TIN MỚI!

Đọc nhanh >>

VN-Index:

GTGD: tỷ VNĐ

HNX-Index:

GTGD: tỷ VNĐ

Năm xoay chuyển: Giảm để tăng, chậm mà nhanh

Năm xoay chuyển: Giảm để tăng, chậm mà nhanh

Tái cơ cấu kinh tế thực sự chưa làm được gì nhiều. Công việc đổi mới mô hình tăng trưởng cũng chưa có dấu ấn gì lớn cả, mặc dù chúng ta định làm thật sự.

Đầu năm mới, trao đổi với VietNamNet, TS Trần Đình Thiên, Viện trưởngViện Kinh tế Việt Nam, cho rằng, năm 2013 phải là năm xoay chuyển trong tư duyphát triển. Việc này có thể sẽ phải trả bằng cái giá không rẻ và tốn nhiều thờigian để đổi lấy sự phục hồi và ổn định dài hạn.

Cái giá của năm 2012

Ông đánh giá thế nào về năm 2012 với khởi đầu của tái cơ cấu tổng thể nềnkinh tế?

TS Trần Đình Thiên: Tái cơ cấu kinh tế thực sự chưa làm được gì nhiều. Công việcđổi mới mô hình tăng trưởng cũng chưa có dấu ấn gì lớn cả, mặc dù chúng ta địnhlàm thật sự.

Trái lại, nền kinh tế 2012 yếu đến mức gần như kiệt sức. Năm 2012 đã chịu “dichứng” của những bất ổn trong nền kinh tế vốn tồn tại từ 2007. Trong giai đoạntừ năm 2007 đến nay, lạm phát lên xuống với biên độ dao động rất lớn trong khitốc độ tăng trưởng GDP giảm đi rõ rệt. Thế nhưng, khi xử lý những vấn đề bất ổnđó thì lại hơi “quá liều”. Đó có thể là việc lạm dụng các biện pháp hành chínhhay như cú thắt chặt tiền tệ năm 2011, ép đưa đăng trưởng tín dụng đang từ30%/năm xuống 10% khiến một nền kinh tế đang sống dựa chủ yếu vào việc bơm máumà bỗng nhiên máu bơm ít hẳn đi, tốc độ lưu huyết thì chậm hẳn lại thì sẽ càngyếu hơn.

Thế nên, mới có nợ xấu, DN phá sản nhiều… Và mới có nhiều ý kiến bàn chuyệnnền kinh tế hiện nay đã đến đáy hay chưa – hay còn có thể “thủng đáy”?

TS Trần Đình Thiên

Thực ra, cái “đáy” hiện nay không nên chỉ nói đến kinh tế mà còn phải nói đếnlòng tin. Người ta quen đếm sản lượng như tín dụng, xuất khẩu mà quên mất ẩn sauđó, linh hồn của kinh tế là lòng tin. Đôi khi, lòng tin đến điểm cực đại thănghoa hoặc đến điểm bi quan rồi mới bộc lộ rõ. Đó cũng chính là sức mạnh kinh tế.

Nhìn lại năm 2012 thì phải nhìn vào tất cả con số đó cộng với trạng thái lòngtin. Tổ hợp cả hai cái đó sẽ giúp nhận diện rõ “đáy” kinh tế - xã hội của quátrình phát triển. Theo nghĩa đó, tôi cho rằng hết năm 2012, trạng thái kinh tế -xã hội của ta vẫn chưa chạm đáy.

Tuy nhiên, chúng ta đã kiềm chế lạm phát thấp hơn kỳ vọng, xuất siêu và tỷ giáthì ổn định. Ông có hài lòng về những điểm sáng ấy?

- Đó thực sự là những điểm sáng ở năm 2012, để từ đó hi vọng cho năm 2013. Nhưngphải nói rằng, chúng ta đạt kết quả đó bằng một cái giá không phải là rẻ.

Lạm phát xuống là tốt nhưng cái giá phải trả là rất lớn. Lượng tiền lưu thông,máu huyết bảo đảm cho cuộc sống của cơ thể kinh tế ít đi, lại chảy chậm hơn,DN phá sản nhiều, nền kinh tế tăng trưởng chậm lại.



Sau bao nhiêu năm nhập siêu thì xuất siêu đúng là mơ ước, là thành tích. Nhưngchúng ta từ nhập siêu hơn 10 tỷ USD của nhiều năm chuyển thành xuất siêu gần 1tỷ USD trong khi tình hình kinh tế vẫn xấu đi thì chắc chắn là có cái gì đó bấtthường, không tốt. Cái bất thường, không tốt đó chính là năng lực hấp thu đầuvào của nền kinh tế kém hẳn đi so với trước chứ không phải do sản xuất trongnước đã đủ thay thế được nhập khẩu, xuất khẩu vượt trội mà có xuất siêu.

Tôi không phủ nhận những thành tích của nền kinh tế 2012. Nhưng vẫn phải nói mộtcách công bằng rằng, để đạt được những mục tiêu tốt đẹp đó thì nền kinh tế đãphải trả giá rất lớn. Không được quên điều đó.

Xoay chuyển và sẵn sàng “trả giá”

Năm 2013, nền kinh tế có thể rút được bài học gì 2012?

Năm 2013 chắc chắn sẽ còn tiếp tục khó khăn và có thể, có nhiều mặt còn khó hơnnăm 2012. Điều này buộc Chính phủ trong điều hành chính sách, khi đã đặt ra cácmục tiêu thì phải luôn sẵn sàng chấp nhận “tính trả giá”.

Đừng nhìn 2013 như năm 2012 hay như bất kỳ năm nào khác. Các năm trước, hầu nhưkhông có ngoại lệ, chúng ta đều tập trung cho mục tiêu ngắn hạn – cần đạt tăngtrưởng bao nhiêu, lạm phát bao nhiêu?. Dù có đạt được chỉ tiêu nhưng vẫn chỉ làkết quả ngắn hạn từng năm một. Trong những năm đó, cơ sở của tăng trưởng cao,của lạm phát thấp bền vững, hiệu quả sử dụng vốn thế nào, sức cạnh tranh dài hạncủa nền kinh tế, v.v. … ít tính đến. Hay có thể nói, chưa hành động theo hướngdài hạn, bền vững ấy.

Nếu không muốn không lặp lại những chuyện bất ổn vĩ mô, lạm phát cao lặp đi lặplại, tăng trưởng thì theo xu hướng giảm tốc cần tư duy khác đi cho năm 2013. Nămnay cần là năm xoay chuyển lại cách nhìn cho tăng trưởng và phát triển.

Hiện, Chính phủ đang đặt mục tiêu cho năm 2013 tăng trưởng cao hơn và lạm phátthấp hơn năm 2012.



Quyết tâm của Chính phủ là những đòi hỏi của nền kinh tế. Nhưng phải tính thậtkỹ. Chúng ta có những điều kiện nào để thực hiện mục tiêu đó? Cơ sở của tăngtrưởng cao hơn là gì? Nếu không đủ điều kiện thì ta phải bổ sung cái gì, bù cáigì vào để đạt “tăng trưởng cao hơn” và “lạm phát thấp hơn”? Khi đó, nền kinh tếsẽ phải trả giá thế nào?

Rõ ràng nền kinh tế đang yếu mà đặt mục tiêu tăng trưởng kinh tế phải cao hơnnăm ngoái thì chúng ta cần phải có nguồn lực nhiều hơn. Cấu trúc nền kinh tế vẫnchưa có nhiều thay đổi đâu, hiệu quả nguồn lực chưa có gì đảm bảo cả. Nguồn lựcở đâu ra khi doanh nghiệp “hy sinh” nhiều, tăng trưởng tín dụng thấp và “cục máuđông” nợ xấu vẫn đang gây tắc nghẽn quá trình lưu thông kinh tế?

Trong khi đó, để chống lạm phát, muốn lạm phát giảm thấp nữa thì phải siết chặttiền chứ? Trong khi muốn tăng trưởng nhanh thì cần nhiều vốn hơn. Riêng 2 câuchuyện tăng trưởng – lạm phát trong tương đó là đã sinh chuyện xung đột rồi.

Ngoài ra, còn phải hỏi, còn những việc cần phải làm khác năm trước, những việcmà các năm trước “không phải làm” như giải quyết nợ xấu, hàng tồn kho, tái cấutrúc kinh tế…, năm nay không thể không làm, nhưng làm thì tiền sẽ ở đâu ra? Tôichưa thấy rõ câu trả lời thật sự thuyết phục.

Cho nên, năm 2013, chưa nên vội tính ngay tăng trưởng, lạm phát là bao nhiêu.Mục tiêu quan trọng nhất ở năm 2013 là nền kinh tế cần phải xoay chuyển vớinhững chỉ báo tốt nhất cho lòng tin. Điều đó sẽ tạo ra một mặt bằng mới, tạo cơsở cho sự phục hồi. Giải quyết sớm mấy “cục máu đông”, kích hoạt lưu thông nềnkinh tế. Khi đó, sẽ có lòng tin, sẽ tính được tăng trưởng, lạm phát một cách cócăn cứ. Và tôi nghĩ, thậm chí, còn có thể lạc quan hơn.

Giả dụ nền kinh tế vận hành theo logic vừa nói thì ngay cả khi, nếu tăng trưởngthấp hơn một chút, lạm phát cao hơn chút so với 2012  mà nền kinh tế có xoaychuyển tốt thì tôi vẫn cho là hơn. Nếu ngược lại, cho dù nền kinh tế có thể đạtđược GDP cao hơn thì chắc chắn tình hình vẫn không vì thế mà được cải thiện cănbản. Đơn giản vì cơ sở tăng trưởng ổn định không có.

Vậy chúng ta sẽ phải xoay chuyển những gì ở năm 2013 để đảo ngược lại tìnhthế “chưa bền vững, bất ổn” trong những năm qua?

- Đầu tiên là câu chuyện nợ xấu. Kế đến là vấn đề hàng tồn kho, đặc biệt là tồnkho bất động sản. Kế tiếp là tái cơ cấu nền kinh tế, với các “trụ cột” như DNNN, ngân hàng, đầu tư công. Tất cả những việc đó không phải dễ làm.
Nhưng trong hàng loạt vấn đề đó, phải tính xử lý nợ xấu và tồn kho là  2 cục máuđông phải ưu tiên giải quyết. Nếu không thì nền kinh tế coi như tắc tị. Sau đó,mới tính chuyện năm nay, tăng trưởng thế nào, lạm phát như thế nào?

Nguồn lực nào cho tăng trưởng?

Với nguồn lực thì có hạn. Chúng ta sẽ phải làm thế nào khi chưa biết nguồnlực ở đâu ra?

Rõ ràng, việc nào cũng cần có nguồn lực cả. Thậm chí phải có nguồn tài lực rấtlớn, nhiều tỷ đô la, và phải làm trong một số năm chứ không chỉ 1-2 năm. Muốn ưutiên cho mục tiêu nào thì phải cần tiền cho mục tiêu đó. Nghĩa là phải bớt tiềnchỗ khác ít ưu tiên hơn để bù vào. Hoặc phải kiếm nguồn lực khác bổ sung vào.

Muốn giải quyết nợ xấu, chúng ta sẽ phải có rất nhiều tiền. Chính phủ giao Ngânhàng phải tự giải quyết nhưng liệu ngân hàng có tự làm được không khi tất cả bâygiờ đều có vấn đề. Nợ xấu là thuộc về doanh nghiệp, vay mà không trả thì ngânhàng sẽ tự giải quyết cách nào nếu như không có một lượng tiền giải tỏa, bơm lạicho doanh nghiệp?

Chúng ta cứ nói lập một công ty mua bán nợ AMC để giải quyết nợ xấu nhưng cho rađời một thể chế, làm cho nó vận hành được không hề dễ.

Chúng ta có một tổng nguồn lực, một lượng tài lực xác định. Nghĩa là khi bỏ tiềnvào giải quyết nợ xấu, chúng ta sẽ phải bớt tiền cho tăng trưởng đi. Hệ quảlogic sẽ là: tăng trưởng bớt đi; đổi lại, nợ xấu sẽ được giải quyết một bước,nền kinh tế được kích hoạt.

Tuy nhiên, với nền kinh tế của ta hiện nay, vẫn có những cách rất hay để giảiquyết cả vấn đề nợ xấu mà vẫn “kích hoạt” được tăng trưởng.

Hiện nay, trong lĩnh vực xây dựng cơ bản, chính quyền các cấp đang nợ doanhnghiệp hơi nhiều (nợ xây dựng cơ bản lên tới 91.000 tỷ đồng, trong đó, nợ xâydựng cơ bản đã hoàn thành nhưng dây dưa chưa được thanh toán cũng 30-35.000 tỷ).Năm 2013, nếu chính quyền cam kết sẽ trả món nợ này, không phải là 3 năm màtrong 1 năm thôi thì kết quả sẽ khác hẳn.

Thay vì Chính phủ dành tiền ấy trực tiếp để đạt mục tiêu tăng trưởng “cao hơn”mà dành cho trả nợ chẳng hạn, thì bản chất, dòng vốn ấy cũng chính là đi vàotăng trưởng. Nhưng trước khi đi vào tăng trưởng thì DN có tiền trả được nợ ngânhàng, nợ xấu được giải quyết, cục máu đông sẽ tan dần. DN lại có cơ hội tiếp cậnđược vốn để xử lý vấn đề tăng trưởng đang bị ách tắc do thiếu vốn.



Tôi cho rằng, bỏ tiền vào giải quyết nợ xấu, tồn kho thì còn có thể có tăngtrưởng. Khi dân có lòng tin, nguồn lực trong dân sẽ khơi thông, người ta sẽ đổtiền cho tăng trưởng.  Mà đây mới thực sự là sự tăng trưởng thực, bền vững vàhiệu quả.

Còn nếu quên xử lý những cục máu đông này mà cứ chỉ tập trung tiền cho tăngtrưởng thì không chắc là sẽ đạt được mục tiêu tăng trưởng dự định, cũng khôngthể khơi động các nguồn lực trong dân cho chu trình tăng trưởng mới.
Nhắm mắt lại thì có thể nhìn thấy những điều không thấy khi mở mắt. Giảm đi thìcó thể tăng lên. Đi chậm thì đến đích xa trước. Tôi tin vào nguyên lí đó. Năm2013 cần một cách nhìn bình tĩnh là như vậy.

Vậy điều gì khiến ông lạc quan trong 2013?

Hiện quyết tâm của Chính phủ rất rõ ràng. Sự kiên trì trong cách hành động cũngđã được chứng tỏ. Tôi chưa quan tâm lắm đến việc đo lường tăng trưởng lạm phátbao nhiêu nhưng rõ ràng, Chính phủ đang muốn tập trung ưu tiên tạo lập ổn địnhkinh tế vĩ mô. Điều đó rất quan trọng vì nó tạo dựng lòng tin.

Chỉ có điều, cách phân phối, sử dụng nguồn lực, ưu tiên các mục tiêu như thếnào, tạo lòng tin ra sao và ai là người thực hiện thì phải cần thảo luận thêm.
 
Theo Phạm Huyền
Vef

thanhhuong

CÙNG CHUYÊN MỤC

XEM
Trở lên trên