TIN MỚI!

Đọc nhanh >>

VN-Index:

GTGD: tỷ VNĐ

HNX-Index:

GTGD: tỷ VNĐ

PCI 2007 : đằng sau những con số

PCI 2007 : đằng sau những con số

PCI 2007 tiếp tục đo lường và đánh giá thực tiễn điều hành kinh tế của chính quyền cấp tỉnh, qua đó thúc đẩy sự phát triển của khu vực kinh tế tư nhân tại các tỉnh, thành trên cả nước.

Mặt bằng chung được nâng cao

So sánh kết quả PCI của năm nay với năm trước, nhóm nghiên cứu đã chỉ ra rằng thực trạng điều hành kinh tế của các tỉnh ở Việt Nam, nhìn chung, đang được cải thiện theo thời gian.

Cụ thể chỉ số PCI 2007 của tỉnh ở vị trí trung bình đã tăng 3,2 điểm so với PCI 2006 (từ 52,4 lên 55,6 điểm). Năm nay, Bình Định và Vĩnh Long cũng đã vượt qua mốc điểm 69 - là ranh giới giữa nhóm được xếp hạng tốt và rất tốt. Tương tự, có tới tám tỉnh vượt qua mức 60 điểm để đứng vào nhóm các tỉnh được xếp hạng tốt.

Mặc dù điểm số PCI tăng lên nhưng thứ hạng của các tỉnh dẫn đầu và các tỉnh “cầm đèn đỏ” trong cuộc đua này lại có rất ít sự thay đổi (xem bảng xếp hạng). Bình Dương, Đà Nẵng, Vĩnh Long, Bình Định tiếp tục là những tỉnh dẫn đầu trong bảng xếp hạng PCI 2007. Kế đó là 13 tỉnh, thành được xếp vào nhóm tốt, trong đó có một số trung tâm kinh tế lớn như TPHCM, Đồng Nai, Bà Rịa - Vũng Tàu. Các tỉnh đứng cuối bảng xếp hạng dường như cũng ít thay đổi, vẫn là Đak Nông, Lai Châu, Cao Bằng và Điện Biên. Các tỉnh nằm ở tốp giữa tuy có thay đổi về thứ hạng song không có những thay đổi lớn, ngoại trừ hai trường hợp là Hà Tây và Hà Nội. Hà Tây đã có những nỗ lực vượt bậc để cải thiện môi trường đầu tư trong thời gian qua. Kết quả là Hà Tây từ vị trí thứ 62 của bảng xếp hạng năm ngoái đã vươn lên vị trí thứ 41 trong năm nay, cải thiện được 21 bậc. Riêng với Hà Nội, năm ngoái thành phố này tụt xuống vị trí thứ 40 và là một trong những điều bất ngờ của PCI 2006, nhưng năm nay đã được xếp vào nhóm khá, ở vị trí thứ 27.

Vì sao cùng điều kiện ban đầu nhưng trình độ phát triển khác nhau?

Bằng cách loại trừ sự ảnh hưởng của các điều kiện truyền thống ban đầu (như vị trí địa lý, cơ sở hạ tầng, quy mô GDP, nguồn nhân lực) tới sự tăng trưởng kinh tế, kết quả xếp hạng PCI đã góp phần lý giải sự khác biệt về phát triển kinh tế giữa các tỉnh, trong đó nguyên nhân quan trọng là do thực tiễn điều hành kinh tế của chính quyền cấp tỉnh.

Một ví dụ: Năm 1990, tỉnh Nghĩa Bình lúc đó được tách ra thành hai tỉnh là Quảng Ngãi và Bình Định. Từ đó mỗi tỉnh có hướng phát triển riêng. Dù cả hai tỉnh này có nhiều điểm tương đồng về các điều kiện truyền thống ban đầu nhưng hiện nay Bình Định liên tục nằm trong nhóm năm tỉnh có thứ hạng PCI cao nhất nước. Trong khi đó, Quảng Ngãi chỉ được xếp hạng 45/64 trong PCI 2007, kể cả khi tỉnh đã có quyết định xây dựng nhà máy lọc dầu và khu kinh tế Dung Quất.

Các chuyên gia kinh tế khi nghiên cứu thực hiện PCI 2007 đã dùng phương pháp phân tích hồi quy đa biến để đưa đến kết quả sau đây : trong điều kiện ban đầu không thay đổi, nếu Quảng Ngãi có thể tăng được điểm số hiện tại ở chỉ số tính minh bạch và tiếp cận thông tin (một trong 10 chỉ số thành phần cấu thành nên chỉ số PCI) lên bằng với điểm số của Bình Định, tức từ 5,75 lên 7,72, thì Quảng Ngãi có thể tăng thêm 11 doanh nghiệp dân doanh; đầu tư mới trên đầu người tăng thêm 6,4%; lợi nhuận trên mỗi doanh nghiệp của tỉnh sẽ tăng thêm 8,7 triệu đồng. Hoặc nếu Quảng Ngãi có thể cải thiện mức điều hành kinh tế để tăng điểm cho chỉ số PCI (chưa tính trọng số) từ 54,75 lên 70,2 (điểm hiện tại của Bình Định), thì kết quả tác động còn ấn tượng hơn rất nhiều. Đó là, sẽ thêm được 80 doanh nghiệp mới; đầu tư tư nhân trên đầu người tăng 50%; và lợi nhuận trên mỗi doanh nghiệp tăng thêm 68 triệu đồng.

Điều này cho thấy dù ở bất kỳ điều kiện truyền thống nào, các địa phương có khả năng điều hành kinh tế tốt hơn, sử dụng các nguồn lực hiệu quả hơn thì sẽ phát triển cao hơn.
 
Đằng sau chỉ số PCI 2007

Đi sâu vào phân tích sự thay đổi các chỉ số thành phần cấu tạo nên chỉ số PCI, nhóm nghiên cứu đã chỉ ra rằng hai lĩnh vực có sự cải thiện lớn nhất là các thủ tục đăng ký kinh doanh (chỉ số thành phần thứ nhất) và việc giảm chi phí thời gian để thực hiện các quy định thủ tục hành chính và thanh tra, kiểm tra (chỉ số thành phần thứ tư). Như vậy, đối với các chỉ số thành phần còn lại, yêu cầu cải thiện hơn nữa vẫn được xem là cần thiết.

Trước hết, về chỉ số gia nhập thị trường. Theo kết quả nghiên cứu, thời gian đăng ký kinh doanh được rút ngắn, trung bình từ 20 ngày xuống còn 15 ngày, đăng ký bổ sung từ 10 ngày xuống 7 ngày. Số giấy phép cần thiết để khởi nghiệp cũng giảm từ 4 giấy phép trong năm 2006 xuống còn 2,5 giấy phép vào năm 2007.

Bên cạnh đó, thời gian để doanh nghiệp có được giấy chứng nhận quyền sử dụng đất (kể cả thời gian thương lượng với chủ đất cũ) đã giảm từ mức trung bình là 231 ngày trong PCI 2006 xuống còn 90 ngày trong năm nay. Tuy nhiên, theo các chuyên gia nghiên cứu, đây vẫn là khoảng thời gian dài và chính quyền các tỉnh cần có sự hỗ trợ nhiều hơn cho nhà đầu tư.

Thứ hai, liên quan đến chỉ số chi phí thời gian để thực hiện các quy định của Nhà nước, hầu hết các tỉnh đạt điểm số thấp ở chỉ số này vào năm trước thì năm nay đều vượt lên, trong khi các tỉnh đã đạt điểm số cao thì tiếp tục duy trì sự thành công này. Tuy nhiên, cũng trong chỉ số này, số doanh nghiệp phải bỏ ra trên 10% thời gian hoạt động để thực hiện các thủ tục hành chính vẫn đứng ở mức 21%, số lần kiểm tra của tỉnh trung bình là một lần trong năm và thời gian trung bình cho hoạt động kiểm tra thường xuyên nhất (kiểm tra về thuế) là 8 tiếng.

Thứ ba, sự thay đổi lớn nhất trong chỉ số tính minh bạch là số doanh nghiệp thừa nhận phải thương lượng với cán bộ thuế giảm dần, từ 61% của năm ngoái xuống còn 45% của năm nay (số doanh nghiệp phản hồi trong hai cuộc điều tra chênh lệch không lớn, 6.379/6.700). Tuy nhiên bên cạnh những thành quả trên, các doanh nghiệp cũng cho rằng việc tiếp cận các văn bản chính sách cần thiết cho hoạt động kinh doanh không dễ dàng. Ngoại trừ một số tỉnh đã công khai các văn bản này, ở các tỉnh được xếp hạng trung bình có tới 25% số doanh nghiệp tin rằng không thể tiếp cận được các văn bản nói trên, trong khi 37% số doanh nghiệp khác cho rằng có thể tiếp cận được nhưng sẽ rất khó khăn.

Thứ tư, dù chỉ số thành phần về thiết chế pháp lý tăng lên 0,7 điểm nhưng vẫn tiếp tục là chỉ số thành phần có điểm số thấp nhất so với các chỉ số còn lại. Số doanh nghiệp tin tưởng vào cơ chế giải quyết tranh chấp của tòa án còn rất thấp, chỉ khoảng hơn 10%, cao nhất cũng chỉ đạt 29%. Điều này cho thấy việc cải cách hệ thống pháp lý vẫn là mục tiêu ưu tiên trong quá trình phát triển của Việt Nam.

Cuối cùng, hai chỉ số thành phần bị giảm điểm trong PCI 2007 chính là chính sách phát triển khu vực kinh tế tư nhân và đào tạo lao động, tuy nhiên sự giảm sút này cũng không đáng kể. Vấn đề đáng lo ngại khác là chi phí không chính thức dường như vẫn khó kiểm soát. 70% số doanh nghiệp của tỉnh thuộc nhóm trung bình tin rằng các doanh nghiệp trong cùng ngành phải trả các khoản hối lộ, 12% doanh nghiệp thừa nhận phải trả trên 10% doanh thu hàng năm của họ cho các khoản chi phí không chính thức, và 39% số doanh nghiệp tin rằng các cán bộ nhà nước sử dụng các quy định của địa phương để thu lợi riêng. Các tỷ lệ trên đây vẫn “ổn định” trong vòng hai năm qua.

Những vấn đề đặt ra cho các nhà làm chính sách

Một trong những thách thức trước mắt về mặt chính sách, theo nhóm nghiên cứu xây dựng chỉ số PCI 2007, là sự xuất hiện tình trạng phát triển không đồng đều giữa các tỉnh. Chỉ số PCI năm nay cho thấy hiện tượng tụt hậu của một số tỉnh có điều kiện truyền thống kém và năng lực điều hành kinh tế còn hạn chế. Nếu xu hướng này tiếp diễn sẽ nảy sinh những vấn đề đáng lo ngại về các chính sách phân bổ nguồn lực của Chính phủ và ảnh hưởng tới sự tăng trưởng kinh tế.

Qua phân tích các dữ liệu PCI, các nhà nghiên cứu chỉ ra rằng tỉnh nào có thực tiễn điều hành kinh tế tốt sẽ thúc đẩy việc hàng triệu hộ kinh doanh cá thể “chính thức hóa” hoạt động kinh doanh của mình, tức là chuyển qua hoạt động theo hình thức doanh nghiệp - một quyết định có những ảnh hưởng quan trọng về mặt tài chính và kinh tế.

Bên cạnh đó, nhóm nghiên cứu cũng xem xét kết quả hoạt động của các doanh nghiệp nhà nước mới được cổ phần hóa gần đây trong mối liên hệ với sự điều hành kinh tế được PCI đo lường. Kết quả cho thấy các doanh nghiệp cổ phần hóa hoạt động hiệu quả hơn ở các tỉnh có điểm số PCI cao hơn.
 
Vài nét về PCI
PCI là chỉ số năng lực cạnh tranh cấp tỉnh do Phòng Thương mại và Công nghiệp Việt Nam (VCCI) phối hợp với Dự án Nâng cao năng lực cạnh tranh Việt Nam (VNCI) - do Cơ quan Phát triển quốc tế Hoa Kỳ (USAID) tài trợ - hợp tác xây dựng và phát triển từ năm 2005. Phương pháp luận của cuộc điều tra năm nay về cơ bản cũng tương tự năm ngoái. Tỷ lệ doanh nghiệp phản hồi năm nay là 21% (năm ngoái là 20%).
 
Theo Quỳnh Như
TBKTSG

thanhtu