TIN MỚI!

Đọc nhanh >>

VN-Index:

GTGD: tỷ VNĐ

HNX-Index:

GTGD: tỷ VNĐ

Khai thác, kinh doanh quặng apatit: Cần xóa bỏ độc quyền

Khai thác, kinh doanh quặng apatit: Cần xóa bỏ độc quyền

Dư luận đã đặt ra câu hỏi: Sai phạm tồn tại suốt thời gian dài không bị phát hiện, xử lý là do có sự độc quyền trong khai thác, xuất khẩu quặng apatit?

Thế nhưng, gần đây việc độc quyền này lại được Bộ Công Thương và Tập đoàn Hóa chất Việt Nam “rào” thêm sân cho doanh nghiệp.

Quyết định “vênh” với luật

Để phê duyệt quy hoạch thăm dò, khai thác và tuyển quặng apatit giai đoạn 2008-2020, có tính đến sau năm 2020, ngày 18.8.2008 Bộ Công Thương đã ban hành Quyết định số 28/2008/QĐ-BCT, trong đó bộ giao TCty Hóa chất VN chịu trách nhiệm quản lý, khảo sát, quy hoạch sử dụng và khai thác mỏ quặng apatit tại tỉnh Lào Cai; liên kết, hợp tác với các DN khác có khả năng và mong muốn đầu tư thăm dò, khai thác, chế biến quặng apatit phục vụ nhu cầu trong nước và xuất khẩu.

Tuy nhiên, ngay từ khi Quyết định 28 còn là dự thảo, Bộ Tư pháp đã có văn bản cho rằng: “Không nên quy định trách nhiệm của Tập đoàn Hóa chất Việt Nam trong văn bản này”. Bởi với việc giao cho Tập đoàn Hóa chất Việt Nam chịu trách nhiệm toàn bộ như vậy, đã thể hiện sự đối xử không bình đẳng của Nhà nước đối với các DN hoạt động trong lĩnh vực này.

Hơn nữa, nội dung quyết định nêu trên hoàn toàn “vênh” với Luật Khoáng sản có hiệu lực từ ngày 1.7.2011. Tại các điều khoản của Luật Khoáng sản, không có quy định nào buộc các DN tham gia khai thác tài nguyên khoáng sản phải liên kết, hợp tác hay phụ thuộc vào các tập đoàn kinh tế nhà nước.

Theo các chuyên gia về khoáng sản, đây là một trong những quy định nhằm mục đích “rào sân” cho DN độc quyền của Bộ Công Thương. Hậu quả là các DN ngoài tập đoàn này muốn đầu tư vào lĩnh vực apatit đều phải “lụy” Tập đoàn Hóa chất Việt Nam. Và sau hơn 4 năm kể từ khi Quyết định số 28 có hiệu lực, đến nay đã có 6 DN dù được các bộ, ngành, UBND tỉnh Lào Cai và kể cả Thủ tướng Chính phủ chấp thuận về chủ trương cho đầu tư thăm dò, khai thác quặng apatit cùng hàng loạt văn bản đề nghị Tập đoàn Hóa chất VN hợp tác, nhưng tất cả đều không được triển khai.

Quy chế hợp tác mang hình thức độc quyền

Trước bức xúc của các DN, ngày 24.8.2011 Văn phòng Chính phủ đã có văn bản số 5852/VPCP-KTN giao Bộ Công Thương chỉ đạo Tập đoàn Hóa chất VN xây dựng cơ chế và quy chế hợp tác với các đơn vị đầu tư, khai thác, tuyển quặng, xây dựng các dự án chế biến sâu quặng apatit để phục vụ nhu cầu nền kinh tế trên nguyên tắc bình đẳng cùng có lợi, đúng quy định của pháp luật.

Tuy nhiên, Tập đoàn Hóa chất Việt Nam đã soạn thảo (dự thảo) quy chế hợp tác trình lên Thủ tướng ký, với nội dung lợi thế nghiêng về phía tập đoàn và gây ra những bất lợi cho DN ngoài tập đoàn. Trong đó, quy định thành lập Cty cổ phần mà Tập đoàn Hóa chất Việt Nam nắm giữ không dưới 51%; tập đoàn là đầu mối tiêu thụ quặng apatit và có trách nhiệm thu mua quặng của các đơn vị khai thác được theo giá thỏa thuận. Được biết, tại văn bản ngày 26.9.2012 gửi Bộ Công Thương, cả 6 DN đều khẳng định: “Việc Tập đoàn Hóa chất VN hợp tác với tất cả các đơn vị vẫn là một hình thức độc quyền”.

Thực tế, ngày 1.11.2012, dưới sự chủ trì của Bộ Công Thương, đại diện Tập đoàn Hóa chất Việt Nam đã có buổi làm việc với đại diện của 6 DN nói trên về việc xây dựng cơ chế hợp tác giữa thăm dò, khai thác quặng apatit. Theo đại diện của các DN ngoài Tập đoàn Hóa chất VN thì việc hợp tác dựa trên cơ sở tự nguyện, không bắt buộc với hình thức có thể giữa các đơn vị đã được tỉnh Lào Cai, bộ, Chính phủ ủng hộ thăm dò apatit hoặc giữa các đơn vị đó với Tập đoàn Hóa chất VN.

Cơ sở của sự hợp tác là dựa trên các yếu tố không lặp lại việc cấp mỏ nhỏ lẻ và khai thác tràn lan như thời gian vừa qua; không duy trì chỉ một đơn vị duy nhất độc quyền như hiện nay, mà từ các DN đã nhận được chủ trương ủng hộ của Chính phủ, bộ, ngành, UBND tỉnh Lào Cai về thăm dò apatit.

Để phát huy hiệu quả cạnh tranh, 6 DN nêu trên sẽ hợp nhất thành từ 2 đến 3 Cty, với điều kiện có diện tích tập trung lớn và trữ lượng quặng apatit đủ lớn để nhằm thu hút nguồn lực vào thăm dò, khai thác, chế biến để phát huy được lợi thế vốn có từ quặng apatit và xóa bỏ những dấu hiệu mang tính chất độc quyền trong khai thác, kinh doanh apatit như hiện nay. Nhưng liệu Tập đoàn Hóa chất VN đã chịu chấp hành?

Theo Huy Bình
Lao động

cucpth

CÙNG CHUYÊN MỤC

XEM
Trở lên trên