Đầu tư tư nhân: Động lực cho tăng trưởng 2012

Trong điều kiện lãi suất có xu hướng giảm, các doanh nghiệp sẽ chờ đợi cho tới khi lạm phát ổn định trở lại mới quyết định gia tăng đầu tư. Sự sụt giảm mạnh của lạm phát không phải luôn tốt nhưng là bình thường nếu có sự giảm quá đà của lạm phát trong giai đoạn cuối giai đoạn thắt chặt chính sách tiền tệ.

Lạm phát ổn định sau khi thắt chặt là yếu tố tiền đề để kích thích tăng trưởng sau đó. Nếu một sự vội vàng đẩy mạnh kích thích tăng trưởng, giá cả tăng mất kiểm soát trở lại và chi phí để kiềm chế lạm phát sẽ hết sức đắt đỏ và thị trường cũng mất niềm tin vào chính sách.

Trong hai giai đoạn 2001 tới 2003 và 2005 tới 2007, Việt Nam có được mức lạm phát ổn định và thấp ở một con số, vì vậy tăng trưởng kinh tế ở mức khá cao. Tuy nhiên, trong năm 2009, khi lạm phát giảm nhưng tăng trưởng gặp vấn đề thì Chính phủ kích thich kinh tế bằng hỗ trợ lãi suất. Nhờ gói kích thích, tăng trưởng mạnh ngay trở lại nhưng kèm ngay sau đó là lạm phát tăng phi mã.

Quý III khi lạm phát tiếp tục giảm thêm là thời điểm rất quan trọng để NHNN đảm bảo lạm phát được kiểm soát và duy trì ở mức thấp.

Đầu tư tư nhân sẽ là động lực cho sự tăng trưởng

Hình 2: Lợi suất Trái phiếu qua các năm

Với dữ liệu trong quá khứ cho thấy, tỷ suất trái phiếu chính phủ chuyển động khá cùng chiều với lạm phát. Khi tỷ suất trái phiếu chính phủ giảm sẽ kéo theo lãi suất thị trường giảm.

Trong năm 2011 với trần lãi suất được áp dụng, tỷ suất trái phiếu đi khá ngang bằng ở các kỳ hạn. Khi lạm phát bắt đầu giảm rõ rệt vào Quý1.2012, tỷ suất trái phiếu chính phủ cũng giảm cùng chiều và đường tỷ suất đã đồng thời đi xuống tại các kỳ hạn.

Lãi suất và đầu tư tư nhân lại có mối quan hệ rất mật thiết: khi lãi suất giảm thì đầu tưu tăng lên và ngược lại. Có thể nói đầu tư tư nhân rất nhạy với những biến đổi trong lãi suất.

Từ biểu đồ trên có thể thấy, lãi suất tăng mạnh trong thời kỳ thắt chặt tiền tệ 2007-2008 đã kéo theo đầu tư tư nhân giảm mạnh và tổng đầu tư giảm. Năm 2009 chứng kiến gói kích cầu rất lớn và hỗ trợ lãi suất mạnh, kéo theo đầu tư tư nhân tăng mạnh trở lại. Và từ giữa năm 2011 tới nay với lãi suất rất cao kéo theo đầu tư tư nhân giảm mạnh.

Một số ý kiến cho rằng tăng đầu tư công và chi tiêu Chính phủ sẽ là động lực tăng trưởng, tuy nhiên nhìn vào cấu trúc và tốc độ giải ngân chi ngân sách thì khó có kỳ vọng về đột biến chi tiêu công cho tăng trưởng.

Báo cáo cũng cho rằng sự mở rộng mạnh mẽ tài khóa tại thời điểm này là chưa nên do cần phải nuôi dưỡng nguồn gốc tăng trưởng từ chính nền kinh tế.

Với bối cảnh kinh tế khó khăn như hiện nay thì tiêu dùng cá nhân khó có sự độ biến tăng và số liệu doanh số bán lẻ thực tế chứng minh điều này.

Việc tăng trưởng quý I/2012 thấp hơn so với quý 1/ 2011 có nhiều nguyên nhân, trong đó nguyên nhân quan trọng là lãi suất cao của năm 2011 kéo dài sang nửa đầu năm 2012 cùng với chính sách áp hạn mức tín dụng, đã làm giảm đầu tư tư nhân, kéo theo việc sụt giảm GDP khá mạnh các kỳ tiếp theo.

Tuy nhiên, với mức độ giảm lãi suất nhanh như hiện nay  cầu đầu tư tư nhân có thể sẽ gia tăng sau khi lạm phát ổn định. Việc tăng trưởng tín dụng được dự báo sẽ dương trở lại cũng hàm ý rằng có thể đã có sự chuyển động của đầu tư tư nhân ở mức độ nào đó.

Kinh nghiệm năm 2009 cho thấy, chính sách hỗ trợ lãi suất kéo theo việc lãi suất thực trả rất thấp, mặc dù cung tín dụng giảm nhưng cầu đầu tư tư nhân vẫn tăng khá mạnh và kéo nền kinh tế tăng trưởng trên 6%.

Kết luận báo cáo VCBS cho rằng: Nếu có được cơ hội nuôi dưỡng, tăng trưởng sẽ quay trở lại và đạt 5,4% cho năm 2012 trong khi lạm phát cuối Quý IV sẽ ở mức 7% tới 8%, cao hơn mức dự báo lạm phát cuối Quý III một chút. Động lực cho sự hồi phục tăng trưởng là đầu tư tư nhân nhưng cần kiên nhẫn chờ đợi thêm chút nữa.

Thanh Hải