TIN MỚI!

Đọc nhanh >>

VN-Index:

GTGD: tỷ VNĐ

HNX-Index:

GTGD: tỷ VNĐ

Khởi điểm chịu thuế TNCN thực tế chỉ 3,2 triệu đồng?

Khởi điểm chịu thuế TNCN thực tế chỉ 3,2 triệu đồng?

Mặc dù lạm phát chung của nền kinh tế tăng 25% so với thời điểm 1.1.2009 nhưng các mặt hàng cơ bản đều tăng cao hơn rất nhiều.

Một trong những đặc tính quan trọng giúp cho thuế thu nhập cá nhân (TNCN) đạt hiệu quả cao là “độ nổi cao”, có nghĩa là khi kinh tế tăng trưởng, thu nhập người dân cao thì nguồn thu thuế cao và ngược lại. Điều này một mặt giúp tăng nguồn thu ngân sách từ thuế TNCN khi kinh tế tăng trưởng nhưng mặt khác, giúp san sẻ gánh nặng cho người dân khi nền kinh tế khó khăn. Tuy nhiên, lạm phát ở Việt Nam những năm gần đây khiến thu nhập thực của người dân giảm đáng kể trong khi chính sách thuế không thay đổi kịp thời đã làm độ nổi thuế giảm...

4 triệu đồng còn... 3,2 triệu đồng

Theo các nhà làm luật thuế TNCN, mức thu nhập khởi điểm tính thuế 4 triệu đồng được căn cứ vào chính sách tiền lương, GDP trên đầu người hàng năm và mức chi tiêu của đại bộ phận dân chúng theo số liệu của tổng cục Thống kê. Tuy nhiên, điều kiện kinh tế thời điểm xây dựng luật vào năm 2006 khi mà GDP bình quân đầu người của chúng ta là 720 USD và lương cơ bản 450.000 đồng khác biệt rất nhiều với hiện tại.

Mặc dù thời điểm xây dựng luật có dự tính lương cơ bản đến năm 2010 là 650.000 đồng và thu nhập bình quân đầu người là 1.000 USD nhưng lạm phát tăng rất cao từ năm 2006 đến nay rõ ràng đã nằm ngoài dự tính của các nhà làm luật.

Nếu tính từ năm 2006 đến nay lạm phát nước ta đã tăng đến 70%, còn nếu tính từ thời điểm luật thuế TNCN có hiệu lực ngày 1.1.2009 thì lạm phát cũng đã tăng 25%. Điều này cho thấy sự lạc hậu của mức khởi điểm để tính thuế TNCN: mức thu nhập 4 triệu đồng từ thời điểm 1.1.2009 đến nay giá trị thực chỉ còn 3,2 triệu đồng, trong khi đó mức chi tiêu của người dân ngày càng tăng không chỉ do tác động của lạm phát mà còn do nhu cầu tiêu dùng tăng dưới tác động của tăng trưởng kinh tế làm thay đổi thói quen tiêu dùng. Kết hợp hai yếu tố này cho thấy tiết kiệm (hay thặng dư) của người có thu nhập đến mức chịu thuế giảm rất đáng kể. Điều này đồng nghĩa với việc thuế TNCN đã ảnh hưởng trực tiếp đến tiêu dùng và tích luỹ của một bộ phận đáng kể người dân.

Miễn giảm thuế tối đa 50.000 đồng/tháng: hợp lý hay không?

Nhận thức được vấn đề này, bộ Tài chính đề xuất ba đối tượng sẽ được miễn thuế TNCN, gồm người có thu nhập dưới 5 triệu đồng/tháng hoặc 6,6 triệu đồng (nếu có một người phụ thuộc) hoặc 8,2 triệu đồng (nếu có hai người phụ thuộc). Chính sách miễn giảm thuế TNCN nhằm chia sẻ gánh nặng đối với người nộp thuế trong điều kiện lạm phát hiện nay là chính sách hết sức đúng đắn và kịp thời. Tuy nhiên, mức miễn giảm thuế bao nhiêu mới thực sự là vấn đề quan tâm của người đóng thuế và toàn xã hội, bởi mức miễn giảm này cần đảm bảo nguyên tắc hiệu quả kinh tế, công bằng xã hội của thuế TNCN.

Nếu căn cứ vào ba đối tượng được miễn giảm thuế, có thể thấy bộ Tài chính đang áp dụng nguyên tắc bù trượt giá đối với thu nhập chịu thuế do lạm phát cho các đối tượng này. Mức chịu thuế tăng từ 4 lên 5 triệu đồng tương đương 25%, bằng mức lạm phát từ 1.1.2009 đến nay. Thoạt nhìn, đây có vẻ là một đề xuất hợp lý. Tuy nhiên, thực tế có một vài vấn đề cần bàn.

Mặc dù lạm phát chung của nền kinh tế tăng 25% so với thời điểm 1.1.2009 nhưng các mặt hàng cơ bản đều tăng cao hơn rất nhiều. Hàng ăn và dịch vụ ăn uống, giáo dục tăng gần 35%, giao thông tăng gần 30%, nhà ở và vật liệu xây dựng tăng 35%. Đây là các mặt hàng chiếm đến 60 – 70% tổng chi tiêu của người dân. Do đó, để thực sự bù đắp trượt giá cho người nộp thuế TNCN, mức miễn giảm thực tế phải cao hơn mức 5 triệu đồng như đề xuất. Ở khía cạnh khác, nếu nâng mức miễn giảm cho người nộp thuế thì cũng cần nâng mức miễn giảm cho người phụ thuộc nhằm đảm bảo tính công bằng cho người nộp thuế bởi vì rõ ràng mức 1,6 triệu đồng cho một người phụ thuộc là quá thấp so với mức giá chung của nền kinh tế hiện nay.

Nhìn xa hơn, chính sách miễn giảm thuế TNCN nhằm hỗ trợ những người có thu nhập đáng lẽ không phải chịu thuế nhưng đang phải chịu thuế theo luật thuế hiện hành. Tuy nhiên, mục tiêu này có vẻ không đạt được do chính sách đang dựa vào xuất phát điểm vốn không phù hợp mà các nhà làm luật đã căn cứ khi ban hành luật thuế TNCN. Như đã nói ở trên, mức khởi điểm 4 triệu đồng được căn cứ từ năm 2006 không dự liệu mức lạm phát rất cao hiện nay nên khiến mức khởi điểm vốn dĩ không hợp lý càng trở nên lạc hậu trong giai đoạn hiện tại. Để đạt được mục tiêu của chính sách, cần phải xem xét lại mức chịu thuế căn cứ trên thu nhập và chi tiêu thực tế hiện nay của người dân.

Với lượng người nộp thuế TNCN có mức chịu thuế 0 – 5 triệu đồng/tháng (ứng với mức thuế suất 5%) chiếm đến 90% tổng số người nộp thuế TNCN và chỉ chiếm 30% tổng thu từ thuế TNCN, bộ Tài chính có một không gian rất rộng để đưa ra những đề xuất mang lại phúc lợi lớn hơn cho người dân mà không làm ảnh hưởng đến cán cân ngân sách của Nhà nước.

Theo Hoàng Xuân Huy

SGTT

thanhhuong