
Đầu tư chứng khoán


ngocdiep