Khi nông sản Việt bước vào chuỗi cung ứng số

Trong Chiến lược phát triển nông nghiệp và nông thôn bền vững giai đoạn 2021 - 2030, tầm nhìn đến năm 2050, Thủ tướng Chính phủ đã xác lập rõ định hướng chuyển từ tư duy "sản xuất nông nghiệp" sang phát triển "kinh tế nông nghiệp"; từ phạm vi sản xuất nông nghiệp thuần thuý sang tích hợp đa ngành dịch vụ, công nghiệp; đồng thời tập trung hỗ trợ từ người sản xuất sang tất cả các tác nhân trong chuỗi giá trị.

Trong bối cảnh đó, thương mại điện tử được nhìn nhận như một hướng triển khai cụ thể nhằm nâng cao giá trị ngành kinh tế nông nghiệp, đặc biệt với nhóm nông sản, thực phẩm. Không chỉ giúp sản phẩm hiện diện trên môi trường số, các nền tảng thương mại điện tử còn rút ngắn khoảng cách, kết nối trực tiếp giữa vùng sản xuất, nhà cung cấp với đơn vị phân phối và nhóm khách hàng tiêu thụ cuối cùng.

Mặc dù TMĐT phát triển mạnh mẽ, nông sản vẫn là mặt hàng có tính đặc thù cao với áp lực về mùa vụ, biến động giá theo ngày, yêu cầu bảo quản khắt khe và nguồn cung ổn định. Do đó, thị trường này cần những mô hình giao dịch chuyên biệt hơn, đặc biệt là ở phân khúc B2B, nơi nhà cung cấp kết nối với nhà hàng, quán ăn, bếp ăn công nghiệp hoặc chuỗi F&B có nhu cầu nhập hàng số lượng lớn và đều đặn.

Thực tế cho thấy, với nhiều doanh nghiệp F&B, việc nhập nguyên liệu nông sản mỗi ngày vẫn phụ thuộc lớn vào phương thức thủ công. Việc chốt đơn, điều chỉnh số lượng theo biến động lượng khách cuối tuần, hay thay đổi nhà cung cấp khi đứt hàng… phần lớn đều được xử lý qua điện thoại hoặc các nhóm chat. Cách làm này tuy linh hoạt trước mắt nhưng lại lộ rõ nhiều "khoảng trống" về tính ổn định của nguồn cung, khó lưu trữ lịch sử giao dịch, và gặp rào cản trong việc minh bạch hoá đơn, chứng từ.

Ở chiều ngược lại, nhiều nông trại, hợp tác xã hoặc nhà cung cấp địa phương sở hữu nguồn hàng chất lượng, sản lượng ổn định nhưng lại loay hoay trong việc mở rộng đầu ra đến nhóm khách hàng F&B. Họ có thể làm tốt khâu canh tác, sản xuất, nhưng lại thiếu kênh hiển thị sản phẩm chuyên nghiệp, cập nhật báo giá theo thời gian thực và quản lý, tiếp nhận đơn lặp lại một cách khoa học.

Để đưa tinh thần "kinh tế nông nghiệp" vào từng ngóc ngách của thị trường, sự tham gia của các doanh nghiệp công nghệ là điều tất yếu. Nổi bật trong xu hướng này là Freso - Sàn thương mại điện tử nông sản giá sỉ B2B do Tổng Công ty Dịch vụ số Viettel nghiên cứu và phát triển.

Theo đó, Freso tập trung vào nhu cầu giao dịch thường xuyên của khách hàng doanh nghiệp. Thay vì chỉ dừng lại ở việc "đưa sản phẩm lên sàn" như mô hình B2C thông thường, Freso số hoá toàn bộ quy trình: Từ tìm kiếm nguồn cung minh bạch, tham khảo sản phẩm, quản lý thông tin nhà cung cấp, đặt hàng và theo dõi thông tin đơn hàng, đồng thời từng bước chuẩn hóa quy trình mua bán trên môi trường số.

Ở quy mô rộng hơn, những nền tảng như Freso có thể góp phần làm rõ vai trò của doanh nghiệp công nghệ trong giai đoạn mới của nông nghiệp Việt Nam.

Theo đó, Freso đã góp phần tái cấu trúc lại cách các bên trong chuỗi cung ứng tương tác với nhau, đồng thời giúp cắt giảm chi phí trung gian không cần thiết, giảm thiểu tỷ lệ hao hụt hàng hóa và đảm bảo tính liên tục của chuỗi cung ứng.

Nhìn ở bức tranh rộng hơn, những nền tảng như Freso đang khẳng định vai trò then chốt của các doanh nghiệp công nghệ trong kỷ nguyên mới của nông nghiệp Việt Nam. Kinh tế nông nghiệp là một mục tiêu lớn, đòi hỏi sự tham gia của nhiều chủ thể: Từ cơ quan quản lý, địa phương, doanh nghiệp sản xuất, hợp tác xã, đơn vị phân phối đến các doanh nghiệp công nghệ.

Từ những đơn hàng nông sản mỗi ngày của nhà hàng, quán ăn đến nhu cầu mở rộng đầu ra của nông trại, hợp tác xã, chuỗi cung ứng nông sản Việt đang đứng trước yêu cầu bắt buộc phải vận hành chuyên nghiệp và "dữ liệu hoá" hơn. Chính từ việc tối ưu hoá những mắt xích cụ thể ấy, định hướng chuyển từ "sản xuất nông nghiệp" sang "kinh tế nông nghiệp" mới có thêm điều kiện để đi vào vận hành hiệu quả theo cơ chế thị trường.