TIN MỚI!

Đọc nhanh >>

VN-Index:

GTGD: tỷ VNĐ

HNX-Index:

GTGD: tỷ VNĐ

Xây dựng bộ luật đầu tiên dành cho người tiêu dùng

15-08-2008 - 08:31 AM | Kinh tế vĩ mô - Đầu tư

Xây dựng bộ luật đầu tiên dành cho người tiêu dùng

Bộ Công thương đã có cuộc họp với ban soạn thảo dự án luật Bảo vệ người tiêu dùng, để bàn bạc xúc tiến xây dựng bộ luật đầu tiên dành cho người tiêu dùng.

Trong tuần rồi, lãnh đạo bộ Công thương đã có cuộc họp với ban soạn thảo dự án luật Bảo vệ người tiêu dùng, cục Quản lý cạnh tranh để bàn bạc xúc tiến xây dựng bộ luật đầu tiên dành cho người tiêu dùng.
Đây là dự án luật được nhiều người trông đợi, đặc biệt là trong giai đoạn hiện nay, khi lạm phát tăng cao, kinh tế khó khăn, các hành vi xâm hại lợi ích của người tiêu dùng ngày càng nhiều

Chuyện thời sự nóng hổi là liên tục có phản ánh về các hành vi cắt điện không báo trước gây thiệt hại cho cả doanh nghiệp, lẫn người dân cho thấy, người ta đang nóng lòng chờ đợi một bộ luật thực sự vì người tiêu dùng. Chứ không phải là pháp lệnh bảo vệ người tiêu dùng ban hành từ năm 1999 với vài trang, vài dòng sơ sài.
Cho dù gần đây, một số đạo luật mới được ban hành như luật Cạnh tranh, luật Thương mại, bộ luật Dân sự, luật Tiêu chuẩn và quy chuẩn… đã có những điều khoản để bảo vệ người tiêu dùng nhưng thực sự, người tiêu dùng – với tư cách là thành phần đa số trong xã hội, vẫn bị yếu thế trong các cuộc tranh chấp về quyền lợi với các tổ chức sản xuất, kinh doanh.

Ai bảo vệ người tiêu dùng?

Trong cuộc hội thảo “Thực trạng thực thi luật pháp bảo vệ người tiêu dùng và định hướng xây dựng luật bảo vệ người tiêu dùng” do cục Quản lý cạnh tranh tổ chức mới đây tại Hà Nội, bà Vũ Thị Bạch Nga, trưởng ban bảo vệ người tiêu dùng của cục này đã đánh giá rằng, các quy định hiện có để bảo vệ người tiêu dùng thiếu vắng hầu hết những quy định cần thiết nhất cho người tiêu dùng: chẳng những không quy định rõ được quyền và trách nhiệm của người người tiêu dùng mà còn không quy định rõ chế tài để xử lý các hành vi vi phạm của các tổ chức, cá nhân kinh doanh và những cơ chế để cho người tiêu dùng có thể khiếu nại khi lợi ích của họ bị xâm hại.
 “Hiện nay, việc cân, đong, đo sai, thông tin về dịch vụ, hàng hoá thiếu trung thực… đều không có bất kỳ một quy định nào về chế tài để xử lý”, bà nhận xét. Cho nên, hầu như không có vụ kiện nào đáng kể của người tiêu dùng với tổ chức kinh doanh. Có rất ít nhà sản xuất, kinh doanh đưa ra các sản phẩm, dịch vụ không đạt chất lượng bị xử phạt.

Người ta vẫn nói cúp điện không báo trước có thể bị kiện nhưng EVN và các đơn vị trực thuộc hiếm khi phải ra toà, trừ vụ điện kế ở TP.HCM.
Mặc dù bộ Công thương quy định các công ty xăng dầu phải nhập, bán, thông báo công khai có hai loại dầu diesel: một cho phương tiện giao thông (loại 0,05% lưu huỳnh) và một loại cho động cơ tĩnh (0,5% lưu huỳnh) tại các trạm xăng, nhưng thực tế, đại đa số các cây xăng vẫn bán một loại dầu diesel hàm lượng lưu huỳnh cao, cho động cơ tĩnh cho các loại xe ô tô.
Và đó là lý do tại sao phương tiện xe chóng hỏng hóc, khí thải gây ô nhiễm… nhưng chẳng doanh nghiệp nào bị xử lý.

Trong hàng loạt các vụ việc như vậy, bóng dáng của các tổ chức, hiệp hội bảo vệ người tiêu dùng cũng rất mờ nhạt. Tiếng nói của hội Tiêu chuẩn và bảo vệ người tiêu dùng Việt Nam rất yếu ớt.
Sự thất vọng của đa số người tiêu dùng với tổ chức này thể hiện qua con số chỉ khoảng 1.000 đơn, thư khiếu nại, nhờ giải quyết gửi tới hội này mỗi năm.
Ông Hồ Tất Thắng, phó chủ tịch hội Tiêu chuẩn và bảo vệ người tiêu dùng thừa nhận rằng, hội “không có điều kiện” về cả cơ sở vật chất, lẫn kinh phí để hoạt động, do quy định hiện hành cũng chưa quy định cụ thể hội có thể tham gia thế nào trong việc bảo vệ người tiêu dùng (?).
Ở đây không chỉ là vấn đề luật pháp mà rõ ràng có cả sự thụ động của các tổ chức có tên gọi, danh nghĩa là bảo vệ người tiêu dùng.
Hiện nay có tới 30 tổ chức bảo vệ người tiêu dùng trên cả nước nhưng hoạt động rời rạc, không có bất kỳ ràng buộc nào về pháp lý, tổ chức. Chỉ có duy nhất hội Bảo vệ người tiêu dùng TP.HCM là có hoạt động tương đối có hiệu quả.

Lấp khoảng trống pháp lý

Nhưng ban soạn thảo dự án luật bảo vệ người tiêu dùng dự tính thiết kế dự án luật này như thế nào? Chưa đưa ra được một dự thảo đầy đủ nhưng cục Quản lý cạnh tranh dự kiến xây dựng luật theo hướng cụ thể hoá quyền của người tiêu dùng theo tám nhóm quyền mà Liên hiệp quốc thừa nhận, bổ sung thêm trách nhiệm khuyến cáo cho cộng đồng của người tiêu dùng khi phát hiện sản phẩm, dịch vụ chất lượng hoặc độ an toàn thấp; quy định việc thanh tra, kiểm tra, xử phạt của cơ quan nhà nước khi có đơn từ, ý kiến khiếu nại.
Dự án luật cũng sẽ quy định trình tự, thủ tục, hình thức khiếu nại của người tiêu dùng (chấp nhận cả hình thức khiếu nại tập thể hay khiếu nại qua người đại diện) đồng thời quy định trách nhiệm của các tổ chức, cá nhân kinh doanh, hình thức, mức độ xử lý khi họ không thực hiện đúng trách nhiệm; quy định rõ hơn vai trò, phạm vi hoạt động của các hội, hiệp hội bảo vệ người tiêu dùng và Nhà nước có thể hỗ trợ một phần kinh phí cho các tổ chức này…

Nếu chỉ có thế thôi, rõ ràng chưa đủ. Dự án luật bảo vệ người tiêu dùng cần có những điều luật chi tiết để khiến các cơ quan nhà nước phải có trách nhiệm hơn trong việc bảo vệ người tiêu dùng.
Bởi lẽ, thực tế, quyền của người tiêu dùng bị xâm hại có phần chính từ hoạt động của cơ quan nhà nước vì người tiêu dùng không thể nào nhìn chai tương biết được trong tương đó có chứa chất gây ung thư, không thể nhìn trạm xăng mà biết xăng có chứa aceton.
Hay như có đến hơn 60% mũ bảo hiểm hiện nay được cho là kém chất lượng thì chỉ có thể cơ quan nhà nước kiểm tra và ngăn chặn nhưng thực tế ấy vẫn tồn tại mà người tiêu dùng không biết kiện ai.
Hay như hiện nay, vẫn chưa có những quy định bắt buộc về việc cơ quan nhà nước phải công bố thông tin cho người tiêu dùng, nhất là những thông tin về kết quả kiểm tra chất lượng hàng hoá…
Đó thực sự là những “khoảng trống pháp lý” về luật pháp bảo vệ người tiêu dùng mà dự án luật này phải khắc phục.
Theo Mạnh Quân
SGTT

thanhtu

CÙNG CHUYÊN MỤC
XEM