TIN MỚI!

Đọc nhanh >>

VN-Index:

GTGD: tỷ VNĐ

HNX-Index:

GTGD: tỷ VNĐ

Vốn đầu tư có bội thực?

Vốn đầu tư có bội thực?

Luồng vốn đầu tư trực tiếp nước ngoài tiếp tục tăng mạnh trong năm nay, dự tính đạt 14 tỉ USD. Thách thức lớn nhất giờ đây là làm thế nào để hấp thụ nguồn vốn đó?

Môi trường đầu tư Việt Nam chưa bao giờ nóng bỏng đến thế. Sau khi vượt ngưỡng trên 10 tỉ USD vào năm ngoái, luồng vốn đầu tư trực tiếp nước ngoài - FDI tiếp tục tăng mạnh trong năm nay, dự tính đạt 14 tỉ USD. Thách thức lớn nhất giờ đây là làm thế nào để hấp thụ nguồn vốn đó?

Khó nuốt vốn

Tuy nhiên, trong khi việc thu hút vốn đầu tư có vẻ như chưa bao giờ dễ như hiện nay, khả năng hấp thụ, giải ngân nguồn vốn là một thách thức lớn hơn nhiều. Tất cả các yếu tố quyết định một môi trường đầu tư tốt của chúng ta đều chưa ổn: từ hệ thống chính sách chưa rõ ràng, minh bạch, đến sự thiếu hụt của các dịch vụ liên quan phục vụ nhu cầu sản xuất đầu tư, đến sự yếu kém của cơ sở hạ tầng cơ bản như giao thông vận tải, điện, nước, và vấn đề nổi cộm hơn cả là thiếu hụt lực lượng lao động.

Tỉnh Vĩnh Phúc mới đây đã cấp giấy chứng nhận cho một dự án đầu tư trị giá 500 triệu USD cho tập đoàn Compal (Đài Loan) nhằm xây dựng một nhà máy sản xuất máy tính xách tay. Dự án này đang đối mặt với tình trạng thiếu lao động kỹ thuật tay nghề cao. Compal đề nghị đưa khoảng 3.000 công nhân đi đào tạo tại các cơ sở sản xuất của họ ở nước ngoài. Vĩnh Phúc chưa thể tìm được đủ số lượng lao động có thể đáp ứng nhu cầu này.

Nhiều nhà đầu tư, sau khi cam kết nhưng khi đối mặt với thực tế môi trường đầu tư không đủ hấp dẫn thì lại bỏ cuộc. Quy hoạch đất đai cũng là một vấn đề then chốt vì đa số đất đai khó đền bù giải toả, cho nên trừ phi các nhà đầu tư vào các khu công nghiệp, đất đai là một trở ngại rất lớn cho họ. Tập đoàn điện tử Foxconn (Hồng Hải) của Đài Loan đã tuyên bố có thể đầu tư tới 5 tỉ USD ở Việt Nam, nhưng hiện chỉ bắt đầu một số dự án ở Bắc Ninh và Bắc Giang, vì thiếu cả đất lẫn lao động có tay nghề.

“Kinh tế Việt Nam không thiếu vốn, mà thiếu tri thức, quản lý,” là nhận xét của ông Vũ Thành Tự Anh, chuyên gia kinh tế của chương trình Fulbright Việt Nam. “Bội thực vốn thì sẽ dẫn đến tình trạng sử dụng không hiệu quả… Chưa nói khi có biến động gì đó về kinh tế, thì có thể tạo ra tác động bay vốn như tình trạng đã xảy ra với các nền kinh tế châu Á thời kỳ 1997”.

Ông Tự Anh nhận xét: “Số doanh nghiệp tư nhân Việt Nam trở thành các nhà cung ứng, phát triển công nghiệp phụ trợ rất thấp. Chúng ta thiếu nền tảng để công nghiệp hoá, hiện đại hoá”.

Coi chừng kiểu đầu tư "xí phần"

Nếu nói đến danh mục các dự án đang thương thảo, số vốn FDI lên tới 50 tỉ USD. Trong năm nay, ước tính FDI cam kết khoảng 14 tỉ USD, vốn vay phát triển ODA khoảng 4,5 tỉ, vốn đầu tư tài chính gián tiếp khoảng 4 tỉ, kiều hối hơn 6 tỉ… thì tổng vốn nước ngoài đã chiếm trên 50% tổng sản phẩm trong nước (GDP của Việt Nam hiện trên 60 tỉ). Các nhà kinh tế bắt đầu cảnh báo đến tình trạng phụ thuộc quá nhiều vào vốn nước ngoài của nền kinh tế Việt Nam.

Thời gian qua, các địa phương đều rất chú trọng vào việc thu hút vốn đầu tư, đưa ra các chính sách khuyến khích ưu đãi đối với các nhà đầu tư. Không tránh khỏi tình trạng nhiều nhà đầu tư đổ xô đến Việt Nam, đăng ký dự án để giữ đất, để đánh tiếng rằng mình không bỏ lỡ một thị trường quan trọng. Việc họ có khả năng thực hiện dự án hay không là một chuyện khác. Theo khảo sát của chương trình kinh tế Fulbright, tỷ lệ dự án đã xí phần mà không thực hiện, bỏ không ở các địa phương là rất lớn, đặc biệt ở các tỉnh miền Trung, đồng bằng sông Cửu Long.

Với số vốn đầu tư cam kết tăng vọt từ năm ngoái, Việt Nam thực sự đứng trước bài toán làm thế nào để nền kinh tế hấp thu vốn một cách có hiệu quả. Cũng đã đến lúc Việt Nam quan tâm nhiều hơn đến cơ cấu của dòng vốn đầu tư cho phù hợp với khả năng của nền kinh tế. Một số địa phương, chẳng hạn Đà Nẵng vừa qua đã từ chối một dự án thép 1 tỉ USD vì lý do môi trường. Trên hết là việc nâng cao khả năng hấp thụ nguồn vốn bằng việc cải thiện những điểm yếu kém về môi trường pháp lý, cơ sở hạ tầng và nguồn nhân lực. Điều này đã được chính phủ nhìn nhận, nhưng khả năng thực hiện như thế nào, lại là một chuyện khác.

Tình trạng kẹt xe, chật chội đô thị của TP.HCM những tháng gần đây có lẽ là hình ảnh ẩn dụ dễ thấy nhất về nguy cơ phát triển quá nóng vượt quá sức tải của nền kinh tế. Đây có lẽ là thách thức lớn nhất đối với khả năng lãnh đạo của chính phủ.

Theo Lan Anh
SGTT

thanhtu

CÙNG CHUYÊN MỤC
XEM