Báo Thụy Điển phanh phui điều tra chấn động: “Trang trại tin giả' từ Việt Nam lợi dụng vụ thiếu nữ 18 tuổi mất tích để câu hàng triệu lượt xem

Một “trang trại” chuyên sản xuất tin tặc câu click (clickbait) từ Việt Nam đã chủ đích phát tán các thông tin giả mạo và xuyên tạc xung quanh vụ việc thiếu nữ 18 tuổi mất tích tại thành phố Uddevalla. Vụ việc chấn động này bị tờ báo chính thống Skaraborgs Nyheter của Thụy Điển phanh phui.

Trong một chiến dịch điều tra phối hợp chuyên sâu cùng tổ chức kiểm tin uy tín Källkritikbyrån, nhật báo Skaraborgs Nyheter vạch trần toàn bộ các thông tin sai lệch này đều được đăng tải rầm rộ trên các hệ thống website và trang Facebook giả danh các cơ quan báo chí chính thống địa phương của Thụy Sĩ. Đứng sau vận hành và giật dây toàn bộ mạng lưới ma này thực chất lại là BeeUp - một “trang trại” cày click có trụ sở đặt tại Việt Nam.

BeeUp tự giới thiệu mình đang hoạt động trong lĩnh vực marketing, nhưng thực chất là một “xưởng sản xuất” bơm nội dung giả mạo do AI tạo ra bằng nhiều ngôn ngữ để kiếm tiền quảng cáo. Tháng 1/2026, công ty này chuyển sang chiến lược tinh vi hơn: thay vì bịa đặt từ đầu, họ lấy các tin tức có thật rồi bóp méo thông tin để câu view.

Để tạo lòng tin và gia tăng mức độ thuyết phục đối với độc giả, các bài viết giả mạo của BeeUp thậm chí còn trích dẫn hàng loạt phát biểu mang tính độc quyền từ các nguồn tin cảnh sát và người thân của nạn nhân. Kết quả xác minh từ phía Källkritikbyrån khẳng định: tất cả các trích dẫn này hoàn toàn là sản phẩm bịa đặt do AI nhào nặn. Mục tiêu cốt lõi của đường dây lừa đảo này không gì khác ngoài việc tạo ra những cú sốc truyền thông, bẫy người dùng bấm vào link để điều hướng dòng lưu lượng truy cập (traffic) đổ về các trang chứa biểu ngữ quảng cáo mà BeeUp đang thầu bán kiếm tiền.

Sự liều lĩnh của mạng lưới tin giả này thể hiện ở việc tự ý gán ghép các phát ngôn cho các quan chức cấp cao của Thụy Điển. Ông Martin Öhman, Trưởng cảnh sát khu vực - người bị các bài báo của BeeUp tự ý bịa đặt trích dẫn lời phát biểu trong nhiều bài viết - đã thẳng thắn lên tiếng đính chính với tờ Skaraborgs Nyheter.

Vị cảnh sát trưởng khẳng định ông hoàn toàn không hề hay biết gì về những nội dung trích dẫn trên, và bản thân ông chưa từng thực hiện bất kỳ cuộc trao đổi nào với phóng viên hay tổ chức nào có tên như vậy. Vụ bê bối một lần nữa đặt hệ thống an ninh mạng của Thụy Điển vào trạng thái báo động trước sự tinh vi của các tổ chức tội phạm tin giả xuyên biên giới.

Giáo sư Jesper Strömbäck chuyên ngành truyền thông chính trị và báo chí tại Đại học Gothenburg, nhận định: “Chúng đang tạo ra một tổn hại vô cùng lớn trong việc bôi nhọ cá nhân và làm xói mòn lòng tin vào các định chế xã hội. Truyền thông Thụy Sĩ nói chung và các đài phát thanh nói riêng suốt nhiều năm qua đã là mục tiêu của các chiến dịch bôi nhọ có hệ thống nhằm triệt hạ lòng tin”.

Bà Agnes Dahlberg, chuyên gia an ninh của đài truyền hình quốc gia Thụy Sĩ, ngậm ngùi thừa nhận: “Đáng tiếc là chúng tôi hoàn toàn bất lực trước những chiến dịch lan truyền thông tin sai lệch kiểu này trong việc kiểm soát sự xuất hiện, ngăn chặn đà phát tán cũng như yêu cầu gỡ bỏ chúng.”

Những gì họ có thể làm lúc này chỉ là gửi báo cáo vi phạm (report) lên Facebook và cầu mong gã khổng lồ này ngó ngàng. Việc viện dẫn các công cụ pháp lý, chẳng hạn như luật bản quyền, là một con đường hoàn toàn bất khả thi.

“Việc đơn phương độc mã đi chiến đấu với những con quái vật khổng lồ như Meta trong các bối cảnh pháp lý này là điều vô vọng,” bà Dahlberg chia sẻ.

Vụ việc “trang trại” cày click BeeUp tại Việt Nam không chỉ là câu chuyện lừa đảo thuật toán đơn lẻ. Nó vạch trần một thực trạng nhức nhối mang tính hệ thống: Sự tiến hóa nguy hiểm của các “trang trại click” khi kết hợp với trí tuệ nhân tạo (AI) để biến dòng chảy thông tin toàn cầu thành một công cụ trục lợi bất chính.

Nhiều năm trước, nhắc đến các "trang trại click" tại Việt Nam, thế giới thường hình dung đến những căn phòng tối chất đầy hàng nghìn chiếc điện thoại thông minh cũ để chạy phần mềm tự động tăng like, tăng view thuê cho các TikToker, Youtuber. Đó là mô hình gian lận thô sơ, dựa trên sức người và thiết bị vật lý.

Tuy nhiên, sự bùng nổ của AI tạo sinh (Generative AI) từ năm 2023 đến nay đã cung cấp một thứ vũ khí tối tân cho những kẻ điều hành mạng lưới này. Không còn cần những đội ngũ biên dịch hay viết bài thủ công, các chủ trang trại click giờ đây chỉ cần ra lệnh cho ChatGPT, Claude hay các chatbot AI.

AI đã loại bỏ hoàn toàn rào cản ngôn ngữ, cho phép một người ngồi tại Việt Nam cũng có thể sản xuất hàng nghìn bài báo tiếng Thụy Điển, tiếng Đức, hoặc tiếng Anh có ngữ pháp chuẩn xác, văn phong tinh vi chỉ trong vài phút. Những “nhà máy tin giả” này vận hành với chi phí gần như bằng không nhưng sở hữu năng suất vô hạn.

Điều đáng phẫn nộ là các mạng lưới này sẵn sàng trục lợi trên nỗi đau của cộng đồng và sự tổn thương của các cá nhân. Từ việc bóp méo thông tin về một thiếu nữ 18 tuổi mất tích ở Uddevalla làm nhiễu loạn công tác tìm kiếm của cảnh sát, cho đến việc dùng hình ảnh AI giả mạo chính trị gia, bôi nhọ các nhà báo kỳ cựu để kích động lòng hận thù của cử tri trước thềm bầu cử. Đối với những kẻ vận hành, những bi kịch xã hội hay vận mệnh chính trị của một quốc gia chỉ đơn thuần là những từ khóa có tỷ lệ chuyển đổi quảng cáo cao.

Ngoài ra, việc các tổ chức kiểm tin châu Âu liên tục nêu đích danh các quản trị viên có IP hoặc định danh đến từ Việt Nam là một hồi chuông cảnh báo đỏ, gây tổn hại nghiêm trọng đến hình ảnh và uy tín tài khóa, công nghệ của Việt Nam trên trường quốc tế. Nó vô tình tạo ra một định kiến xấu, biến cộng đồng làm công nghệ, MMO (kiếm tiền online) chân chính của Việt Nam bị đánh đồng với những tổ chức tội phạm nội dung độc hại.

Theo: Skaraborgs Nyheter