'Nhà nước cần là người gác đêm của nền kinh tế'

Sáng nay, Ủy ban Tài chính – Ngân sách của Quốc hội đã tổ chức Hội thảo Quốc tế về các giải pháp đổi mới chính sách tài khóa với việc tái cơ cấu kinh tế với sự tham gia của nhiều chuyên gia và các nhà quản lý.

Trong bối cảnh kinh tế khó khăn, các chuyên gia đã phân tích lại nhiều cuộc khủng hoảng, suy thoái của kinh tế thế giới để từ đó rút ra bài học cho Việt Nam. Dưới quan điểm các chuyên gia thì việc xảy ra các cuộc khủng hoảng dường như là không tránh khỏi với các nền kinh tế. Điều này thể hiện sự thất bại không chỉ của thị trường mà còn có cả “thất bại Nhà nước”.

Tiến sỹ Trần Đình Thiên cho rằng dường như các Chính phủ thường quên đi vai trò là "người gác đêm" của nền kinh tế khi có xu hướng “tiếp sức” cho sự hứng khởi thị trường thay vì phát hiện, cảnh báo hay có hành động ngăn ngừa.

“Nguyên lý đầu tư nghịch chu kỳ, tức là Nhà nước kiềm chế chi tiêu khi kinh tế thăng hoa nhằm để dành nguồn lực phòng khi khủng hoảng, thường bị lãng quên”- Tiến sỹ Thiên nhận xét.

Trao đổi thêm, Tiến sỹ Vũ Sỹ Cường chỉ ra cuộc khủng hoảng tài chính 1997 với các nước như Thái Lan, Indonesia, Hàn Quốc là sau nhiều năm đã dựa vào lãi suất cao và tỷ giá cố định để thu hút dòng tiền đầu tư, phần lớn nợ ngắn hạn bằng USD. Hệ quả bong bóng tài sản phình to dễn tới khủng hoảng. Đây là bài học kinh nghiệm rất quý giá cho Việt Nam.

Từ tình hình hiện tại của nền kinh tế, Tiến sỹ Vũ Minh Khương, trường Chính sách công Lý Quang Diệu, cho rằng việc tái cấu trúc là rất cấp thiết bởi hiệu quả nền kinh tế đang có xu hướng giảm mạnh.

Giai đoạn từ 1990-2000, năng suất các yếu tố tổng hợp đóng góp tới 33,7% vào tăng trưởng GDP hằng năm thì đến giai đoạn 2000-2010 chỉ còn 2,3%.

Theo dự báo của HSBC về các nền kinh tế vào năm 2050 thì Việt Nam sẽ nằm vào nhóm 50 nền kinh tế lớn nhất thế giới, tuy nhiên vẫn là nước nghèo nhất và có nền kinh tế nhỏ nhất so với 4 nước Asean tương đồng là Indonesia, Philippines, Malaysia và Thailand.

Tiến sỹ Khương cho rằng cần xác định rõ chiến lược với tầm nhìn dài hạn và bước đi cụ thể có quyết tâm thì quá trình tái cơ cấu mới có hiệu quả.

“Cần loại bỏ triệt để các cản trở làm méo mó cơ chế thị trường và giảm đặc quyền kinh tế”- Tiến sỹ Khương kết luận.

Từ góc nhìn của người làm quản lý, ông Nguyễn Đức Kiên, Phó chủ nhiệm UBKT Quốc hội cho rằng Việt Nam đã có mục tiêu khá rõ ràng là đến năm 2020 cơ bản là nước công nghiệp theo hướng hiện đại. Tức là lúc đó quy mô GDP tương đương với Thái Lan năm 2010 về GDP, cơ sở dịch vụ tương đương với Singapore 2000, hạ tầng viễn thông bằng các nước OECD.

Để đạt mục tiêu đó theo ông Kiên cho rằng cần phải có sự đồng thuận trên mọi khía cạnh từ đồng thuận về phát triển bền vững, đồng thuận về hội nhập kinh tế quốc tế đến việc hình thành quan hệ sản xuất phù hợp và quan trọng hơn cả là chuyển từ chính quyền sản xuất sang chính quyền quản lý.

Ông Kiên nhấn mạnh: Việc đồng thuận chuyển đổi mô hình chính quyền lưỡng tính như hiện nay sang chính quyền quản lý, không can thiệp vào công việc sản xuất của doanh nghiệp là rất quan trọng. Có như vậy mới tăng cường được sự minh bạch trong chi tiêu công, góp phần làm giảm môi trường tham nhũng, giám sát được DNNN và có đánh giá đúng về DNNN.

Cao Sơn